Zo'n 25 jaar later wil de nieuwe generatie 'American Pie' het liefst voorgoed wissen: dat zou een grote vergissing zijn
Deze tienerkomedie 'American Pie', van Paul Weitz en met Jason Biggs en Seann William Scott, wordt onterecht terechtgewezen.
Tegenwoordig wordt er al snel met een boos vingertje gewezen als iets niet "correct" is. De filmwereld heeft daar al geruime tijd mee te maken. In het begin ging het vooral om mensen die na zwaar grensoverschrijdend gedrag terecht ter verantwoording werden geroepen. Maar de laatste jaren moeten ook films zelf het steeds vaker ontgelden. De tienerkomedie American Pie is een geliefd doelwit. Begrijpelijk dat bepaalde scènes nu anders landen dan in 1999. Maar deze cultklassieker uit ons collectieve geheugen wissen? Daar ga ik niet in mee.
Ik groeide in de jaren 90 op met dit soort heerlijk hersenloze humor op versleten VHS-banden. Films die schijt hadden aan heilige huisjes en taboes zonder gêne doorbraken. Van extreme onzin tot puberale sekskomedies: het mocht schuren, ontsporen en ongemakkelijk zijn. Ace Ventura, Deuce Bigalow, Old School, Road Trip... Die baldadige energie is tegenwoordig een stuk zeldzamer geworden in het brave, voorzichtige filmlandschap.
Dat wil niet zeggen dat alles van toen automatisch heilig is. Natuurlijk zijn er grappen, scènes en blinde vlekken die met de kennis van nu anders voelen. Maar dat is iets anders dan doen alsof een film alleen nog mag bestaan als hij langs de morele meetlat van 2026 kan. Juist oude komedies laten zien waar we vandaan komen, waar we om lachten en waar we inmiddels kritischer naar kijken.
Opvallend progressief onder de gordel
Critici hadden destijds al bezwaar tegen het ranzige script van regisseur Paul Weitz. Toch scoort American Pie nog altijd 62 procent op Rotten Tomatoes. Niet alleen uit nostalgie, maar ook omdat de film meer is dan een verzameling platte grappen over taarten, fluiten en gênante erecties.
Onder al die puberale chaos zit namelijk een verrassend milde film. Seksualiteit en het verlies van maagdelijkheid worden niet alleen bij de jongens behandeld als iets groots, ongemakkelijks en verwarrends, maar ook bij de meiden. Personages als Michelle en Vicky zijn geen preutse figuranten die alleen dienen als trofee aan de finish. Ze hebben eigen verlangens, grenzen en onzekerheden. Dat was binnen het genre minder vanzelfsprekend dan achteraf vaak wordt voorgesteld.
Juist stuntelende sukkels
Tegenwoordig wordt American Pie snel weggezet als het ultieme voorbeeld van foute tienerhumor. Maar eerlijk is eerlijk: de film is vaak minder cynisch dan zijn reputatie. De jongens zijn geen gladde winnaars. Ze zijn stuntelende sukkels die zichzelf voortdurend voor gek zetten. Jim, Oz, Kevin en Finch proberen volwassen te lijken, maar zakken steeds door het ijs. De grap zit meestal niet in het vernederen van vrouwen, maar in het doorprikken van mannelijke bravoure.
En ja, de humor is grof. Een jongeman die opgewonden raakt van een jongedame, en andersom. Tieners die obsessief met seks bezig zijn. Schaamte, prestatiedruk, onhandigheid en fantasieën die alle kanten op schieten. Dat is niet alleen puberaal, dat is ook herkenbaar. In bloederige horrorfilms en duistere thrillers mag de meest gruwelijke marteling nog steeds breed worden uitgemeten. Maar zodra een tiener in een appeltaart penetreert, een fluit een gênante bijbetekenis krijgt of twee meisjes met elkaar zoenen, staat de morele brandweer klaar.
Terechte punten dan
Toch is het te makkelijk om alle kritiek weg te zetten als gezeur. Als ik probeer mee te gaan in het tegengeluid, dan zijn er zeker punten waar ik iets voor voel.
Punt 1: de webcam-scène met Nadia. Zij wordt zonder toestemming gefilmd en de beelden worden gedeeld. Dat kan niet en dat mag niet. Ook niet in een komedie. Die scène schuurt nu terecht harder dan destijds, zeker in een tijd waarin online beschaming, sexting en privacyschending veel tastbaarder zijn geworden. In 1999 liep niemand met een smartphone rond en was een webcam nog een soort technologische rariteit, maar dat maakt het moreel niet ineens onschuldig.
Tegelijk moeten we de scène wel bekijken binnen de logica van de film en de tijd waarin hij is gemaakt. American Pie is geen handleiding voor wenselijk gedrag, maar een komedie over pubers die domme, beschamende en vaak onverantwoorde keuzes maken. Dat onderscheid raakt in discussies over oude films nog weleens zoek. Je kunt een scène problematisch vinden zonder de hele film bij het grofvuil te zetten.
Punt 2: er zit homofobe macho-humor in de film, vooral rond Stifler, en qua diversiteit is American Pie duidelijk een product van zijn tijd. De vriendengroep bestaat uit vier à vijf heteroseksuele witte jongens die vooral bezig zijn met hun maagdelijkheid, en dan vooral met het zo snel mogelijk verliezen daarvan. Dat perspectief is beperkt. Daar kun je prima kritiek op hebben.
Maar ook hier geldt: beperkt is niet automatisch waardeloos. De film vertelt een specifiek verhaal over een specifieke groep hormonale pubers aan het einde van de jaren 90. Hun onzekerheid, groepsdruk en prestatiedrang rond seks zijn nog steeds herkenbaar. Misschien ziet dat er nu anders uit, met datingapps, sociale media en een andere taal rond grenzen en identiteit. Maar het onderwerp is bepaald niet verdwenen. Sterker nog: ik zou graag eens een hedendaagse tienerkomedie zien die daar net zo schaamteloos, maar slimmer en breder, mee durft om te gaan. Iemand een tip?
Tijd voor een harde tegenreactie
Gelukkig gloort er hoop aan de horizon voor liefhebbers van politiek incorrecte grappen. De makers van de nieuwe Scary Movie - vanaf donderdag in de bioscoop - willen de verstikkende voorzichtigheid in komedie weer aanpakken. Ze beloven de schaamteloze humor terug te brengen. Een verademing voor iedereen die snakt naar een flinke dosis gezonde cringe.
Daar zit voor mij de kern. Niet elke grap hoeft veilig te zijn. Niet elke oude film hoeft verontschuldigend in een hoekje te worden gezet. En niet elke ongemakkelijke scène betekent dat een film geen bestaansrecht meer heeft. We mogen lachen, terugdeinzen, discussiëren en opnieuw kijken. Dat is iets anders dan wissen.
Ik hoop ten zeerste dat Scary Movie 6 zich aan zijn woord houdt. En ik hoop net zo goed dat we ophouden met oude films behandelen alsof ze vandaag zijn gemaakt. Over 25 jaar vinden we ongetwijfeld ook weer van alles van de films van nu. Dat is prima. Maar laten we hopen dat er ook dan nog iets te lachen valt.
Ik groeide in de jaren 90 op met dit soort heerlijk hersenloze humor op versleten VHS-banden. Films die schijt hadden aan heilige huisjes en taboes zonder gêne doorbraken. Van extreme onzin tot puberale sekskomedies: het mocht schuren, ontsporen en ongemakkelijk zijn. Ace Ventura, Deuce Bigalow, Old School, Road Trip... Die baldadige energie is tegenwoordig een stuk zeldzamer geworden in het brave, voorzichtige filmlandschap.
Dat wil niet zeggen dat alles van toen automatisch heilig is. Natuurlijk zijn er grappen, scènes en blinde vlekken die met de kennis van nu anders voelen. Maar dat is iets anders dan doen alsof een film alleen nog mag bestaan als hij langs de morele meetlat van 2026 kan. Juist oude komedies laten zien waar we vandaan komen, waar we om lachten en waar we inmiddels kritischer naar kijken.
Opvallend progressief onder de gordel
Critici hadden destijds al bezwaar tegen het ranzige script van regisseur Paul Weitz. Toch scoort American Pie nog altijd 62 procent op Rotten Tomatoes. Niet alleen uit nostalgie, maar ook omdat de film meer is dan een verzameling platte grappen over taarten, fluiten en gênante erecties.
Onder al die puberale chaos zit namelijk een verrassend milde film. Seksualiteit en het verlies van maagdelijkheid worden niet alleen bij de jongens behandeld als iets groots, ongemakkelijks en verwarrends, maar ook bij de meiden. Personages als Michelle en Vicky zijn geen preutse figuranten die alleen dienen als trofee aan de finish. Ze hebben eigen verlangens, grenzen en onzekerheden. Dat was binnen het genre minder vanzelfsprekend dan achteraf vaak wordt voorgesteld.
Juist stuntelende sukkels
Tegenwoordig wordt American Pie snel weggezet als het ultieme voorbeeld van foute tienerhumor. Maar eerlijk is eerlijk: de film is vaak minder cynisch dan zijn reputatie. De jongens zijn geen gladde winnaars. Ze zijn stuntelende sukkels die zichzelf voortdurend voor gek zetten. Jim, Oz, Kevin en Finch proberen volwassen te lijken, maar zakken steeds door het ijs. De grap zit meestal niet in het vernederen van vrouwen, maar in het doorprikken van mannelijke bravoure.
En ja, de humor is grof. Een jongeman die opgewonden raakt van een jongedame, en andersom. Tieners die obsessief met seks bezig zijn. Schaamte, prestatiedruk, onhandigheid en fantasieën die alle kanten op schieten. Dat is niet alleen puberaal, dat is ook herkenbaar. In bloederige horrorfilms en duistere thrillers mag de meest gruwelijke marteling nog steeds breed worden uitgemeten. Maar zodra een tiener in een appeltaart penetreert, een fluit een gênante bijbetekenis krijgt of twee meisjes met elkaar zoenen, staat de morele brandweer klaar.
Terechte punten dan
Toch is het te makkelijk om alle kritiek weg te zetten als gezeur. Als ik probeer mee te gaan in het tegengeluid, dan zijn er zeker punten waar ik iets voor voel.
Punt 1: de webcam-scène met Nadia. Zij wordt zonder toestemming gefilmd en de beelden worden gedeeld. Dat kan niet en dat mag niet. Ook niet in een komedie. Die scène schuurt nu terecht harder dan destijds, zeker in een tijd waarin online beschaming, sexting en privacyschending veel tastbaarder zijn geworden. In 1999 liep niemand met een smartphone rond en was een webcam nog een soort technologische rariteit, maar dat maakt het moreel niet ineens onschuldig.
Tegelijk moeten we de scène wel bekijken binnen de logica van de film en de tijd waarin hij is gemaakt. American Pie is geen handleiding voor wenselijk gedrag, maar een komedie over pubers die domme, beschamende en vaak onverantwoorde keuzes maken. Dat onderscheid raakt in discussies over oude films nog weleens zoek. Je kunt een scène problematisch vinden zonder de hele film bij het grofvuil te zetten.
Punt 2: er zit homofobe macho-humor in de film, vooral rond Stifler, en qua diversiteit is American Pie duidelijk een product van zijn tijd. De vriendengroep bestaat uit vier à vijf heteroseksuele witte jongens die vooral bezig zijn met hun maagdelijkheid, en dan vooral met het zo snel mogelijk verliezen daarvan. Dat perspectief is beperkt. Daar kun je prima kritiek op hebben.
Maar ook hier geldt: beperkt is niet automatisch waardeloos. De film vertelt een specifiek verhaal over een specifieke groep hormonale pubers aan het einde van de jaren 90. Hun onzekerheid, groepsdruk en prestatiedrang rond seks zijn nog steeds herkenbaar. Misschien ziet dat er nu anders uit, met datingapps, sociale media en een andere taal rond grenzen en identiteit. Maar het onderwerp is bepaald niet verdwenen. Sterker nog: ik zou graag eens een hedendaagse tienerkomedie zien die daar net zo schaamteloos, maar slimmer en breder, mee durft om te gaan. Iemand een tip?
Tijd voor een harde tegenreactie
Gelukkig gloort er hoop aan de horizon voor liefhebbers van politiek incorrecte grappen. De makers van de nieuwe Scary Movie - vanaf donderdag in de bioscoop - willen de verstikkende voorzichtigheid in komedie weer aanpakken. Ze beloven de schaamteloze humor terug te brengen. Een verademing voor iedereen die snakt naar een flinke dosis gezonde cringe.
Daar zit voor mij de kern. Niet elke grap hoeft veilig te zijn. Niet elke oude film hoeft verontschuldigend in een hoekje te worden gezet. En niet elke ongemakkelijke scène betekent dat een film geen bestaansrecht meer heeft. We mogen lachen, terugdeinzen, discussiëren en opnieuw kijken. Dat is iets anders dan wissen.
Ik hoop ten zeerste dat Scary Movie 6 zich aan zijn woord houdt. En ik hoop net zo goed dat we ophouden met oude films behandelen alsof ze vandaag zijn gemaakt. Over 25 jaar vinden we ongetwijfeld ook weer van alles van de films van nu. Dat is prima. Maar laten we hopen dat er ook dan nog iets te lachen valt.
Interessant voor jou
Deze komedie uit de jaren 90 won bijna één van de grootste filmprijzen, maar vandaag is er één woord voor: onacceptabel
'Nadia' over haar befaamde scène in 'American Pie': trots en alleen maar dankbare woorden
