Jaren later blijkt 'Predator' veel slimmer dan gedacht: de verborgen laag maakt de actiefilm ineens geniaal

Jaren later blijkt 'Predator' veel slimmer dan gedacht: de verborgen laag maakt de actiefilm ineens geniaal

Er is een verborgen laag in 'Predator' uit 1987, die de film diepgaander maakt dan je denkt.

De Predator-franchise is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste scifi-actiereeksen ooit, met films, boeken, strips en videogames. Alles begon in 1987 met de eerste film, Predator. Vorig jaar verschenen nog twee nieuwe films, maar het origineel blijft de basis van alles.

De scifi-actie-horrorfilm werd geregisseerd door John McTiernan en geschreven door de broers Jim en John Thomas, met Arnold Schwarzenegger in de hoofdrol. Bijna 40 jaar later is de film een klassieker en wordt hij nog steeds geprezen. Predator blijkt bovendien slimmer en gelaagder dan veel kijkers destijds beseften.

Verhaal
Schwarzenegger speelt Dutch, de leider van een elite-paramilitaire reddingseenheid die een missie uitvoert om gijzelaars te bevrijden in een Centraal-Amerikaans regenwoud. Tijdens de operatie stuit hij op een dodelijke Predator (Kevin Peter Hall): een buitenaardse jager, technologisch superieur en uiterst gevaarlijk, die zijn team één voor één opjaagt.

Naast Schwarzenegger en Hall zijn ook Elpidia Carrillo, Carl Weathers, Richard Chaves, Sonny Landham, Bill Duke, Jesse Ventura en Shane Black te zien. Hoewel Predator vaak wordt gezien als een rechttoe-rechtaan actiefilm vol spierbundels en buitenaardse actie, zitten er meerdere verborgen lagen in die de film veel dieper maken dan het brute geweld doet vermoeden.

Slasher en actiethriller
Een van de manieren waarop Predator zich onderscheidde van zijn tijdgenoten, was door twee van de populairste genres van de jaren 80 samen te smelten die aan het eind van dat decennium creatief waren uitgeput: de slasher en de actiethriller.


De buitenaardse Predator fungeert als een gemaskerde moordenaar, zoals in een slasher, terwijl Dutch en zijn team de rol van potentiële slachtoffers hebben. Schwarzenegger neemt de rol van de 'final girl' over - het archetype van de overlevende held uit slasherfilms - maar dan gespierd en mannelijk. Die combinatie maakt de film uniek binnen het actiegenre en voegt een psychologische spanning toe bovenop het fysieke geweld.

Kritiek op actiefilms en Amerikaans imperialisme
Op het eerste gezicht is Predator een typische actiefilm. Maar stiekem parodieert en bekritiseert de film de macho-houding die in veel jaren 80-actiefilms centraal stond. Het team van huurlingen, vol spierbundels en zware wapens, wordt één voor één uitgeschakeld door een slimmer, technologisch geavanceerd wezen. Dit benadrukt hun kwetsbaarheid en ondermijnt het idee dat brute kracht altijd wint.


Bovendien blijkt de missie in de Centraal-Amerikaanse jungle grotendeels een leugen, waardoor hun geweld zinloos wordt. Dit kan worden gezien als een subtiele kritiek op het Amerikaanse imperialisme in de jaren 80, waarin het leger zich wereldwijd in conflicten mengde zonder duidelijk nut of morele basis.

Onverwachte gevaren en overmoed
De Predator is superieur, intelligent en technologisch geavanceerd, waardoor de menselijke personages constant in een ondergeschikte positie worden geplaatst. Dit kan worden gezien als een commentaar op overmoed: mensen die denken alles onder controle te hebben (macho-houding, wapens) worden alsnog geconfronteerd met een kracht die hun macht te boven gaat.


Daarnaast weerspiegelt de film indirect de agressieve buitenlandse politiek van de VS onder Reagan: het land mengt zich overal, soms zonder goed begrip van de lokale situatie, en loopt tegen onverwachte gevaren aan. De Predator op een "vreemde planeet" symboliseert hoe het Amerikaanse militaire optreden in het buitenland onverwachte gevolgen en risico's met zich meebrengt.

Dieper dan je denkt
Predator is een ijzersterke actiethriller-horrorklassieker die volledig werkt als ongecompliceerd, roekeloos entertainment - precies zoals de jaren 80 dat konden produceren. Maar wie verder kijkt, ziet dat de film slim inspeelt op verwachtingen, culturele kwesties aan de kaak stelt en politieke thema's verwerkt.


Regisseur McTiernan zou later het actiegenre opnieuw hervormen met Die Hard en het expliciet parodiëren met Schwarzenegger in Last Action Hero. Maar als het gaat om bloedsnelle actiefilms met inhoud, blijft de originele Predator uit 1987 de absolute uitschieter.

Kijken?
Wil je Predator zien? Je kunt de film bekijken op Disney+.

NieuwsFilm

meest populair