John Wayne speelde in talloze legendarische westerns, maar The Man Who Shot Liberty Valance uit 1962 wordt vaak gezien als zijn meest gelaagde meesterwerk. De film, geregisseerd door John Ford, combineert klassieke spanning met een verrassend kritische blik op heldendom en waarheid.

Het verhaal volgt senator Ransom Stoddard, gespeeld door James Stewart, die terugkeert naar een klein stadje voor de begrafenis van rancher Tom Doniphon. Via een terugblik ontvouwt zich hoe Ransom ooit tegenover de beruchte outlaw Liberty Valance kwam te staan.

Sterke personages
Liberty Valance, ijzersterk neergezet door Lee Marvin, terroriseert het stadje en maakt van Ransom een doelwit. Tom Doniphon, de stoere cowboy van John Wayne, leert de onervaren advocaat omgaan met een pistool. Alles lijkt te leiden naar een onvermijdelijk en dodelijk duel.

Tijdens die confrontatie lijkt Ransom Valance te hebben gedood en groeit hij uit tot een nationale held, wat hem een politieke carrière oplevert. Pas later blijkt dat Tom in het geheim de fatale schot loste, om Ransom te beschermen en de toekomst van het stadje veilig te stellen.

Krachtig verhaal
Wanneer Ransom jaren later de waarheid aan een journalist vertelt, weigert de krant het verhaal te publiceren. De legendarische zin "When the legend becomes fact, print the legend" benadrukt hoe mythen belangrijker worden dan feiten. Het versterkt de thematiek van vervormde geschiedenis en heldenverering.


De allerlaatste regel, uitgesproken door een treinconducteur, "Nothing's too good for the man who shot Liberty Valance", snijdt nog dieper. Ransom beseft dat hij leeft met een onterecht eerbetoon, terwijl de echte held vergeten is gestorven.

Grote invloed
Met een relatief bescheiden budget van enkele miljoenen dollars groeide de film uit tot een klassieker binnen het revisionistische westerngenre. Het verhaal beïnvloedde latere filmmakers en acteurs en blijft actueel door zijn scherpe commentaar op macht, imago en collectieve herinnering.