Jaarlijks worden er tijdens het filmfestival van Cannes wel controversiële arthouseprojecten vertoond, maar soms gaan filmmakers wel heel ver. Dat was ook het geval in 2002, toen Gaspar Noé zijn film kwam voorstellen, die zo controversieel was dat 250 mensen woedend de zaal verlieten.
Controversiële film
Dat jaar mocht de regisseur zijn tweede film, Irréversible, voorstellen op het festival. Noé staat bekend om zijn controversiële films en heeft inmiddels meerdere producties gemaakt die als extreem worden beschouwd. Irréversible was zijn tweede speelfilm, nadat hij in 1998 zijn regiedebuut maakte met I Stand Alone, en wordt gezien als een van zijn meest controversiële werken.
Irréversible draait om Marcus (Vincent Cassel), Pierre (Albert Dupontel) en Alex (Monica Bellucci). Nadat Alex 's nachts in Parijs slachtoffer wordt van een brute verkrachting, trekken Marcus en Pierre door de stad op zoek naar de dader om wraak te nemen.
In omgekeerde volgorde verteld
Wat de film bijzonder maakt, is dat het verhaal in omgekeerde volgorde wordt verteld. De eerste scène speelt zich chronologisch het laatst af, terwijl de film eindigt met gebeurtenissen die juist vóór het misdrijf plaatsvinden. Daardoor verandert de betekenis van de scènes naarmate de film vordert: de kijker weet al wat er zal gebeuren, maar ziet pas later hoe de personages daar terechtkomen.
Bij een vertoning van Irréversible tijdens het filmfestival van Cannes verlieten maar liefst 250 bezoekers voortijdig de zaal. De kijkers die bleven, besteedden een groot deel van de rest van de vertoning met het uitjouwen van de film. Volgens berichten vielen bovendien twintig toeschouwers flauw door de expliciete en schokkende manier waarop geweld en verkrachting worden getoond.
Nog nooit meegemaakt
Een groot deel van de ophef ontstond door één specifieke scène: een lange, ononderbroken opname van ongeveer negen minuten waarin Alex in een metrostation wordt verkracht. Veel mensen beschouwen deze scène tot op de dag van vandaag als een onverantwoord gebruik van het medium film. De scène creëert een beklemmend en intens gevoel van ongemak en is zowel krachtig als provocerend, al vonden veel kijkers dat Noé hiermee te ver ging.
Zoals een BBC-reportage uit die periode beschrijft, verliep de situatie in Cannes chaotisch. Brandweerwoordvoerder en luitenant Gérard Courtel, die ter plaatse kwam, zei destijds: "In de 25 jaar dat ik dit beroep uitoefen heb ik dit nog nooit meegemaakt op het Cannes-festival. De scènes in deze film zijn ondraaglijk, zelfs voor ons als professionals."
Ontvangst verdeeld
De ontvangst door critici van Irréversible was sterk verdeeld: de acteerprestaties en de regie van Noé werden geprezen, maar er was ook veel kritiek op de expliciete weergave van geweld en verkrachting. Toch zien veel critici ook artistieke waarde in het werk van de regisseur, die met zijn film thema's als chaos, tragedie en de vernietigende werking van tijd onderzoekt.
Irréversible blijft zonder twijfel een van de meest schokkende en controversiële films uit de moderne filmgeschiedenis en is niet voor iedereen. Als je de film wil zien, kun je hem huren en kopen op Prime Video en hij is ook beschikbaar op dvd.