Recensie

Brideshead Revisited (2008)

Deze versie is daarmee vooral een compliment voor het origineel.

door Thijs Witty om 23:06 in RECENSIES
Brideshead Revisited poster
Regie: Julian Jarrold | Cast:) Matthew Goode (Charles Ryder), Ben Whishaw (Sebastian Flyte), Hayley Atwell (Julia Flyte), | Speelduur: 130 minuten | Jaar: 2008

Sommige verhalen zijn je zo dierbaar geworden dat je geen minpunten meer kunt aanhalen. Is je blik vertroebeld? Vast en zeker, maar toch moeten favoriete werken onvoorwaardelijk verdedigd worden – of ze nu in een canon staan of niet. Brideshead Revisited heeft een speciale plek in mijn boeken- en filmkast. Ik associeer het aristocratendrama uit 1945 en de Britse tv-bewerking uit de jaren tachtig met regenachtige zondagmiddagen, warme kachels en gezellig samen op de bank. Brideshead Revisited lees of kijk ik niet zomaar meer, het is een wezenlijk onderdeel van mijn jeugd geworden.

Ook dwingt de prachtige titel mij nog steeds tot een periodiek wederzien. Desalniettemin stond het idee van een nieuwe bioscoopverfilming me tegen. Is het de moeite waard om een klassieker die al zó nadrukkelijk in het collectieve geheugen staat gegrift te reduceren tot een film van twee uur? De BBC-serie is er al, een prachtig lome adaptatie die het begin was van de Britse kwaliteitstelevisie. Wat is de artistieke intentie van een verfilming anno nu: een vernieuwing van het verhaal of een poging tot een trouwe hommage?

Waughs boek is een moderne klassieker. Het verhaal is eigenlijk vrij blasé, maar straalt aan alle kanten ‘magnum opus!’ uit. De verteller is een gepijnigde kunstenaar, die verhaalt over een aristocratenfamilie die in verval raakt. Grote thema’s als geloof, identiteit en liefde zijn legio. De setting is Engeland in de jaren twintig. Charles is een intelligente middenklasser met artistieke ambities. Hij komt tijdens zijn eerste jaar op Oxford in contact met de flamboyante Sebastian Flyte, wiens adellijke afkomst voor de nodige persoonlijke worstelingen zorgt. Charles is bovenal gefascineerd door het decadente leven van zijn nieuwe vriend en werkt zich moeiteloos binnen bij huize Brideshead. Hier ontmoet hij de uiteindelijke liefde van zijn leven, Sebastians zusje Julia. De moeder des huizes, de streng gelovige Lady Marchmain, blijkt de spil in een intrigerend web van leugens, macht en religie. De jonge jaren van Charles, Sebastian en Julia worden in een uitgebreide flashbackstructuur verteld. Langzaamaan wordt duidelijk hoe de levens van de jonge vrienden zich zullen kruisen.

Vergelijken is onvermijdelijk voor een recensie; dat moet ook de Britse cineast Julian Jarrold hebben geconstateerd toen hij aan de verfilming begon. Brideshead Revisited gebruikt veel van de locaties waar de televisieserie begin jaren tachtig ook werd opgenomen. Toen werd niet alleen Jeremy Irons een ster, ook Castle Howard groeide uit tot een Brits symbool. Het is een feest van herkenning wanneer de karakteristieke heuvel met de witte zuilen opdoemt uit de verte. Veel herkenbaarheid betekent echter ook voorspelbaarheid en dat is een potentiële achilleshiel.

Als je het boek hebt gelezen of de serie hebt gevolgd kun je veel plotelementen afstrepen en valt het weglaten van een aantal cruciale ontwikkelingen op. Charles is wat kleurlozer dan bedoeld, met name zijn eigenlijk ambivalente motivatie om betrokken te blijven bij de familie Flyte is gladgestreken. Het is begrijpelijk binnen de verteltrant van de film, maar het weglaten van zijn kinderen is een nogal makkelijke uitweg. In het boek laat hij ze liefdeloos in de steek, wat voor een spanning zorgt in de leesverwachting en sympathie. Charles is nu een melancholisch canvas voor de toeschouwer, die zijn geschiedenis trotseert met een poëtische en wijze voice-over.

Gelukkig zijn er veel scherpe randen in de adaptatie overeind gebleven. De afkeer voor het katholieke geloof is volledig intact gebleven (je zou bijna denken dat Waugh atheïst was, niets is echter minder waar!) en Hayley Atwell speelt Julia’s innerlijke strijd tussen religieuze toewijding of seksuele vrijheid op prachtige wijze. De homofiele liefde tussen Charles en Sebastian blijft grotendeels onbeschreven maar is invoelbaar, een intelligente benadering van de schreeuw om acceptatie in tijden waarin dit niet kon.

Concluderend kan gezegd worden dat Brideshead Revisited voor zijn meesterproef is geslaagd en het complexe meesterwerk knap heeft weten te rubriceren. De film is weliswaar interessanter voor nieuwkomers dan voor oudgedienden, maar de ontroerende levensgeschiedenis van Charles, Julia en Sebastian laat niemand ongeroerd. De film houdt het midden tussen een charmante update van Brits erfgoed en een sprankelende nieuwe vertelling. Ook bewijst het eens temeer dat Waughs boek tijdloos is. Deze versie is daarmee vooral een compliment voor het origineel.

4 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Hedwig

Avatar

Mooie, persoonlijke recensie Thijs! Dit, samen met een lyrische recensie die ik op een van mijn vaste weblogs las, zorgt ervoor dat ik deze toch maar eens ga kijken, denk ik!

Cahagnes

Avatar

"BBC-serie"?? Classic mistake: it was a Granada production. At the time it was a big surprise that commercial television could beat the BBC at what was considered to be its own game ("kwaliteitstelevisie"). The shock was magnified because it "coincided with the BBC's disastrous The Borgias" (it was really awful, I can confirm), as noted on Wikipedia.

NietteFilmen

Avatar

Ik ken het boek, laat staan de serie niet.
Wel kan ik na het zien van de film zeggen: meesterlijk!
Lang geleden dat ik een klassiek verhaal heb gezien zonder dat ik me irriteer aan slechte montages, slechte tekst of fouten in het script.
Zeer goed beeldmateriaal. Een minpuntje is dat de personages niet echt de diepte ingaan.
Bijzonder goed is dat je tijdens het verhaal geen idee waar het naar toe gaat, terwijl het overduidelijk een liefdesverhaal is. Er worden grote thema's bijgehaald en uiteindelijk behandelt de film een levensverhaal van meerdere personages en krijgt alles een plek in de laatste shot van de film.
Doe maar 3 oscars.

Brideshead Revisited

acties