Filmboek

Fraai boek - The Fictional Christopher Nolan

Een diepgaande blik op de filosofie achter diens films.

door Jim Pedd op 17.02.2014 om 12:24 in Filmboek


The Fictional Christopher Nolan

Auteurs:Todd McGowanPagina's:242Release:2012Taal:Engels
Uitgeverij:University of Texas PressDruk:1Uitvoering:Hardcover
ISBN:978-0-292-73782-2

Todd McGowan is een professor in de culturele theorie aan de University of Vermont. In het boek The Fictional Christopher Nolan neemt hij de films van regisseur Christopher Nolan onder de loep. Daarbij bekijkt hij verschillende ethiektheorieën, van filosofen als Hegel en Kant, en de manier waarop zij hun weerslag hebben op de films van Nolan.

McGowan begint zijn boek met de theorie dat Nolan een nieuwe manier van filosofisch film maken gevonden heeft. Zijn films draaien om één ding: misleiding, en de rol die misleiding speelt in het vinden van de waarheid. Daaruit volgt volgens McGowan dat er in Nolans films altijd sprake is van een bepaalde subjectiviteit, en daarop ligt de nadruk in dit boek.




Het is een ingewikkeld uitgangspunt en keer op keer blijkt dat McGowan voor de gewone lezer die niet bekend is met filosofie weinig te bieden heeft. Elk hoofdstuk van het boek behandelt een aparte film van Nolan, en licht uit op welke manier misleiding en bedrog daar een rol in speelt.

Daar worden telkens ook filosofen bijgehaald om te laten zien hoe hun ethiek doorwerkt in de films van Nolan. Het is interessant om te lezen. Zo bespreekt McGowan in het hoofdstuk over The Dark Knight de redenen waarom wij (volgens Kant) de wet gehoorzamen. Dat ligt niet in een hoger goed, maar eerder in een radicaal kwaad. We gehoorzamen de wet om ons goed te voelen. Voor Kant is dit een fundamenteel probleem van moraliteit. Dingen doen om ons goed te voelen is de moeilijkste vorm van het kwaad om uit te roeien.

Het echte goede bestaat als je het zo bekijkt niet. Toch gelooft Kant dat we de mogelijkheid hebben om ons te ontwikkelen tot morele wezens. Ergens blijft er in ons wel iets van kwaad, omdat het in de wet ingesloten zit. Gewoon gehoorzamen kan niet, er zit altijd een vorm van kwaad in. Daar ligt een probleem: de wet wil ons immers goed laten doen. Tegelijk steunt de wet op het kwaad in ons die maakt dat we willen gehoorzamen. Een dilemma dus, dat er nooit uit zal verdwijnen.

Na deze uitleg komt McGowan toe aan de koppeling van The Dark Knight aan de theorie van Kant. Daarbij ligt de nadruk op de Joker en Batman. Zij vallen volgens McGowan buiten de moraliteit die op gewone mensen van toepassing is. Ze zijn buitengewoon. Batman wil Gotham redden en de Joker wil juist laten zien hoe mensen echt zijn. Batman staat voor rechtvaardigheid en de Joker voor het onrecht. Dat verschil valt ook terug te vinden in de Kantiaanse moraliteit en daarom gelooft McGowan in dit geval dat er een band bestaat tussen ethiek en de films van Nolan.




Op deze manier laat McGowan in het boek zien hoe er een band bestaat tussen ethiek en de films van Christopher Nolan. Niet alleen Kant, maar ook andere filosofen zoals Hegel komen aan bod. Het is een interessant boek, waarbij McGowan zijn best doet om ook de gewone lezer die geen ervaring met of kennis van ethiek heeft, mee te nemen. Daar slaagt hij lang niet altijd in, maar op momenten dat hij daar wel succesvol in is, is het boek een genot om te lezen. Toch loert op de achtergrond altijd wel de vraag of McGowan niet teveel achter de films van Nolan probeert te vinden.

The Fictional Christopher Nolan is te koop bij webwinkels als Bol.com en Athenaeum. Met dank aan de University of Texas Press voor het recensie-exemplaar.

13 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Ed Crane

Avatar

Blijft het toch een mysterie waarom The Dark Knight Rises zo'n achterlijk domme film is, of probeert de schrijver daar in dit boek ook een filosofische verklaring voor te vinden :?

Jim

Avatar

Ed Crane "Blijft het toch een mysterie waarom The Dark Knight Rises zo'n achterlijk domme film is, of probeert de schrijver daar in dit boek ook een filosofische verklaring voor te vinden :?"

Die wordt niet besproken. Alle films tot en met Inception komen aan bod.

Steve-O

Avatar

Ed Crane "Blijft het toch een mysterie waarom The Dark Knight Rises zo'n achterlijk domme film is, of probeert de schrijver daar in dit boek ook een filosofische verklaring voor te vinden :?"

Dat je TDKR niet zo best vind, prima, maar om het nou een "achterlijk domme film" te noemen gaat wel erg ver. Het probleem ligt denk ik bij jezelf want achterlijk dom is de film zeker niet.

Ed Crane

Avatar

Jim "Die wordt niet besproken. Alle films tot en met Inception komen aan bod."


Dank je Jim, ik vroeg het me serieus af. Van Nolans andere films lijkt me met een beetje pop-filosofie best wel wat te maken (een beetje zoals toen iedereen met The Matrix deed). Aangezien TDKR toch duidelijk Nolans minste film is waarbij enig slimme inhoud volledig lijkt te zijn losgelaten voor incoherent absurdisme à la de Adam West-serie (Nolans brein moest nog herstellen van Inception) was ik vooral benieuwd wat de schrijver nog van TDKR zou hebben geprobeerd te maken.

Zelf zou ik zeggen dat ook TDKR goed kan worden bekeken vanuit de bovengenoemde filofie van Hegel en dan wel diens dialectiek. Batman Begins gaat over de geboorte van Batman als held; TDK over een ándere held die schurk wordt en komt met de wijsheid 'als je lang genoeg held wil blijven wordt je zélf de schurk. Is het vanuit Hegeliaans perspectief inderdaad logisch dat de derde film de synthese is van de eerste twee: Batman wordt na al die jaren nu logischerwijs zélf een schurk in TDKR en brengt Gotham de hele tijd aan de rand van de afgrond.

benjamin

Avatar

Steve-O "Dat je TDKR niet zo best vind, prima, maar om het nou een "achterlijk domme film" te noemen gaat wel erg ver. "


Misschien niet Nolan z'n beste, maar achterlijk dom vind ik nu ook overdreven, zo'n overdrijving die gepaard gaat met een herhaling, werkt in mijn ogen juist anders dan wellicht bedoeld.

Ed Crane

Avatar

Steve-O "Dat je TDKR niet zo best vind, prima, maar om het nou een "achterlijk domme film" te noemen gaat wel erg ver. Het probleem ligt denk ik bij jezelf want achterlijk dom is de film zeker niet."


TDKR is aantoonbaar Nolans domste film. Aangezien het hier om een boek gaat dat zijn films niet zomaar bespreekt maar aan de hand van twee van grote filosofen, moet ik extra streng zijn. Overigens vind ik je doorgaans een goede smaak in superheldenfilms hebben, dus dit zie ik door de vingers :P ;)

Aziez

Avatar

Ik wacht wel op de verfilming...

Steve-O

Avatar

TDKR is aantoonbaar Nolans domste film

Dat is een mening. Ga het alsjeblieft niet verkondigen als een feit, volgens mij weet je wel beter dan dat.

En ach, als we het over Nolan's "domste" film moeten hebben dat ik dan maar gewoon zijn minste noem dan is dat denk ik Insomnia, maar nog steeds een prima film wat mij betreft.

En wat dit boek betreft, ik vind dat mensen soms ook teveel proberen te zoeken achter films. Dit is natuurlijk wel interessant maar je kan er ook in doorslaan. Ik denk dat sommige filosofische punten eerder tot een film doorkomen als 'ie al af is en bekeken word dan dat alles er met rede ingezet is. Al doel ik hierop wel op maar een klein deel van de uiteindelijke film ;) Zoek dus ook hier niet teveel achter haha

skullsplitter

Avatar

Ed Crane "TDKR is aantoonbaar Nolans domste film."


En zelfs dan nog intelligenter/gelaagder dan menig ander blockbuster.

Thiver

Avatar

Steve-O "Dat is een mening. Ga het alsjeblieft niet verkondigen als een feit, volgens mij weet je wel beter dan dat.

En ach, als we het over Nolan's "domste" film moeten hebben dat ik dan maar gewoon zijn minste noem dan is dat denk ik Insomnia, maar nog steeds een prima film wat mij betreft."

Insomnia is misschien geen hoogvlieger van het kaliber Memento of The Dark Knight, maar er valt toch echt veel minder op af te dingen dan op The Dark Knight Rises.

FilmMaster

Avatar

[quote=skullsplitter]En zelfs dan nog intelligenter/gelaagder dan menig ander blockbuster.[/quote
precies.]

Steve-O

Avatar

Thiver "Insomnia is misschien geen hoogvlieger van het kaliber Memento of The Dark Knight, maar er valt toch echt veel minder op af te dingen dan op The Dark Knight Rises."

En wat wil je hiermee zeggen?

NieuwsFilm