Recensie

Watchmen (2009)

De strip is onverfilmbaar, maar de poging daartoe is ondanks een aantal flinke gebreken redelijk geslaagd.

door Kaj van Zoelen om 10:33 in RECENSIES
Watchmen poster
Regie: Zack Snyder | Cast: Jackie Earle Haley (Walter Kovacs/Rorschach), Malin Akerman (Laurie Juspeczyk/Silk Spectre II), Billy Crudup (Jon Osterman/Dr. Manhattan), Patrick Wilson (Dan Dreiberg/Nite Owl II), Jeffrey Dean Morgan (Edward Blake/The Comedian), Matthew Goode (Adrian Veidt/Ozymandias) e.a. | Speelduur: 160 minuten | Jaar: 2009

Watchmen de strip is de Ulysses van de stripwereld, in die zin dat het een bijzonder hoogtepunt van het medium is dat door velen als het beste werk daarbinnen wordt gezien. Watchmen de film kan in dat opzicht alleen maar tegenvallen. Watchmen-stripschrijver Alan Moore noemde zijn magnum opus onverfilmbaar en verschillende regisseurs die door de jaren heen aan de verfilming verbonden waren (onder wie Terry Gilliam) kwamen tot eenzelfde conclusie. Zack Snyder, de maker van 300, doet wél een dappere poging. Hoewel hij erin slaagt het ingewikkelde verhaal van de strip redelijk intact te houden, heeft hij niet genoeg tijd om de karakters of de diepere lagen van de strip echt goed uit te werken.

De grootste reden die Moore altijd noemt voor de onverfilmbaarheid van zijn strip is dat hij in zijn stripboek alle specifieke mogelijkheden van dat medium optimaal gebruikt om zijn verhaal te vertellen. Bij een verfilming gaat er dus sowieso het een en ander verloren. Een ander probleem is het verhaal. Watchmen zit heel ingenieus in elkaar. Het bevat veel te veel materiaal voor één film en vrijwel niets is overbodig. En dat is alleen nog het verhaal zelf, los van alle betekenissen en diepere lagen. Een verfilming leek dus van tevoren gedoemd te mislukken, zeker een grote Hollywoodfilm met allerlei financiële belangen.

Snyder en de scriptschrijvers wilden geen compromissen sluiten en het verhaal versimpelen voor commerciële doeleinden, en dat is lovenswaardig. Ze zijn er wonderwel in geslaagd om het verhaal in al zijn complexiteit tot twee uur en veertig minuten te comprimeren, zonder daarbij essentiële stukken weg te laten. Toen bekend werd dat het originele einde van de strip veranderd zou worden voor de film, leidde dat tot veel consternatie onder de fans, maar Snyder en co. verliezen bij de veranderingen de essentie niet uit het oog en het uiteindelijke resultaat blijft hetzelfde.

Een probleem is nu wel het tempo: alles gaat zo snel, dat het voor kijkers die niet bekend zijn met de strip misschien moeilijk te volgen is. Dat voor de bioscooprelease al bekend is gemaakt dat er twee langere versies (één met drie kwartier extra en één met nog eens twintig minuten daarbovenop) op dvd zullen verschijnen, is een teken aan de wand. Het is niet dat Snyder de tijd niet neemt om het verhaal te vertellen, maar er is gewoon heel veel verhaal te vertellen. Dit laat weinig ruimte over voor de diepere lagen van de strip en sommige personages komen een stuk minder goed uit de verf.

Dit laat zich vooral in de laatste akte voelen, waarin de filosofische monologen en diepere gedachtes een eerdere basis missen. Een deel van het slot mist daardoor de nodige impact en diepgang. Watchmen is daardoor niet de film over de aard, het bestaansrecht en de collectieve psyche van de mens die het graag wil zijn. Snyder en co. vertillen zich aan de hoeveelheid hooi op hun vork. Toch is het nog steeds een intelligente film over superhelden in een echte wereld. De strip was ook in dat opzicht in 1986 ingenieus en vernieuwend, maar na de Batman-films van Christopher Nolan is dit concept in de filmwereld niet zo nieuw meer.

De zes hoofdpersonages overtuigen niet allemaal, ondanks puik werk van de meeste acteurs. Jackie Earle Haley, erg goed als de gerehabiliteerde pedofiel in Little Children, geeft goed gestalte aan de ietwat gestoorde Rorschach, de enige die aan het begin van de film nog werkzaam is als superheld. Want superhelden, gewone mensen met maskers en pakken die in de jaren veertig de misdaad in Amerika begonnen te bestrijden, werden in 1977 verboden. Nixon is inmiddels aan zijn vijfde termijn als president bezig en de Verenigde Staten hebben in 1971 de oorlog in Vietnam gewonnen dankzij de oppermachtige Dr. Manhattan.

Deze geheel blauwe man is de enige met echte superkrachten: hij kan onder andere materie laten doen wat hij wil, waardoor hij bijvoorbeeld honderd meter lang kan worden. Tijd is voor hem relatief geworden en hij kan alles en iedereen naar elk willekeurig punt in tijd en ruimte transporteren. Als een soort godheid voelt hij zich steeds minder verbonden met de mensheid. Een van de gevolgen daarvan is dat hij voortdurend naakt rondloopt.

Zijn relatie met Laurie Juspeczyk/Silk Spectre II lijdt nogal onder zijn afstandelijkheid. Zij wordt van alle zes het minst uitgewerkt. Ook Dan Dreiberg/Nite Owl II had wel wat meer tijd kunnen gebruiken; daar kan ook het kwaliteitswerk van Patrick Wilson niets aan doen. Deze gepensioneerde superheld weet sinds 1977 geen raad met zijn leven. Een ander personage, The Comedian, sterft in de eerste scène, maar blijkt in flashbacks één van de fascinerendste en complexere karakters en Jeffrey Dean Morgan doet hem recht aan. Matthew Goode is eveneens sterk als de lang mysterieuze Adrian Veidt/Ozymandias, die zijn bekendheid als superheld omgezet heeft in een succesvol zakenimperium.

Meer over het verhaal vertellen is niet alleen dingen verklappen die leuker zijn om zelf te ontdekken, daarnaast is het schier onmogelijk om Watchmen adequaat samen te vatten in een paragraaf of twee. Snyder en co. slagen daar in twee uur en veertig minuten maar net in. Het is de vraag of ze zich daarbij niet té slaafs aan het boek hebben gehouden, waardoor het verhaal de gelaagdheid verdringt. Aan de andere kant is er zeer weinig materiaal dat geschrapt had kunnen worden zonder dat het verhaal onbegrijpelijk wordt, op een enkele droomscène na. Wel staan Snyder en vrienden iets te lang stil bij de seksscènes en de actiescènes. Zeker gezien het overdadige gebruik van slowmotion, voor Snyder kennelijk de enige manier om actie uit een strip te vertalen naar het witte doek.

Sommige van die actiescènes komen door die stijl niet helemaal tot leven, maar er zitten ook een paar zeer indrukwekkende bij. Er worden ook geen concessies gedaan om het tienerpubliek in de zaal te krijgen: het geweld is gepast hard en bloederig, net als in de strip. Ook de look van de film klopt ongeveer met de bron, voor zover dat kan. Snyder heeft enorm zijn best gedaan om de strip zo trouw mogelijk te verfilmen en zijn poging is een dappere. Maar uiteindelijk blijkt de strip toch teveel te bevatten voor één film, te rijk om in ruim twee en een half uur te stoppen. Zo krijgt Moore toch een beetje gelijk: Watchmen is onverfilmbaar omdat het medium film niet geschikt is voor Watchmen. Dat neemt niet weg dat de film lange tijd een enerverende ervaring is en ondanks de gebreken meer dan adequaat vermaak.

25 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

gk1515

Avatar

Ik had echt minimaal 4 sterren verwacht. Maar ja
Ik ga m zeker bekijken

Spijker

Avatar

gk1515 "ik had echt minimaal 4 sterren verwacht. Maar ja
Ik ga m zeker bekijken"


Ja zo zie je wat veel media aandacht en goeie marketing kunnen doen. Er is zo'n enorme hype ontstaan ( het "gedoe" rond de rechten heeft deze film ook echt geen verkeerd gedaan hoor) dat het soms leek alsof dit dé film is die je niet mág missen. De vraag is echter of de kosten daarvan (en reken maar dat dit zeker ook in de tientallen(!) miljoenen loopt) opwegen tegen de extra omzet. maar dat is met reclame altijd afwachten. En gelukkig maar ook! Als je alles van tevoren wist...

Ravaged

Avatar

Ik denk dat het als miniserie geschikter was geweest, en het ook een betere link met het medium 'comic' heeft (wat ook zwaar rust op gebruik van cliffhangers e.d.).

Desondanks toch benieuwd. Ik heb de comic gelezen, dus voor mij geen spoilers, maar verwacht wel een lichte tegenvaller.

Breug

Avatar

Spijker "Ja zo zie je wat veel media aandacht en goeie marketing kunnen doen. Er is zo'n enorme hype ontstaan"

Volgens mij ben je in de war met Transformers. Veel explosies, veel reclame en dan cashen maar. Als deze film echt voor het geld zou gaan, hadden ze hem pg-13 gemaakt en het verhaal teruggebracht tot een simpel verhaaltje dat door iedereen makkelijk te behappen is. Tevens zijn recensies vrij wisselend maar gemiddeld goed.

Sha

Avatar

Toch heb ik al op 2 of 3 plaatsen gelezen ondertussen dat mensen vinden dat de film misschien toch téveel de comic volgt. Wat blijkbaar als een negatief punt geld..

Spijker

Avatar

Breug "Volgens mij ben je in de war met Transformers. Veel explosies, veel reclame en dan cashen maar. Als deze film echt voor het geld zou gaan, hadden ze hem pg-13 gemaakt en het verhaal teruggebracht tot een simpel verhaaltje dat door iedereen makkelijk te behappen is. Tevens zijn recensies vrij wisselend maar gemiddeld goed."


Nee ik ben niet in de war hoor;) Er is toch echt wel erg veel aan marketing gedaan voor deze film (kijk maar eens bij gerealteerd, die zogenaamde "viral campaigns" en interactieve websites e.d. doet men echt niet voor de lol hoor, dit is pure marketing. Maar wart ik bedoel is dat het naar mijn mening echt helemaal niks zegt over de kwaliteit van een film.

En denk je echt dat deze grote studio's niet voor het geld gaan?? Ok, het concept is anders dan bijvoorbeeld een Spiderman of X-Men film, maar ik denk denk dat dit alles ook weer te maken dat men met wat nieuws wil komen. Geloof me alles draait om geld in deze wereld! Ze gaan heus niet deze film maken omdat het zo vernieuwend is.

En begrijp me niet verkeerd: ik ken de strip (of is dit vloeken en moet ik Graphic Novel zeggen:P) niet, maar ga op grond van de trailers, recensies e.d. deze film meteen volgende week kijken in de bios. Hij lijkt me gewoon erg goed. Dus klaarblijkelijk werken deze campagnes wel, zelf bij een broodnuchter rationeel persoon als ik:P (dat laatste was bedoeld als zelfspot)

Breug

Avatar

Ik denk dat we wel aardig op 1 lijn zitten. Het enige wat ik bedoel is, dat er van te voren veel aanwijzingen waren dat dit een vernieuwende goede film zou worden.
- regisseur die geen consessies wil doen.
- verhaal dat op handen gedragen wordt door de lezers.
Reclame beinvloedt de kwaliteit niet natuurlijk.

Ik denk dat ze wel een bepaald risico hebben genomen met deze film. In heel veel recensies lees ik terug dat het een goede film is maar misschien niet genoeg toegankelijk voor het grote publiek.

Decepticon

Avatar

Breug "Ik denk dat ze wel een bepaald risico hebben genomen met deze film. In heel veel recensies lees ik terug dat het een goede film is maar misschien niet genoeg toegankelijk voor het grote publiek."
Films worden niet alleen voor het geld gemaakt,regisseurs en schrijvers hebben er een grote hand in.De studio's willen uiteraard veel geld zien,maar die trek je niet alleen met het grote publiek,maar ook met de grote schare fanbase achter elke comic,graphic novel of cartoon.Neem nou de schrijver van Wolverine,die is ook een die hard (Wolverine)comicfan,die weet dus wat de fans willen.Comicfilms zijn nu uiteraard big bucks en gezien de successen van Batman Begins,The Dark Knight,Spider-Man films,X-Men films en Iron Man,zal het grote publiek wel komen.

ash_

Avatar

Ik heb deze film gisteren mogen zien en ik ben het voor de volle 100% met de recensie eens. Ik denk ook dat bijna iedereen die de comic heeft gelezen (zoals ik) zal vinden dat de film net iets te slaafs de comic volgt. Voordeel voor de regisseur: geen woedende fanboys. Nadeel voor de kijker: een matig gestructureerde film waarin inderdaad te veel te snel verteld moet worden. Maar niettemin is dit een bewonderenswaardige poging die zeker de moeite waard is.

[rating 3.5]

Ed Crane

Avatar

Sommigen vinden de film te lang, daar doe je niets meer aan. Maar voor degenen die de film juist te snel vinden gaan of vinden dat niet alles goed genoeg wordt uitgewerkt en sommige dingen gerushed zijn, biedt de ultieme extended director's cut allicht uitkomst, die wordt ongeveer een uur langer. Ik ben benieuwd of de film er duidelijk beter door wordt, of dat de kwaliteit hetzelfde blijft en alleen de speelduur langer is. Immers, het is deze cut van een uur langer die de échte versie is die de makers bedoeld hebben te maken, maar helaas (maar uiteraard zeer begrijpelijk) voor de bioscoop flink moest worden teruggebracht.

Benja11

Avatar

Dat hij zo lang duurt is nog niet zo het probleem maar de sex (niks op tegen hoor) is gewoon teveel en als je niet bekend bent met de strip is dit een film met teveel vragen na afloop...

heywoodfloyd

Avatar

3,5 ster?! Flikker op man. Watchmen is f*cking briljant.

axoi

Avatar

Na het lezen van jullie recensie ben ik naar deze film geweest. Ik heb de comics niet gelezen, net zoals een flink deel van de gemiddelde bioscoopbezoeker.

En het viel tegen, ongelooflijk tegen. Erg langdradig, onnodige details en een "ultimate powerfull" blauwe man die de rest van de helden overbodig maakt. Over helden gesproken, het werd mij na ruim 2 uur nog steeds niet duidelijk wat hun bijzondere "krachten" waren, een beetje door muren slaan en met z'n tweetjes een groepje inmekaar timmeren hebben we in een andere bekende film gezien. Tot slot, de "imax beleving" was ook zeer focked up, ik hoorde vooral veel herrie en dat hield me gelukkig wakker.

Oh bytheway, jullie zullen ongetwijfeld beweren dat ik er niets van heb begrepen. Komt het door mij of door de film?

JeXus

Avatar

axoi "Na het lezen van jullie recensie ben ik naar deze film geweest. Ik heb de comics niet gelezen, net zoals een flink deel van de gemiddelde bioscoopbezoeker.

En het viel tegen, ongelooflijk tegen. Erg langdradig, onnodige details en een "ultimate powerfull" blauwe man die de rest van de helden overbodig maakt. Over helden gesproken, het werd mij na ruim 2 uur nog steeds niet duidelijk wat hun bijzondere "krachten" waren, een beetje door muren slaan en met z'n tweetjes een groepje inmekaar timmeren hebben we in een andere bekende film gezien. Tot slot, de "imax beleving" was ook zeer focked up, ik hoorde vooral veel herrie en dat hield me gelukkig wakker.

Oh bytheway, jullie zullen ongetwijfeld beweren dat ik er niets van heb begrepen. Komt het door mij of door de film?"


Dat kan door allebei komen, ik heb de film nog niet gezien. Maar uitgaande van de graphic novel is de bedoeling altijd geweest om de 'echte' menselijke kant van superhelden te laten zien. Het hele punt is juist dat de superhelden in de film/comic helemaal geen krachten hebben, ze zijn gewoon vechtersbazen die op hun eigen manier criminaliteit te lijf gaan. De komst van Dr. Manhattan is dan ook zeer belangrijk aangezien hij wel iemand is met krachten en dus de anderen overbodig maakt. De vraag daarna is dan: wat moeten deze, nu overbodige, helden in hemelsnaam doen? Ze hebben niets anders dan criminaliteit bevechten. De graphic novel gaat over meer dan alleen dit, maar hopelijk wordt het nu iets duidelijker.

oogsnoepje

Avatar

Ik heb hem vandaag ook gezien en ik ben best onder de indruk!

Omdat ik de strip nog nooit heb gelezen wist ik niet waar het over ging, en hoe dat uitgebeeld zou worden, maar het werd al snel duidelijk dat Watchmen geen actiefilm is. Je kan het beter een spannende detective noemen, met een duidelijke achterliggende boodschap.

Ondanks de lange zit ben ik toch zeker blij dat ik hem gezien heb Smiley face (maar inderdaad, ik zag ook mensen weglopen)

En dan de seksscenes.. tja, ik heb er op zich niet zo'n probleem mee dat alles redelijk expliciet in beeld wordt gebracht (wat overigens ook geldt voor de geslachtsdelen van de blauwe man), maar toen er een scene kwam waarin de liefde bedreven werd en dit zo uitgebeeld werd, terwijl daarbij "Hallelujah" van Jeff Buckley werd ingestart, kreeg ik plots last van bijna onbedwingbare lachstuipen. Geen idee of dat ook de bedoeling was van die scene, maar na het einde van de film te hebben gezien zou ik daar niet eens van opkijken.

Wat ik me nu wel weer afvraag is hoe ze in Amerika zijn omgegaan met al die scenes... Heeft Doctor Manhattan daar in de bios een blaadje voor zijn ding hangen? Wordt het woord "geneukt" daar gecensureerd met een piepje? Zijn daar de tepels van de mooie dame met het zwart/gele pakje uitgeblokt?

Dat zijn vragen waar ik als Nederlander waarschijnlijk nooit het antwoord zal weten...

Atlas

Avatar

"Watchmen de strip is de Ulysses van de stripwereld, in die zin dat het een bijzonder hoogtepunt van het medium is dat door velen als het beste werk daarbinnen wordt gezien."

afbeelding

PKP

Avatar

oogsnoepje "
Wat ik me nu wel weer afvraag is hoe ze in Amerika zijn omgegaan met al die scenes... Heeft Doctor Manhattan daar in de bios een blaadje voor zijn ding hangen? Wordt het woord "geneukt" daar gecensureerd met een piepje? Zijn daar de tepels van de mooie dame met het zwart/gele pakje uitgeblokt?

Dat zijn vragen waar ik als Nederlander waarschijnlijk nooit het antwoord zal weten..."

Daar werken ze toch met die ratings voor bepaalde doelgroepen? Als de film een bepaalde rating heeft gehad, dan maakt een extra penis of een extra set tieten niet uit. ^^

Verder, briljante film die je gewoon moet snappen, of je de strip nou wel of niet gelezen hebt. En in mijn geval was het 't eerst.

oogsnoepje

Avatar

PKP "Daar werken ze toch met die ratings voor bepaalde doelgroepen? Als de film een bepaalde rating heeft gehad, dan maakt een extra penis of een extra set tieten niet uit. ^^"


Ik doelde eigenlijk op de preutsheid van Christelijk Amerika Smiley face

PKP

Avatar

oogsnoepje "Ik doelde eigenlijk op de preutsheid van Christelijk Amerika Smiley face"

Ah, mijn fout dan, sorry.

Ik gok dat ze daar verder niet echt lastig over zullen zijn hoor, aangezien de film eerst gekeurd heeft moeten worden door de filmstudio én zo'n kijkersraad (als ik me niet vergis), en aan de hand daarvan kijken ze of ze de film goedkeuren voor het publiek.
En ik geloof niet dat Zack Snyder z'n film zou hebben zien gecensureerd worden.
Neemt niet weg dat er vast wel een aantal groepen zullen zijn die het van de duivel vinden, en wat al nog niet meer.

Maar goed, gekke Amerikanen hè.

Hedwig

Avatar

oogsnoepje "... terwijl daarbij "Hallelujah" van Jeff Buckley werd ingestart"



Ahem. De versie van Buckley is ook heel mooi, maar dit was overduidelijk het origineel van Leonard Cohen. Niet dat het veel uitmaakt: de scène was inderdaad belachelijk.

oogsnoepje

Avatar

Hedwig "Ahem. De versie van Buckley is ook heel mooi, maar dit was overduidelijk het origineel van Leonard Cohen. Niet dat het veel uitmaakt: de scène was inderdaad belachelijk."


Ik had gehoopt dat niemand die fout zou opmerken :'( :E

maarten77

Avatar

Ik denk dat de film in de bioscoop enigszins tegen zal vallen. Het grote publiek zal het denk ik niet zo snel 'omarmen'waardoor ook de miond-op-mond reclame niet optimaal zal zijn. Desondanks denk ik dat de DVD verkoop juist weer heel goed zal zijn met de langere en voor velen duidelijkere versies. Ook deze release zal tegen die tijd weer vergezeld gaan van veel marketing. Ik heb zo het idee dat deze film in de komende jaren toch nog een soort cult klassieker gaat worden en uiteindelijk toch nog wel het succes behaalt dat hij bij de eerste release niet bereikt. Desondanks heb ik me erg vermaakt bij de film, maar ik vond het boek dan ook geweldig. De verfilming op zich vond ik heel geslaagd met hier en daar wat kleine puntjes. Strip en film zijn gewoon verschillende media met elk hun eigen sterke en zwakke kanten. Ik zie dan ook erg uit naar de extended DVD versie.

Breug

Avatar

Decepticon "Comicfilms zijn nu uiteraard big bucks en gezien de successen van Batman Begins,The Dark Knight,Spider-Man films,X-Men films en Iron Man,zal het grote publiek wel komen."


Misschien makkelijk achteraf praten maar aangezien ik al zei dat ze een risico namen. Na de eerste week zijn de bezoekersaantallen helemaal ingestort. Dit komt waarschijnlijk door de anti-mond-op-mond-reclame.

Breug

Avatar

Decepticon "Neem nou de schrijver van Wolverine,die is ook een die hard (Wolverine)comicfan,die weet dus wat de fans willen."

Wederom achteraf maar heb je de reacties al gehoord over de gelekte versie. Het verhaal schijnt echt belabberd te zijn.

meanrat

Avatar

Watchmen laatst gezien. En ik moet zeggen, wat een verademing was het om de strip nooit gelezen, of er zelfs nooit van gehoord te hebben. Want op die manier zie je de film als de film en niet als een VERfilming. En dan is Watchmen de meest kwalitatieve superheldenfilm ooit gemaakt. Zack Snyder overtreft mijn verwachtingen en steekt nu met kop-en-schouders uit boven alle andere superheldenregisseurs. Zelfs Sam Raimi ja.

Topfilm.

acties