Recensie

Melancholia (2011)

Lars von Triers nieuwste film over depressie en het einde van de wereld is toepasselijk deprimerend, maar mist diepgang.

door Kaj van Zoelen om 22:57 in RECENSIES
Melancholia poster

Regie: Lars von Trier | Cast: Kirsten Dunst (Justine), Charlotte Gainsbourg (Claire), Kiefer Sutherland (John), Alexander Skarsgård (Michael), Stellan Skarsgård (Jack), Charlotte Rampling (Gaby), John Hurt (Dexter), e.a. | Speelduur: 130 minuten | Jaar: 2011

Lars von Trier kondigde zijn nieuwste film vorig jaar aan met de grap: “no more happy endings”. Alsof de moorden, slavernij en executies waarmee hij het afgelopen decennium zijn films eindigde zo vrolijk waren. Von Trier gooit er nog een schepje bovenop: in Melancholia zien we het einde van de wereld meteen in de proloog van de film. Los daarvan is hoofdpersoon Justine zwaar depressief. Von Trier zegt met zijn film het effect van een ramp op de menselijke psyche te willen verkennen, maar blijft helaas deprimerend aan de oppervlakte dobberen.

Visueel gezien brengt Von Trier het er beter vanaf. Vooral in de nachtelijke exterieure scènes is de digitale esthetiek om van te smullen. De manier waarop bijvoorbeeld het licht van de lampen rondom het Zweedse kasteel Tjolöholm zacht reflecteert op de huid van de personages is prachtig. De overstilering van de eerste, ietwat abstracte sequentie is dan weer te veel van het goede en bestaat uit lang uitgesponnen shots in extreme slowmotion met daaronder de overdonderende ouverture van Wagners Tristan und Isolde. Alle muziek in de film is afkomstig uit deze opera, waarvan de ouverture regelmatig terugkeert. De zware strijkersmuziek heeft een verstikkende werking, die als dikke stroop over heel wat scènes in de film overdadig is uitgesmeerd.

Von Trier kwam op het idee voor de film tijdens een therapiesessie die hij vanwege zijn eigen depressie bijwoonde. Zijn therapeut vertelde hem dat depressieve en melancholieke mensen in gewelddadige situaties juist kalmer reageren dan ‘normale’, ‘gelukkige’ mensen. Die raken eerder in paniek terwijl depressievelingen toch al van de slechtst mogelijke afloop uitgaan. Von Trier besloot dit idee tot een film uit te werken en koos het einde van de wereld als externe factor om druk op de mensen uit te oefenen. Een blauwe planeet met de naam Melancholia is van achter de zon verschenen en stevent op de aarde af. Volgens de wetenschap gaat de planeet aan ons voorbij, maar niet iedereen vertrouwt op een goede afloop.

Veel verder dan de theorie van zijn therapeut komt Von Trier niet. De eerste helft van de film bestaat uit de bruiloft van de depressieve Justine, die nog enigszins vrolijk aan de dag begint maar steeds verder wegzakt terwijl het feest vordert. Udo Kier is hilarisch als bruiloftplanner die boos wordt op Justine omdat ze met haar gedrag 'zijn' bruiloft verpest en vervolgens elke keer als ze bij elkaar in de buurt komen demonstratief doet alsof ze niet bestaat. Daarmee slaagt hij er af en toe in de loodzware mistroostigheid te doorbreken. Qua belichting is dit het mooiste gedeelte van de film.

De tweede helft draait om Claire, de zus van Justine, die met haar rijke man en zoontje in het kasteel woont waar de bruiloft plaatsvond. Melancholia nadert en Claire belandt in een emotionele crisis doordat ze steeds banger wordt dat de planeten elkaar zullen raken en daarmee al het leven op aarde vernietigd zal worden. Ondertussen blijft Justine redelijk rustig, en ontzettend depressief. Von Trier werkt dit gegeven nauwelijks verder uit, waardoor de film op een gegeven moment niet meer dan wachten op het naderende einde wordt.

Dat is dan nog een lange, vermoeiende en zwaarmoedige zit, die soms aanvoelt als een trage stoomwals van negatieve emotie, niet in de laatste plaats door de zware muziek van Wagner. Het eindresultaat is desalniettemin een hele verbetering ten opzichte van Von Triers vorige film. De misogynie en genitale mutilatie van Antichrist blijven gelukkig achterwege. Een diepere uitwerking van het basisgegeven ontbreekt echter, waardoor de potentie in de kiem wordt gesmoord.

13 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

MoJo

Avatar

Spawn999 "De film is wel diepgaand, behoorlijk deprimerend en emotioneel.

Belachelijk lage score!"


Wellus, Nietus, etc...

Nicole

Avatar

Hmmm klinkt niet echt aantrekkelijk, maar Alexander Skarsgård is 1 van mijn favorieten acteurs misschien toch maar proberen.

B@chelor

Avatar

Aston "Nou, dan heb jij ook weer wat geleerd toch.:)"


Ik leer inderdaad zo elke dag wel wat bij ;)

Rem

Avatar

Aston "Haha, ik ook! :E"


Ik ook. Leerzame serie. :P

benjamin

Avatar

Dat hij deprimerend is, wordt nergens betwist. Maar verder schijnt hij maar weinig te bieden te hebben als ik het zo lees op wat mooie plaatjes na. Nu ja, misschien helpt het hem als therapie, maar over het algemeen wordt z'n laatste werk toch minder ontvangen.

PS: Geen andere recensies deze week?

M@ch 5

Avatar

Die had ik al geleerd van 'two and a half men' :)

Spawn999

Avatar

Tja ben het er niet mee eens...

Indrukwekkende film waarbij de rollen worden omgedraaid, de bijzondere mensen worden steeds normaler en leggen zich neer bij de situatie (Dunst), terwijl de normale mensen hysterisch worden (Gainsbourg)

En dat vond ik bijzonder goed uitgewerkt in de film.

Spider-fan

Avatar

Vraag me af wanneer ie dan 'Washington' gaat maken, het laatste deel van de Amerika trilogie, want hierna gaat ie dus weer iets anders doen. Het kan niet geldgebrek zijn, want hij heeft alleen een lege studio nodig en krijt voor de vloer.

Aston

Avatar

B@chelor "Jeetje, filmtotaal; misogynie. Dat moest ik even opzoeken, hoor. Je mocht ook gewoon vrouwenhaat neerzetten. :)

"

Nou, dan heb jij ook weer wat geleerd toch.:)

Banned

Avatar

Is de film minder diepgaand dan zijn vorige films of is de film gewoon niet diepgaand..?

Spawn999

Avatar

De film is wel diepgaand, behoorlijk deprimerend en emotioneel.

Belachelijk lage score!

Aston

Avatar

M@ch 5 "Die had ik al geleerd van 'two and a half men' :)"

Haha, ik ook! :E

B@chelor

Avatar

Jeetje, filmtotaal; misogynie. Dat moest ik even opzoeken, hoor. Je mocht ook gewoon vrouwenhaat neerzetten. :)

Misschien dat ik deze film nog wel een keer op dvd ga kijken. De laatste, Antichrist, was best een goede, maar pittige film.

Melancholia

Acties voor deze review

acties