Algemeen

Op de bres voor Crash [column]

door Gudo Tienhoven op 14.03.2006 om 12:52 in Algemeen
[header]We zijn een week verder, de gemoederen zijn wat bedaard en de grootste schokgolf van verontwaardiging lijkt achter de rug. Toch blijft het onderwerp gevoelig ...[/header]We zijn een week verder, de gemoederen zijn wat bedaard en de grootste schokgolf van verontwaardiging lijkt achter de rug. Toch blijft het onderwerp gevoelig en begeef ik me met de titel alleen al op zeer glad ijs. Sterker nog, als ik alle woede lees over de opmerkelijke afgelopen Oscaruitslag zou je deze tekst haast net zo omstreden kunnen noemen als de keuze van de Academy voor Crash als de beste film. Toch is een moment van bezinning op z’n plaats. Tijd om wat nuances aan te brengen in de onophoudelijke stroom van kritiek tegen de film die van alle genomineerde titels dit jaar nog altijd als enige een plek (hoog) in de IMDB top 250 mag bekleden.

Ten grondslag aan de grote verbazing ligt het feit dat niemand rekening had gehouden dat torenhoge favoriet Brokeback Mountain wel eens gepasseerd zou kunnen worden. Als we de geschiedenis bekijken zitten er meerdere onverwachte Oscarwinnaars tussen, maar geen film is eerder zo weggecijferd als Crash tegen zijn grote rivaal. Dat Spielberg’s Saving Private Ryan het in 1998 moest afleggen tegen lichtgewicht Shakespeare in Love was opvallend, maar die optie stond wel open. Tegen de tijd dat de prestigieuze beeldjes van afgelopen 5 maart werden uitgereikt had niemand het meer over Brokeback’s concurrenten. De veelgeprezen en vooral veel besproken film over twee verliefde schapenhoeders die symbool staan voor slachtoffers van maatschappelijke onderdrukking was al maanden overal onderwerp in het publieke debat.

Wat precies de reden is dat de leden van de Academy anders hebben besloten blijft misschien altijd in het vage, net als we nooit zullen weten hoeveel het verschil in uitgebrachte stemmen was. Misschien maar goed ook. Angstvallig zoekend naar een zondebok worden filmgoeroe Roger Ebert en opinieleidster Oprah Winfrey aangewezen als ‘schuldigen’, die de afgelopen tijd flink voor Crash hebben gelobbyd. Dan is er ruim vier miljoen dollar uitgegeven voor Oscarcampagne. Het team achter Crash moet de angst hebben gevoeld dat, met de vroege release (mei 2005), de film al uit de herinnering kon zijn verdwenen. Of begon er een lichte Brokeback-vermoeidheid op te treden nadat de film werkelijk alle mogelijke prijzen gedurende Award-seizoen (en echt, dat zijn er nogal wat) in de wacht wist te slepen? En dan is er nog een andere optie die bijna niemand noemt: misschien vonden ze het wel de beste film van de vijf.

De kritiek sindsdien is niet van de lucht en neigt naar ‘van dik hout zaagt men planken’. Voorop als meest bespottelijke beschuldiging is dat het niet kiezen van Brokeback Mountain gelijk een teken is van homofobie. Alsof na de eerdere prijzenregens de keuze van de Academy voor Ang Lee’s voor Amerikaanse begrippen taboedoorbrekende film nog enigszins opvallend of omstreden zou zijn. Crash vervolgens een veilige keuze noemen is minstens zo opmerkelijk. Homoseksualiteit beter bespreekbaar maken is een nobel streven, maar racisme en vooroordelen onder de loep nemen in onze korte lontjes-maatschappij is evengoed in films onbetreden terrein. De vorm is daarnaast afwijkend en uitdagend. De makers is regelmatig een gebrek aan realisme verweten in hun ensemblestuk waarin inderdaad toeval een belangrijke rol speelt. Maar regisseur en scenarist Paul Haggis heeft bewust gekozen voor een allegorische aanpak om dergelijke kwesties aan te snijden. Goedbeschouwd is Crash juist een opvallend afwijkende winnaar, terwijl Brokeback Mountain op het aspect van de herenliefde na een nogal traditionele vertelstructuur kiest die met zijn landschapsbeelden en emotionele speeches meer riekt naar klassiek Oscarmateriaal. Niets dan lof voor de oprechtheid en ingetogenheid van deze waardevolle film, maar aan een veelgenoemde term als ‘baanbrekend’ kan ik me toch moeilijk wagen.

De keuze voor Crash (waar de term ‘baanbrekend’ evengoed overdreven zou zijn) is verrassend, maar alles behalve typisch en de film heeft vanaf zijn vroege release altijd kunnen rekenen op positieve reacties van een zeer breed publiek. Er is natuurlijk een feestje verknald. De afgelopen maanden ontstond een reusachtige Brokeback-hype en niet alleen Crash, maar welke titel dan ook moest het eens wagen dat te verstoren. Het plotselinge dalen in populariteit zou wel eens een momentopname kunnen zijn.

22 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

WoUtoMatiC

Avatar

Crash is gewoon weinig subtiel;

1) Interraciaal gezelschap betreedt het toneel
2) Vooroordelen worden uitgesproken
3) Vooroordelen worden bevesigd c.q. ontkracht

Herhaal dit 10 keer en laat de verhalen af en toe elkaar doorkruisen.

nicky86

Avatar

Ik heb beide films gezien..en ik vond broke back mountain eigenlijk de minst intressante. Niet alleen omdat het verhaal mij gewoon niet aansprak maar gewoon weg om het feit dat het alweer het zoveelste liefdes drama was. Nou ja dat het deze keer twee mannen waren in plaats van een man en een vrouw boeit mij vrij weinig. Het zijn ook maar mensen. Daar in tegen vond ik Crash gewoonweg subliem een film die hier in Nederland onder weinig tam tam de bios is ingevloeid. Het verhaal was gewoonweg super vooral zoals al in de colum word beschreven het hedendaagse korte lontjes maatschappij word aangesproken. Laten we eerlijk zijn dit is veel maatschappelijker dan een of andere liefdes drama die iederen regiseur kan maken. Ik weet dat sommige het niet eens met mij zullen zijn (ik gunde het brokeback mountain ook). maar hierin tegen is het onderwerp toch over de hele wereld bekender van Crash dan van Brokeback Mountain. Dus ik klaag niet dat Brokeback nou eens 1 beeldje niet krijgt (ze hebben er toch al genoeg gewonnen).

Ravaged

Avatar

Hoewel ik Crash een goede film vond, vond ik het inderdaad weinig subtiel en beetje cliche aanpak. Het snijdt inderdaad een sterk sociaal probleem aan, maar is dat het belangrijkste voor een 'Best Movie Award'?



Persoonlijk was ik overigens voor Good Night... de beste uit het rijtje...

ash_

Avatar

Ravaged "Het snijdt inderdaad een sterk sociaal probleem aan, maar is dat het belangrijkste voor een 'Best Movie Award'?"
Dat is precies het punt. Ik vond Crash een verschrikkelijk pretentieuze film die inderdaad veel te veel op toeval leunt (dat kun je proberen goed te praten door te zeggen dat de auteur er bewust voor gekozen heeft, dat neemt niet weg dat ik me er af en toe behoorlijk aan geergerd heb). Ik vond het simpelweg geen bijster goede film. Het is dan ook geen verbazing die ik voel, ik vind het gewoon jammer dat een in mijn ogen niet meer dan redelijke film de belangrijkste filmonderscheiding van het jaar wint. Natuurlijk, dat gebeurt wel vaker, maar ik vind het even goed jammer.

JB

Avatar

Gudo Tienhooven "
Ten grondslag aan de grote verbazing ligt het feit dat niemand rekening had gehouden dat torenhoge favoriet Brokeback Mountain wel eens gepasseerd zou kunnen worden."

Waar je deze gevolgtrekking op baseert, weet ik niet; maar bij mij is dat ieder geval niet de grondslag geweest van mijn verbazing, Ik heb BM immers nog (steeds) niet gezien en kan dus niets over de kwaliteiten van BM zeggen. Mijn verbazing is dan ook gebaseerd op de intrinsieke kwaliteiten van Crash zelf en daar ben ik niet zo over te spreken. Ik vind het een rammelend ensemblestuk, met vergezochte en geforceerd bijeengezochte verhaallijnen, gebracht met de subtiliteit van een mokerslag en de interpretatieruimte voor de kijker van een benauwd blikje sardientjes. Geen materiaal lijkt mij dat de Oscar voor de beste film waardig is. Tenzij de overige films van 2005 zoveel slechter zijn, maar dat is pas echt een bespottelijk argument.

Gudo Tienhooven "Maar regisseur en scenarist Paul Haggis heeft bewust gekozen voor een allegorische aanpak"
Dat mag je me eens uitleggen, wat is zo allegorisch aan Crash?

PUMA

Avatar

JB "Dat mag je me eens uitleggen, wat is zo allegorisch aan Crash?"
Als ik Wikipedia kijk, want ik wist niet wat allegorisch betekende, krijg ik de volgende omschrijving:

Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn.

Dat is toch echt precies bij Crash aan de hand.

Verder wil ik ook nog even wijzen op wat Paul Haggis zelf zei: Als je de maatschappij wil veranderen moet je hem geen spiegel voorhouden, maar hem met aan hamer vervormen. Ik vond dit zelf heel mooi, en ook een verklaring waarom Crash zo oversentimenteel was, waar ik me persoonlijk absoluut niet aan stoorde.

JB

Avatar

PUMA "Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn.

Dat is toch echt precies bij Crash aan de hand."


Wie is dan de personificatie voor wat?

PUMA "Verder wil ik ook nog even wijzen op wat Paul Haggis zelf zei: Als je de maatschappij wil veranderen moet je hem geen spiegel voorhouden, maar hem met aan hamer vervormen."
Hij mag heel goed zijn methodes verdedigen en ik ben bij dat hij er in ieder geval (achteraf) over heeft nagedacht, dat betekent echter nog niet dat het een ook geslaagd middel in deze is of tot een bevredigend resultaat heeft geleid.

marnix

Avatar

Als er hamers aan te pas moeten komen om een boodschap erin te rammen, is dat wat mij betreft eerder een teken van onkunde dan van kunde...

Een ieder kan een kast maken door wat spijkers in planken te rammen, maar voor een daadwerkelijk stabiele kast moet men enige zorgvuldigheid betrachten... vind ik ook heel mooi (uche ;) ) en een verklaring waarom Haggis wellicht nu (nog) niet de grootheid is waarvoor men hem pleegt aan te zien.

PUMA

Avatar

*edit*

PUMA

Avatar

JB "Wie is dan de personificatie voor wat?"
Lees nog een keer wat er staat.

Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn.

En dan vooral dit stukje:
"...twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren..."

Fay

Avatar

Dus Under Siege 2 is ook een allegorische film?

Nooit geweten joh. :P

ash_

Avatar

PUMA "Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn."
Die definitie is vaag en klopt volgens mij ook niet. Een allegorie is (Van Dale):

symbolische voorstelling van een idee of een ander abstract begrip in de kunst

rempedaal

Avatar

Die wikipedia uitleg vind ik niet echt een goede. Aan de hand van een voorbeeld is het misschien wat duidelijker: als iets allegorisch is verwijst het naar iets anders via een ander beeld. Zoals bijvoorbeeld sommige mensen zeggen dat the Lord of the Rings een allegorie is voor de wereldproblematiek die Tolkien op dat moment om zich heen zag.

Dat terzijde, Crash vond ik een goede film. Films kunnen realistisch zijn, maar films kunnen ook fictie zijn. Als een verhaal berust op principes die in het echte leven nogal onwaarschijnlijk zijn, is dat niet per definitie iets om over te vallen. Dat hangt geheel af van je beoordelingscriteria. Als jij een persoon bent die vindt dat films realistisch moeten zijn dan zal je Crash niet goed vinden. Als je daarentegen iemand bent die niet zozeer het realistische gehalte belangrijk acht, maar meer de gedachte die een film uitdraagt, dan vind je Crash waarschijnlijk wel goed.

Wat Crash namelijk erg goed doet is de kijker door middel van een aantal (erg toevallige) situaties (die an sich wel voor zouden kunnen komen, maar zeer onwaarschijnlijk samen zouden kunnen plaatsvinden) door een denkproces heen slepen. Fictie is nou eenmaal een methode om thema's op een andere manier te bekijken (een methode daarvoor is een allegorie, maar dat wordt hier niet gebruikt). Daar moet je van houden. En dat doen veel literaire critici, waaronder dus kennelijk ook degenen die Crash gekozen hebben tot beste film van 2005.

Om nog terug te komen op de kwestie van de allegorie: als iets allegorisch is, wil dat natuurlijk helemaal niet zeggen dat het daardoor goed is. De allegorie moet wel een reden hebben. De term allegorie is mijns inziens niet echt van belang bij het praten over deze film. Er is geen sprake van een afspiegeling van de werkelijkheid als zodanig. Deze film vertoont een fictionele werkelijkheid waarin allerlei gebeurtenissen op 1 dag in elkaar grijpen tot een construct wat een gedachtenproces op gang brengt. De vragen die het oproept, hebben als aanknopingspunt racisme, maar ik vind eerlijk gezegd dat er vele andere thema's in de film zitten, zoals schuld, schaamte, wroeging, wraak, angst en verdriet, die eigenlijk veel belangrijker zijn. Racisme is in deze film slechts de waslijn waaraan deze grotere thema's worden opgehangen.

MrMono

Avatar

Mooi gezegd rempedaal.

rempedaal "Er is geen sprake van een afspiegeling van de werkelijkheid als zodanig. Deze film vertoont een fictionele werkelijkheid waarin allerlei gebeurtenissen op 1 dag in elkaar grijpen tot een construct wat een gedachtenproces op gang brengt. De vragen die het oproept, hebben als aanknopingspunt racisme, maar ik vind eerlijk gezegd dat er vele andere thema's in de film zitten, zoals schuld, schaamte, wroeging, wraak, angst en verdriet, die eigenlijk veel belangrijker zijn. Racisme is in deze film slechts de waslijn waaraan deze grotere thema's worden opgehangen."


Misschien is dat dan wel de allegorie, dat je door het thema 'rascisme' heen moet kijken en beseffen dat deze film nog meer te melden heeft? Zeg ook maar wat hoor Smiley face.

Crash heeft op mij in ieder geval een stuk meer indruk gemaakt dan Brokeback Mountain. Daarom vond ik het ook niet zo raar dat deze ook als winnaar werd gekozen. Brokeback mag dan mooier zijn en Crash onrealistisch, maar de impact die een film op me heeft na het kijken is voor mij nog altijd de beste indicatie voor het beoordelen van een film.

ruben

Avatar

We kunnen dus gewoon stellen dat het aan de ontvanger ligt: sommige mensen hebben een moker nodig om een boodschap te begrijpen, voor anderen kan het wat subtieler.

Nietzsche

Avatar

ruben "we kunnen dus gewoon stellen dat het aan de ontvanger ligt: sommige mensen hebben een moker nodig om een boodschap te begrijpen, voor anderen kan het wat subtieler."


Ja! Dat is het, dat is het precies. Klasse Ruben.
Helemaal mee eens. T+)

Ik zet mezelf in die laatste categorie, vandaar dat ik Crash niet de beste film van het jaar vind.
Het 'soap-gehalte' is mij er te hoog voor.

Crash deed me zelfs een beetje aan "Lost" denken, waar de personages ook enorm overdreven / onrealistisch reageren en handelen, en ongeloofwaardige karakter ontwikkelingen hebben.

Toch zal ik Crash nooit een slechte film noemen. Want het is wel degelijk een goede film.











Alleen niet de beste van het jaar ;)

rempedaal

Avatar

ruben "we kunnen dus gewoon stellen dat het aan de ontvanger ligt: sommige mensen hebben een moker nodig om een boodschap te begrijpen, voor anderen kan het wat subtieler."


Volgens mij is het niet zo zwart-wit. De manier waarop jij het stelt doet het voorkomen alsof subtiliteit niet aan de "moker"-mensen besteed is. Die conclusie lijkt mij niet uit dit verhaal te trekken.

Het gaat hier niet om wat mensen nodig hebben om iets te begrijpen, het gaat hier om wat men goed vind. Ik heb soms zin in subtiele boodschappen en soms niet, dat heeft niks met mijn vermogen om iets te begrijpen te maken. Beide benaderingen kunnen op hun eigen manier werken, mits ze goed toegepast worden.

ruben

Avatar

rempedaal "Volgens mij is het niet zo zwart-wit. De manier waarop jij het stelt doet het voorkomen alsof subtiliteit niet aan de "moker"-mensen besteed is. Die conclusie lijkt mij niet uit dit verhaal te trekken. "
Mijn opmerking was dan ook niet zo subtiel...

Steadicam

Avatar

rempedaal "Volgens mij is het niet zo zwart-wit. De manier waarop jij het stelt doet het voorkomen alsof subtiliteit niet aan de "moker"-mensen besteed is. Die conclusie lijkt mij niet uit dit verhaal te trekken."
ruben "Mijn opmerking was dan ook niet zo subtiel..."


Irréversible, Requiem for a Dream, Fight Club, Fat Girl, C'est Arrivé Près de Chez Vous, Seul Contre Tous: :W

Geef mij maar een moker! O+

hermit elephant

Avatar

PUMA "Lees nog een keer wat er staat.

Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn.

En dan vooral dit stukje:
"...twee of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren...""

En dan ga je nu ook nog even de definitie van 'personificatie' opzoeken, voordat je de taalkundige degens met JB gaat kruisen. Gewoon, voor je eigen bestwil...

hettar

Avatar

hermit elephant "En dan ga je nu ook nog even de definitie van 'personificatie' opzoeken.."

Nou ja, er staat en/of, dus volgens die definitie kan iets ook een allegorie zijn als er alleen maar personen bij betrokken zijn (de definitie klopt dus niet, maar PUMA's redenering wel, als je van die definitie uit zou gaan).

Wat betreft mokerslagen: een film kan best zowel subtiel zijn als mokerslagen kunnen hebben toch? Je moet dan wel de subtiliteiten op kunnen vangen door de mokerslagen heen natuurlijk Smiley face (Heb Crash niet gezien, dus weet niet of dat hier ook van toepassing is)

Metsada

Avatar

Imho hoeft een film niet altijd een volkomen geloofwaardig en een subtiel drama te zijn, dan verzandt het veels te snel in een soort zouteloze bende, waarna iedereen weer met een gerust hard naar bed kan gaan.

Doe mij ook maar de moker, weet ik in ieder geval zeker dat niet alleen ik, maar iedereen de boodschap door krijgt.

Geef mij maar de moker van Crash/Hotel Rwanda/Constant Gardener.

Natuurlijk kan een kleinschalig, persoonlijk en subtieler drama ook heel wat bewerkstelligen. Maar om niet voor een film te gaan vanwege te weinig subtiliteit vind ik ware onzin.

nieuwslaatste nieuws

meest populair