The Merchant of Venice
Regie: Michael Radford | Cast: Al Pacino (Shylock), Jeremy Irons (Antonio), Joseph Fiennes (Bassanio), Lynn Collins (Portia), Zuleikha Robinson (Jessica) e.a | Speelduur: 138 minuten
In de loop van de filmgeschiedenis hebben zich al veel regisseurs laten inspireren door William Shakespeare. Naast bekende klassiekers als Baz Luhrmanns Romeo and Juliet, Kenneth Branaghs Henry V en Othello van Orson Welles zijn bijvoorbeeld ook Throne of Blood en Ran van Kurosawa gebaseerd op de verhalen van de Britse bard.
Opvallend is dan ook dat tussen die vele tientallen films er niet één zit die The Merchant of Venice als uitgangspunt heeft genomen. De meest waarschijnlijke oorzaak hiervan ligt in de angst die veel filmstudios zullen hebben voor negatieve reacties op de stereotiepe, antisemitische wijze waarop het karakter van de joodse woekeraar Shylock door Shakespeare wordt neergezet. Alleen al vanuit dat perspectief verdient Michael Radford dus waardering. Rest nog de vraag of het ook een goede film is geworden.
Op de Rialto-brug groet de jood Shylock (Al Pacino) de rijke zakenman Antonio (Jeremy Irons), die hem hierop in het gezicht spuugt. Ook in het relatief wereldse en vrijzinnige Venetië van de 16e eeuw is discriminatie van joden aan de orde van de dag.
Antonio wordt benaderd door zijn vriend Bassanio (Joseph Fiennes) met het verzoek hem 3000 dukaten te lenen, zodat hij een kans maakt om de schone jonkvrouwe Portia (Lynn Collins) het hof te maken. Maar aangezien Antonio zijn complete vermogen geïnvesteerd heeft in een aantal schepen die met kostbare lading op de terugweg zijn naar Venetië, kan hij dit bedrag niet opbrengen. In plaats daarvan wendt Antonio zich tot de woekeraar Shylock. Die leent hem het bedrag, maar doet dit op basis van een vrij onorthodox contract. Als het Antonio niet lukt de lening binnen drie maanden terug te betalen aan Shylock, zal deze in plaats van rente te ontvangen een pond vlees uit Antonio's lichaam mogen snijden. Met deze bizarre grap lijkt Shylock de spot te willen drijven met de dubbele christelijke moraal. De christenen mogen immers geen geld verdienen aan het (be-)lenen van geld, maar weten hiervoor wel de verder zo verfoeide joden te vinden.
Het geleende geld brengt ons bij de tweede verhaallijn. Bassanio meet zichzelf de grandeur van een rijke edelman aan, en wint op die manier de hand van de mooie en schatrijke Portia in een 16e eeuwse versie van Prijzenslag. Zoals die dingen gaan in romantische sprookjes maken diverse edelen uit alle hoeken van de wereld vervolgens de verkeerde keuze, en mogen zij huiswaarts zonder bruid, maar mét een wijze morele les. Als Bassanio wél de juiste keuze maakt, lijkt het sprookje compleet. ‘En ze leefden nog lang en gelukkig’…
Maar dan neemt het verhaal een dramatische wending. Antonio's schepen vergaan op zee en hij kan Shylock niet op tijd terugbetalen. Onder normale omstandigheden zou die zijn bizarre grap niet hebben doorgezet en met het nodige leedvermaak de rente hebben geïnd, ware het niet dat zijn dochter Jessica intussen van huis is gevlucht met een christen genaamd Lorenzo. Bovendien heeft ze een grote hoeveelheid geld van Shylock meegenomen, én zijn dierbare ring die hij van zijn overleden echtgenote heeft gekregen. Wanneer Shylock hoort dat deze ring is verpatst voor een schattig aapje, groeit zijn afkeer van de christenen in Venetië door deze kwellingen uit tot uitzinnige haat. Hij wil zijn wraak halen en ziet af van terugbetaling van het geleende bedrag. Middels een rechtszaak eist hij de betaling van zijn pond vlees, weg te snijden bij het hart van Antonio. In het juridische steekspel dat volgt worden morele begrippen als gerechtigheid, wraak, genoegdoening en genade uitbundig gepresenteerd.
In een prachtig vormgegeven film (cinematograaf Benoît Delhomme gebruikte een deel van de sets van Girl with a Pearl Earring) toont Radford de betrekkelijkheid van Shakespeares vermeende antisemitisme. Met de beroemde 'If you prick us do we not bleed?'-monoloog wordt de menselijkheid van Shylock op indrukwekkende wijze uitgebeeld door Al Pacino, die er in slaagt om sympathie en zelfs medelijden op te roepen, zonder ook maar iets af te doen aan het boosaardige karakter van de slechterik. Ook Jeremy Irons voelt zich prima thuis in de rol van de getormenteerde Antonio, die niet alleen zijn geld, maar ook zijn geluk en zelfs z’n leven dreigt kwijt te raken.
Ondanks de grandeur en uitbundigheid van karakters en dialogen levert ook de rest van de cast een prima prestatie door het geheel over het algemeen geloofwaardig en makkelijk volgbaar te houden, hoewel niet alle subplots de overgang naar de 21e eeuw effectief blijken te overleven. Zo doet het voor 'ons' gevoel van rechtvaardigheid een beetje vreemd aan dat Shakespeare besluit Jessica en Lorenzo tot de 'winnaars' van het verhaal te laten behoren.
Deze momenten van vervreemding zijn echter makkelijk te vergeten in de loop van de veelheid aan verhaallijnen. Het vasthouden aan het authentieke oude Engels doet ook niets af aan de genietbaarheid van deze prachtige film, zodat we in de toekomst dit stuk van Shakespeare ongetwijfeld op veel meer literatuurlijsten voor Engels zullen zien verschijnen.
Bekijk de The Merchant of Venice trailer (meer filmtrailers)
© FilmTotaal 2013 | Trailer | Filminformatie | Nieuwsoverzicht
Reacties op dit artikel (12)
Alleen shakespear blijf af en toe droge kost..
In de plaats Esch-sur Alzette staat namelijk een compleet 'Venetië', gebouwd voor de film 'Secret Passage'. Voor 'Girl...' is deze set een beetje aangepast om 'm op Delft te doen lijken. Als je goed kijkt schijn je zelfs dichtgemetselde Gotische boogramen te kunnen zien in de straten van 'Delft'.
En dit is dus dezelfde set die ook voor 'The Merchant of Venice' is gebruikt, naast enkele opnamen in Venetië zelf, waaronder in het paleis van de Doge.
.Zal trouwens best wat centjes kosten zo'n filmset
, maar toch essentieel voor zo'n soort film. 
). De recensie geeft de film goed weer, goed werk. De gekozen foto is werkelijk net een schilderij zo. Prachtig 
Ik blijf het vreemd vinden dat het verhaal zo vaak als antisemitisch wordt gezien. Natuurlijk is Shylock in het verhaal geen prettig figuur, maar Shakespeare uit zich volgens mij wel tegen antisemitisme door de mond van Shylock wanneer deze de volgende onvergetelijke woorden spreekt:
I am a Jew. Hath not a Jew eyes? Hath not a Jew hands, organs, dimensions, senses, affections, passions? Fed with the same food, hurt with the same weapons, subject to the same diseases, healed by the same means, warmed and cooled by the same winter and summer, as a Christian is? If you prick us, do we not bleed? If you tickle us, do we not laugh? If you poison us, do we not die? And if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that.
jammer het verhaal was goed voor meer
al pacino speelt wel goed, maar verder was de film slaapverwekkend en zeer ongeloofwaardig,
niet alles wat van Shakespeare is , wordt goed gebracht,
de recensist houdt teveel van Shakespeare omdat te kunnen zien, lijkt mij
matig, saai,....... jammer. Geen aanrader !!!
![Dag 7 in Cannes [blog]](images/newscontent/a6j20z4tzmz0_85.jpg)
