De Australische actrice Cate Blanchett valt niet te onderschatten. Ze is enorm intelligent en zich bewust van haar positie om dingen te verbeteren. Divastreken heeft ze niet, maar je moet haar niet betuttelen. Ze probeert ook heel eerlijk te zijn. Zo gaf ze toe dat ze zelfs tijdens zo'n Rendez-Vous (een gesprek op een podium met vragen van een moderator en journalisten uit het publiek) een rol speelt, die van Cate Blanchett. Een grote dame.

Je bent juryvoorzitter geweest. Hoe heb je die verantwoordelijkheid aangepakt?

"Ik was er eerlijk gezegd behoorlijk nerveus voor. Ik belde Guillermo Del Toro en hij gaf me dit verrassend simpele advies: 'Kom elke dag als eerste aan en ga telkens op een andere stoel zitten.' Het klinkt banaal, maar wie altijd op dezelfde stoel zit, is altijd de eerste die spreekt. Door constant van stoel te wisselen, verschoof de dynamiek voortdurend. Wat ik heel snel begreep, is dat een film beoordelen niets te maken heeft met persoonlijke smaak. Je verantwoordelijkheid is begrijpen wat de filmmaker probeert te maken: niet of het aansluit bij je eigen gevoeligheden. Soms verbond een film me niet meteen en verdedigde een ander jurylid hem als een meesterwerk. Dan ging ik de volgende ochtend om negen uur terug kijken. Dat was een van de grote geschenken van de ervaring. Je leert dat je soms gewoon nog niet klaar bent om een film te ontvangen. De jury was in ieder geval buitengewoon. We kwamen uit volledig verschillende artistieke achtergronden en landen, maar iedereen was aandachtig voor elk element van de filmkunst: spel, regie, montage, fotografie, productieontwerp. Dat niveau van gesprek was opwindend. En er is iets wonderlijk moois aan de geheimhouding van het proces. Cannes beschermt de beraadslagingen heel ernstig. Het voelde bijna aan als deel uitmaken van een geheim genootschap."

Hoe kijk je naar de positie van vrouwen in de industrie vandaag de dag?

"Ik tel elke ochtend op mijn sets tien vrouwen tegenover vijfenzeventig mannen. Begrijp me niet verkeerd, ik hou van mannen. Maar dezelfde grappen blijven komen. Het wordt op den duur gewoon vervelend. Weet je, #MeToo onthulde een systemische laag van misbruik. Als je dat probleem toedekt, kan je niet verder. Maar #MeToo werd heel snel de kop ingedrukt. Wat ik momenteel zie is dat actrices films produceren, regisseren en kansen creëren voor jongere vrouwen. Dat is positief. Vroeger werden er ook scripts geschreven door vrouwen. Maar het probleem was dat ze niet goed gedistribueerd werden. Mijn generatie is zich heel bewust van de omgeving waaruit we komen en vastberaden die niet te herhalen."

Is je passie voor acteren na al die jaren nog even sterk?

"Die is nog steeds intact. Kijk maar eens met wie ik heb mogen samenwerken. Dat gezegd hebbende, ik ben heel traag. De eerste twee dagen wil ik gewoon rondlopen op de set, ik wil nog niet spelen. Dat komt wellicht door mijn theaterachtergrond. Wat niet veranderd is: ik begin altijd vanuit niet-weten. Een kunstenaar zei ooit: 'Als je kan aanvoelen wat het beeld gaat worden, geef het aan iemand anders.' En zenuwen zijn belangrijk. Ze betekenen dat je de kans hebt ergens doorheen te breken."

Hoe kies je je rollen?

"De enige rollen die me echt interesseren zijn die waarbij ik denk: 'Dit had ik nooit over mezelf gedacht.' Elizabeth I spelen, toen ik nog vrijwel onbekend was, veranderde alles voor mij. Niemand verwachtte dit van mij. Later voelde Bob Dylan spelen even destabiliserend aan, op de beste manier. Die projecten dwingen je naar onverwacht terrein. Als ik te duidelijk kan aanvoelen wat iets gaat worden voordat ik begin, verlies ik vaak de interesse. Ik denk helemaal niet aan het bewaken van een bepaald imago. Ik ben veel meer geïnteresseerd in nieuwsgierigheid."


Wat maakt een groot regisseur voor jou?

"Ik denk steeds meer dat een grote regisseur iemand is die precies weet waar de camera moet staan. Soms ben je op een set en voelt iets verkeerd aan, niet omdat het spel verkeerd is, maar omdat het perspectief verkeerd is. Martin Scorsese heeft het daar voortdurend over. Andere regisseurs bouwen hele verbeeldingswerelden op rond acteurs. Todd Haynes maakt bijvoorbeeld playlists voor elke acteur: films, visuele referenties, muziek, sferen. Je betreedt het mentale landschap van de film voor je ook maar begint met draaien. Scorsese communiceert op een gelijkaardige manier, maar vaak via cinema zelf. Voor The Aviator liet hij me screwballkomedies bekijken als Bringing Up Baby en His Girl Friday. Hij wilde dat ik dat ritme absorbeerde, zonder het intellectueel uit te leggen. De beste regisseurs kennen ook hun beperkingen en bouwen teams die die aanvullen. Cinema is ontzettend collaboratief."

Hoe heb je je op The Aviator voorbereid?

"Scorsese zei me: 'Ze hoeft geen roodharige te zijn, ze kan gewoon iets op jou lijken.' Hij bevrijdde me van het idee dat ik een imitatie van Katharine Hepburn moest doen. Mijn taak was deel uitmaken van de film die Martin Scorsese aan het maken was. Ik hoefde geen one-woman-show over Katharine Hepburn op te voeren."

En Babel met Iñárritu?

"Iñárritu houdt van chaos. Op de eerste dag draaiden Brad Pitt en ik een scène. Hij kwam en zei: 'Dit is niks, dit is niet goed.' Zoiets brengt je in gevaar. Het is een mogelijke manier van regisseren. Want soms geeft een regisseur leiding met liefde, maar wel een ongelooflijk harde liefde. Dus die blik in de bus in Babel? Dat was misschien gewoon angst dat Alejandro terug zou komen om te zeggen dat het weer niks was. (lacht)"

Hoe bereidde je je voor op Bob Dylan in I'm Not There?

"Terwijl ik Elizabeth: The Golden Age aan het afronden was, keek ik constant naar Pennebakers documentaire over Dylan, omdat ik wist dat ik op het punt stond naar Montreal te vliegen voor I'm Not There. Ik raakte in paniek omdat ik dacht dat ik me onvoldoende had voorbereid. Maar blijkbaar had ik het allemaal via osmose in me opgenomen. Op een bepaald moment moet je die voorbereiding loslaten, want niemand wil je huiswerk op het scherm zien. Het echte werk begint wanneer je de sfeer van de regisseur betreedt, het kostuum aantrekt en reageert op de andere acteurs."

En Blue Jasmine met Woody Allen?

"Met Woody Allen had je vaak één of twee takes en dan ging je verder. Penélope Cruz gaf me dit geweldige advies voor Blue Jasmine: 'Als je een extra take wil, geef het accent de schuld.' Omdat Woody geen Spaans sprak, vroeg ze blijkbaar altijd om een extra take vanwege haar accent. Dus begon ik hetzelfde te doen. 'Sorry, kan ik dat herhalen? Ik verprutste het accent.' Maar er was ook iets opwindends aan die urgentie. Als iedereen weet dat er geen tijd is, concentreert de hele set zich collectief, bijna alsof het theater is."


Hoe kijk je naar Tár en de interpretatie ervan als een film over cancelcultuur?

"Ik heb Tár nooit gezien als een film over cancelcultuur. Voor mij was het een meditatie over macht en over de hardheid van het creatieve proces. Lydia Tár is iemand die heel hard is voor zichzelf en voor wie dan ook. Die gewelddadigheid veruitwendigt zich onvermijdelijk. Creatie impliceert vaak destructie. Die twee energieën bestaan voortdurend naast elkaar. Wat me fascineerde was iemand wier hele identiteit gebouwd was op controle en die die controle dan plots verliest. "

Carol was destijds moeilijk te financieren. Hoe kijk je daar nu op terug?

"Niemand wilde Carol financieren. Wat absurd aanvoelt nu, want het is zo'n diep romantisch en universeel liefdesverhaal. Maar destijds werd het als riskant beschouwd simpelweg omdat het een niet-heteroseksuele relatie centraal stelde. Wat buitengewoon was aan Patricia Highsmiths The Price of Salt was dat het die personages een happy end bood. Dat was ongelooflijk zeldzaam. Je hoefde niet lesbisch te zijn om je te verbinden met de film. Het ging over verlangen, angst en kwetsbaarheid. Je ziet nu films met queer relaties in het centrum op grote festivals zonder dat ze behandeld worden als uitzonderingen. Die verschuiving telt enorm. "


Wat is jouw standpunt over AI in de filmindustrie?

"De centrale vraag bij AI is toestemming. AI is onvermijdelijk, maar het publiek moet weten wat echt is en wat niet. Menselijke toestemming moet centraal blijven in het gesprek. Ik werk samen met een groep genaamd RSL Media die een machineleesbare toestemmingsstandaard probeert te ontwikkelen. Het idee is eenvoudig: rood betekent dat toestemming niet is gegeven, oranje betekent dat toestemming kan worden gevraagd via bepaalde kanalen, groen betekent dat toestemming is verleend om iemands beeltenis, stem of werk te gebruiken. Ik gebruik zelf niet veel AI in mijn dagelijks leven. Ik lees liever een boek of maak een wandeling. Maar het gaat duidelijk deel uitmaken van ons leven, en dat is precies waarom deze gesprekken open en duidelijk moeten plaatsvinden."

Kan je nog steeds als gewone toeschouwer naar een film kijken?

"Absoluut. Ik denk dat ik nu meer van films geniet dan toen ik jonger was. Vroeg in mijn carrière keek ik analytisch. Ik probeerde voortdurend te begrijpen wat elke afdeling deed, hoe er gemonteerd werd en hoe scènes waren samengesteld. Nu geef ik me veel vollediger over aan films. Ik huil nog steeds, ik lach nog steeds, en word nog steeds bang. Ik ben een geweldig publiek. Ik denk dat het belangrijk is je vermogen tot verwondering te bewaren. Als je dat verliest, moet je misschien stoppen."