Nee, je bent niet dom...of ja, toch wel [column]
Toen mij laatst weer eens werd gevraagd of ik niet ook een column wilde schrijven, ben ik maar een beetje door het column-archief gaan spitten, op zoek naar wat hoognodige inspiratie. Ik bleef hangen bij een stukje van Ruben, over de onderwaardering van de Nederlandse film. Ik lees Rubens columns graag, omdat hij zich zo makkelijk over zaken kan opwinden (een handige eigenschap voor een columnist) en hij zijn ergernis onbevangen op papier weet te zetten. Mij gaat dat moeilijker af; ik ben te flegmatiek, of te relativerend, of te indolent … wat dan ook. Maar bij één van de reacties op die column begon mijn bloed toch lichtjes te borrelen.
Op Rubens suggestie, dat de meeste mensen die over de kwaliteit van Nederlandse films mekkeren hun kennis van de vaderlandse cinema nodig moeten bijspijkeren, reageerde iemand met de opmerking dat hij er alleen op uit was om zijn eigen superieure smaak te etaleren. Dat hij zich beter voelde dan mensen die alleen Flodder hadden gezien (okee, dat laatste heb ik erbij verzonnen, maar het was iets van die strekking). Hoe vaak ik dit soort opmerkingen ook tegenkom - en dat is best vaak - ik blijf me erover verbazen. Zodra je durft te beweren dat jouw smaak verder ontwikkeld is dan die van een ander, dat iemand alleen maar enthousiast is over deze of gene baggerfilm omdat ‘ie te weinig goeie heeft gezien, ben je een arrogante betweter, een zelfingenomen kwal, een snob. Fuck you, denk ik dan. Waarom voel je je zo aangevallen? Als het over wijn ging, en iemand zou je vertellen dat jij als beginnende wijnliefhebber je smaak nog moest ontwikkelen om de grote, complexe wijnen op waarde te kunnen schatten, zou je dan ook zo op je achterste benen staan?
Maar veel mensen zien dat anders. Als het over film of kunst of boeken gaat, voelen ze zich direct gekrenkt in hun intellectuele trots. Alsof je ze zojuist hebt uitgemaakt voor domme boerenlul. Terwijl dat helemaal niet aan de orde is, sterker nog: als ik een of andere puber die helemaal lyrisch is over Last Man Standing, vertel dat hij zijn tijd niet moet verdoen met dat soort vullis en als de wiedeweerga Yojimbo moet gaan kijken, dan toon ik toch bij voorbaat vertrouwen in zijn smaak? (Want ja, dat ís gewoon een veel betere film dan Last Man Standing.) Als zo’n joch later tegen me zegt dat ‘ie de remake met Bruce Willis nog steeds geweldig vindt en Kurosawa's origineel een overgewaardeerde prul: prima. Dat is óók je smaak ontwikkelen – een heel klein beetje dan. Maar negen van de tien keer zul je te horen krijgen dat je je goedbedoelde advies in je hol kunt stoppen, jij die jezelf zo slim vindt, jij die zo graag intellectueel wilt lijken. Hoe je toch zo in de war kunt zijn. Een ontwikkelde smaak heeft minder te maken met intellect dan met het domweg vergaren van context: gewoon meer en verschillende wijnen drinken, boeken lezen en films kijken, dan komt de rest vanzelf.
De echte arrogantie en de echte domheid liggen natuurlijk bij diegenen die denken dat ze alles al weten en dat niemand hen meer iets wijs kan maken: de ware snobs die Ozu en Eisenstein liever voor zichzelf houden (want verder is iedereen toch te achterlijk) en de bekrompen geesten die hebben besloten dat filmhuisbezoekers allemaal trieste poseurs zijn. Natuurlijk zijn ze vaak iets te blij met zichzelf, al die liefhebbers van de ‘betere film’ die hun kennis en smaak zo graag verkondigen. Maar wat ben je nou voor domme boerenlul als je liever die onschuldige ijdelheid belachelijk maakt, dan dat je je voordeel doet met andermans ontwikkeling? Het is eigenlijk maar goed dat ik zo flegmatiek, zo relativerend en zo indolent van aard ben. Anders zou ik me hier toch ongenadig over opwinden.
Meer columns vind je hier.
© FilmTotaal 2013
Reacties (44)
Discussiëren over goede films, goede muziek, goede games etc. tussen een liefhebber en een niet-liefhebber is bijna niet mogelijk. De liefhebber bedoelt met een goede film een film die kwalitatief goed in elkaar zit en hij kan daar erg van genieten. De niet-liefhebber bedoelt met een goede film een film die hem vermaakt. Liefhebbers kijken gewoon met heel andere ogen naar een film dan niet-liefhebbers.
Hetzelfde geldt voor muziek. Om een voorbeeld te noemen, veel mensen vinden Santana een goede gitarist. Nou is het toch vrijwel een feit te noemen dat hij technisch niet zo heel erg onderlegd is vergeleken met de grote jongens (ik noem een Jeff Beck, Steve Vai etc.). Maar dat interesseert de massa niet, want ze vinden dat Santana lekkere nummers maakt en de muziek van Steve Vai vinden ze maar gepiel en gefreak.
Omdat ik zelf een liefhebber ben van entertainment, kijk ik er met heel andere ogen naar. Maar ik vind het geen reden om tegen een niet-liefhebber te zeggen dat hij of zij er geen verstand van heeft. We ervaren het gewoon anders. Ik ben geen kunstkenner en kan misschien een schilderij van de lokale buurtzwerver indrukwekkender vinden dan een Picasso. Wie mag dan bepalen dat ik maar uit m'n nek klets? Ik kijk er gewoon naar vanuit m'n eigen optiek en zit helemaal niet te wachten op het gezwets van een kunstliefhebber. Net zo min zit 90% van de mensen niet te wachten op langdradige verhalen van een filmliefhebber over waarom Slaapfilm 3 toch echt beter is dan Spektakel 2.
Als je twee groepen wilt benoemen gaat het hier over een groep mensen die geinteresseerd is in meer, in anders en in een context, puur door nieuwsgierigheid, en een groep mensen die het allemaal wel ok vindt. En dat staat verder volledig los van hun voorkeuren.
Ik wil wel nog even zeggen dat het er maar net aan ligt hoe iemand zijn of haar intellect naar buiten brengt; respecteer je ook de mening van de minder intellectuele of doe je deze af als domme/onderontwikkelde onzin.
Ergo! Vis-a-vis! Concordantly!
Dit ben ik niet echt met je eens. Een tweedeling kan idd wel gemaakt worden, maar die is mijns inziens dan eerder te leggen tussen kwaliteit en smaak.
Kwaliteit is meetbaar: je kunt aangeven welke eigenschap het ene onderwerp meer heeft dan het andere. Dit kun je voor van alles en nog wat doen, ook voor de technische kwaliteiten van een Santana, die wel degelijk erg hoog zijn en niet onderdoen voor die van bijvoorbeeld Vai.
Daarbij moet je wel aanmerken dat 'gitaarspelen' op zich wat plomp is om als kwaliteit te beschouwen: op zijn eigen manier was George Harrison immers ook een van de beste gitaristen, net als Vai.
Wel is het mogelijk om te meten hoe goed iemand is met bijvoorbeeld timing, met complexiteit van akkoordenwisselingen, met virtuositeit, enzovoorts.
Daarnaast is er smaak: wat vind jij mooi, fijn, leuk of lekker? Vai speelt harder en sneller dan Santana. Sommige mensen vinden dat mooier, andere juist niet.
Ik vind Frans Bauer bijvoorbeeld kwalitatief goed, maar ik vind het niet mooi.
Smaak is eigenlijk niet te onderbouwen in de zin van beter of slechter. Het is verschillend per persoon, maar ook afhankelijk van het moment. Als je somber bent liggen je voorkeuren anders dan wanneer je vrolijk bent.
Je kunt van alles en nog wat meten op verschillende kwaliteiten. Dat geldt zeker ook voor films. Je kunt de kwaliteit meten van de belichting, de fotografie, het vakmanschap van de acteerprestaties, de complexiteit van de verhaallijnen, de welbespraaktheid, enzovoorts.
Zo zijn de meeste (met name oudere films) met Schwarzenegger kwalitatief mager wanneer je die bijvoorbeeld afzet tegen wat we krijgen voorgeschoteld bij de films van Stanly Kubrick.
Wel zijn ze, misschien wel juist daardoor, weer leuk.
Om in dit opzicht maar eens een mooie quote van Oscar Wilde tevoorschijn te halen:"Ik heb een heel eenvoudige smaak; ik neem altijd genoegen met de beste kwaliteit"
Wat mij wel eens tegenstaat is dat de smaak de laatste tijd steeds oppervlakkiger lijkt te worden bij veel mensen. Op dit forum bijvoorbeeld lees ik regelmatig dat mensen een film goed vinden omdat 'dat lekkere wijf' erin speelt. Betreffend persoon kan acteren als een stuk stront: geen probleem zolang de fysieke proporties maar naar wens zijn.
En dus is Jessica Simpson blijkbaar een goede actrice, en krijgt een Jamie Lee Curtis nauwelijks nog de credits die ze hard verdient. Of erger: een goed acterende Bridget Fonda die vervolgens vooral waardering krijgt om de proporties van haar kont.
Ikzelf houd toch meer van het vakmanschap.
"Mij gaat dat moeilijker af; ik ben te flegmatiek, of te relativerend, of te indolent … wat dan ook"
Wanneer ik bij de eerste alinea meteen naar een woordenboek moet grijpen (of de betekenis uit de context moet vissen) ga ik juist denken "wat een snob" of "nadenken voor doen is ook een vak"
Das mij ook best een discussie waard, de hypothese "Iemand die moeilijke woorden niet snapt is niets dommer dan degene die ze gebruikt in een column voor mensen met een gemiddelde woordenschat"
Maar weer even terug on-topic.
Ik heb genoeg zelfkennis na het zien van een aantal door filmkenners gewaardeerde films om te weten dat het niet mijn smaak is. Doe mij maar de Albert Hein huismerk wijn met een licht fruitige afdronk en een kroon- of draai dop. Kurosawa kan me niet bekoren, Eisenstein maakt niks bij me los, en Raimi's en andere zombie cult klassiekers plaats ik in hetzelfde rijtje met Hot Shots, The Naked Gun en Scary Movie. Pretentieuze bagger is toch wel een label wat ik aan de meeste films hang, of liever, de mening vol loftrompetten die anderen over dit soort films hebben.
Zelf heb ik ook best pretenties, maar die gaan allemaal over m'n eigen kunnen, idolaat zal ik zeker niet gauw zijn over andermans werk, daarvoor geil ik teveel op het geven van kritiek.
"Mij gaat dat moeilijker af; ik ben te flegmatiek, of te relativerend, of te indolent … wat dan ook"
Wanneer ik bij de eerste alinea meteen naar een woordenboek moet grijpen (of de betekenis uit de context moet vissen) ga ik juist denken "wat een snob" of "nadenken voor doen is ook een vak"
Das mij ook best een discussie waard, de hypothese "Iemand die moeilijke woorden niet snapt is niets dommer dan degene die ze gebruikt in een column voor mensen met een gemiddelde woordenschat"[...]
Daarom is die titel ook zo goed. "Nee, je bent niet dom...of ja, toch wel"
Ben het eens met de Column. Ik heb thuis ook de complete DVD set van de Matrix. Ik vind het goeie films, wat de reviews en andere mensen ook zeggen.
"Mij gaat dat moeilijker af; ik ben te flegmatiek, of te relativerend, of te indolent … wat dan ook"
Wanneer ik bij de eerste alinea meteen naar een woordenboek moet grijpen (of de betekenis uit de context moet vissen) ga ik juist denken "wat een snob" of "nadenken voor doen is ook een vak"
Wat een bullshit. Als die woorden nou precies omschrijven wat hij bedoelt, waarom zou hij ze dan niet gebruiken?
Goh, je zou er toch echt eens over nadenken om een 'goede' film te gaan kijken...
Feed your head !
Zie je...bij het niveau van deze reply horen toch niet van die mooie woorden ?
Ik heb nooit gezegd dat ie ze niet mag gebruiken...
Goh, je zou er toch echt eens over nadenken om een 'goede' film te gaan kijken...
Feed your head !
Ik zeg enkel dat je altijd het publiek wat je toespreekt in je achterhoofd moet houden. Waarom al die mooie woorden gebruiken als de helft van je publiek ze op moet zoeken ? Omdat het leerzaam voor ze is ? Ik lees liever een verhaal in één keer uit dan dat ik met meerdere onderbrekingen me erdoorheen moet "worstelen" En hebben al deze mensen wel de beschikking over een woordenboek ?
Ach, ik ben nou eenmaal voor vorm boven inhoud, zoals de meeste films dat ook zijn....
edit : Of bedoel ik nou "zoals de meeste 'goede' films dat ook zijn" ?
Wat ik vooral irritant vind is, wanneer je zegt dat je een bepaalde simpele actiefilm slecht vindt, de reactie krijgt "dat je er teveel van verwacht". Mensen gaan er gelijk vanuit dat je een goed verhaal en geweldig acteerwerk verwacht, terwijl je de film misschien al gewoon beoordeelt op z'n actiegehalte.
Dat was geile mercapto
Om het wat subtieler te brengen :
Ik snap vaak niet (en ik beschouw mezelf toch als een creatief intelligente geest) waarom een "kunstzinnig" project zoveel waardering krijgt. Maar dan, ik snap ook niets van moderne kunst, bureaucratie en vrouwen, maar dat laatste is voor velen enigmatisch hoor ik...
of misschien liever ? :
"...the test of a first-rate intelligence is the ability to hold two opposed ideas in the mind at the same time, and still retain the ability to function."
of gaan we voor :
"There is nobody so irritating as somebody with less intelligence and more sense than we have."
*carry on, carry on*
Lieve Ann,
Dus als ik u ongevraagd zeg, nadat u bijvoorbeeld te kennen heeft gegeven Die Hard leuk te vinden, ook eens te kijken naar Last Boy Scout, puur uit interesse voor uw smaak en om u een fijne tip van de hand te doen dan bent u beledigd? En daarnaast als iemand het heeft over "jij zou eigenlijk eens moeten", dan bedoelen ze vaak niet dat ze je dwingen die shit te doen, maar dat het wellicht leuk is voor jouw persoon dat eens te gaan bekijken... Daarnaast stelt Bolo, met wie je het eens bent, nog stelliger:
"sterker nog: als ik een of andere puber die helemaal lyrisch is over Last Man Standing, vertel dat hij zijn tijd niet moet verdoen met dat soort vullis en als de wiedeweerga Yojimbo moet gaan kijken, dan toon ik toch bij voorbaat vertrouwen in zijn smaak?"
BTW jij zou eigenlijk eens Valentin een kans moeten geven...
Ik kan uiteraard wel waarde gaan hechten aan het advies door een erg goede argumentatie. Dit haal ik echter niet direct uit je advies aan een of andere puber dat “hij zijn tijd niet moet verdoen met Last Man Standing en als de wiedeweerga Yojimbo moet gaan kijken.” Ik kan i.c. je autoriteit alleen afleiden uit de posts met steunbetuigingen van mensen die schijnbaar al eerder sympathie voor je hebben opgevat.
Ik weet dat je veel beter in staat bent je mening te onderbouwen. Ik hoop dat je dat blijft doen en bewoordingen als “lyrische puber” en “tijd verdoen” vermijdt. Ze wekken toch een neerbuigende indruk, wat zelden leidt zelden tot meer begrip voor je adviezen. Kortom: met iets minder hooghartigheid en vergezeld van enige argumentatie sta ik volledig open voor je adviezen. Vergeef me echter als ik toch je onschuldige ijdelheid af en toe belachelijk maak.
Daarom toch een driewerf hulde voor de verheven geesten die Ozu en Eisenstein niet voor zichzelf houden!
er is geloof ik toch een misverstand in het spel, ik hou me altijd aanbevolen voor een advies, en als iemand zegt "eigenlijk zou je ook eens die film moeten zien", dan zal ik dat ook zeker doen, omdat ik weet dat degene die dat zegt het goed bedoelt en mij kent. (je hoeft overigens geen u te zeggen hoor, ik ben gewoon Ann of jij en jou). Het gaat er mij om dat als iemand Die Hard goed vindt, ik het mezelf nooit zal aanmatigen om te zeggen "eigenlijk moet je eens naar een film van Pedro Almodovar kijken", dat bedoel ik dus, en niet het opdringen van iets waarvan je eigenlijk weet dat degene waar je het tegen hebt zoiets helemaal niet op prijs stelt. Als ze tegen mij zeggen dat ik toch echt naar Silvester Stallone moet kijken, omdat die zo goed is, dan kunnen ze zich beter stil houden. Maar nogmaals iemand die mijn smaak kent mag rustig zeggen dat ik naar een bepaalde film moet kijken of een bepaald boek eens zou moeten lezen. Dan is moeten inderdaad geen opdringen van iets waar ik niets van moet hebben. Ik denk dat ik het niet duidelijk heb geformuleerd in de vorige post, dus toch maar even rechtzetten.
JE hebt het hierbij verduidelijkt en ik vergeef het je, maar ik ben dan ook in een verdomd goeie bui vandaag
Want hoe dan ook blijft het een questie van smaak he...
Niet alle 'inteligente' of 'non-hollywood' films zijn namelijk beter dan een een of andere slasher of chickflick...
Maar als alleen filmliefhebbers met filmliefhebbers debatteren en dan enkel over onderwerpen waarvan ze weten dat de ander daar ook over wil praten, dan is de "Film" in zijn algemeen gedoemd omdat je een uitstervend ras hebt gecreeerd dat alleen binnen de gesloten kring leeft.
Spreek juist met mensen over onderwerpen die ze (aanvankelijk) niet interessant vinden. Soms loopt dat dan slecht af, maar soms win je een zieltje. Positiever uitgedrukt, een gesprekspartner en iemand die zich (meer) voor film zal gaan interesseren.
En natuurlijk, doe het nooit voor je eigenwaarde, maar uit passie, voor het wonderlijke medium, genaamd Film.
Groetjes,
Rob
Ik kan uiteraard wel waarde gaan hechten aan het advies door een erg goede argumentatie. Dit haal ik echter niet direct uit je advies aan een of andere puber dat “hij zijn tijd niet moet verdoen met Last Man Standing en als de wiedeweerga Yojimbo moet gaan kijken.” Ik kan i.c. je autoriteit alleen afleiden uit de posts met steunbetuigingen van mensen die schijnbaar al eerder sympathie voor je hebben opgevat.
Ik weet dat je veel beter in staat bent je mening te onderbouwen. Ik hoop dat je dat blijft doen en bewoordingen als “lyrische puber” en “tijd verdoen” vermijdt. Ze wekken toch een neerbuigende indruk, wat zelden leidt zelden tot meer begrip voor je adviezen. Kortom: met iets minder hooghartigheid en vergezeld van enige argumentatie sta ik volledig open voor je adviezen. Vergeef me echter als ik toch je onschuldige ijdelheid af en toe belachelijk maak.
Allereerst even dit: het is natuurlijk zomaar mogelijk dat iemand die wijnen uit alle mogelijke categorieën heeft mogen smaken, uiteindelijk de voorkeur geeft aan zure supermarkt-Rioja uit een tetra-pak. Maar in de praktijk zal het nauwelijks voorkomen. En ook voor die ene uitzondering geldt dat het proeven van al die andere wijnen meerwaarde heeft gehad. Zo iemand kan ongetwijfeld zinnige adviezen geven aan de beginnende wijnproever; het gaat er dan niet eens om dat die hetzelfde lekker gaat vinden als de 'kenner'.
Verder zal ik je niet snel uitmaken voor boerenlul, ook niet als je ervoor kiest mijn iets te gretig uitgedeelde tips in de wind te slaan. Het gaat mij erom hoe je reageert wanneer iemand denkt meer te weten dan jij en jou ongevraagd van advies dient. Ik zeg niet dat je dan nederig zijn voeten zou moeten kussen en hem uitvoerig moet bedanken voor het delen van zijn kennis; maar direct beweren dat zo iemand er alleen maar op uit is zichzelf boven jou te plaatsen, is ook nergens voor nodig. Toch is dat negen van de tien keer de reactie die je zult krijgen; uiteraard worden mensen des te agressiever wanneer het advies inderdaad een hiaat in hun kennis opvult. Zo'n reactie noem ik wel dom, ja.
Ook zie ik niet wat er hooghartig of neerbuigend is aan het door mij geschetste beeld van een 'lyrische puber'. 'Puber' is voor mij geen scheldwoord, en 'lyrisch' zijn geen verachtelijke state of mind. Het staat je vrij om mijn ijdelheid af en toe belachelijk te maken, dat is zelfs gezond voor mij volgens m'n psych. Als je er dan ook maar tegen kunt als ik af en toe iets te melden heb wat je nog niet wist.
Als je het advies al begint met "lyrische puber" en "tijd verdoen met een bepaalde film", voordat je uberhaupt inhoudelijk (zinnig) advies geeft, vind je het dan gek dat hij op zijn achterste benen gaat staan?
Als je het advies zo brengt dat het niet lijkt alsof je je eigen ego aan het strelen bent terwijl je de woorden tikt, maar dat het advies het gevolg is van passie voor films, dan zul je een heel andere reactie krijgen.
En tuurlijk is kwaliteit meetbaar, alleen zijn de elementen op de meetlat voor iedereen verschillend.


![Dag 4 in Cannes [blog]](images/newscontent/we6jzysnblyh_85.jpg)








![Dag 3 in Cannes [blog]](images/newscontent/1zm2wsfgrdu4_85.jpg)












