Recensie

Instinct (2019)

Instinct toont weergaloos de ongrijpbare en wrede intensiteit waarmee twee mensen elkaar kunnen begeren.

door Roel Jansen om 00:13 in RECENSIES
Instinct poster
Regie: Halina Reijn | Cast: Carice van Houten (Nicoline), Marwan Kenzari (Idris), e.a. | Speelduur: 108 minuten | Jaar: 2019

Tijdens het Nederlandse Film Festival is neuzelen over de staat van de Nederlandse film aan de orde van de dag. We bakkeleien graag over hoe slecht het wel niet gaat met onze Hollandse producties, hoe teleurstellend 'onze' films wel niet zijn. Het is dan ook vervelend dat de openingsfilm van dit jaar dit gewauwel ondermijnt. Halina Reijns Instinct heeft namelijk voorafgaand aan zijn première op het festival al hoge internationale ogen gegooid. En met zo'n Oscarwinnaar in de dop heeft de vaderlandse pers het altijd lastig. Gaan we mee de hype, of blijven we Hollands zuur?

Instinct is een klassieke wat/als-film. Wat als een psychiatrisch behandelaar verliefd wordt op een tbs-patiënt? Welk machtsspel ontstaat er? Wie verleidt wie? En, belangrijker, wie komt ongeschonden uit de strijd? Halina Reijn is naast debutant-regisseur van Instinct ook de bedenker van deze intrige. Het gaat haar vooral om de 'neiging het verkeerde te willen' dat ze samen met schrijfster Esther Gerritsen heeft omgezet in een prikkelende speelfilm.

Want prikkelend is Instinct zeker. Ervaren psychologe Nicoline en de tbs-gestelde zedendelinquent Idris draaien vanaf hun eerste kennismaking als een ware Clarice Starling en Hannibal Lecter om elkaar heen. Idris geeft geen antwoord op Nicolines behandelvragen en Nicoline probeert geen antwoord te geven op Idris' ongepaste wedervragen. Nicoline is de enige van haar collega's die in Idris de gewelddadige maniak herkent die hij is, maar juist dat blijkt olie op het vuur van haar gecompliceerde verlangens.

Complex is het sleutelwoord in Instinct. Het subtiel ingezette afstoten en aantrekken van het duo wordt al snel complex, zeker als Nicoline probeert een gewone relatie aan te gaan met een collega. Nicoline blijkt net als Idris een complexe jeugd te hebben gehad, waarbij seksuele verhoudingen niet helder zijn afgebakend. En het meest complexe, in elk geval voor de kijker, is de door Reijn en Gerritsen geënsceneerde, groeiende breuk met de realiteit. Maar het is juist die complexiteit die Instinct mateloos fascinerend maakt.

Het is waarschijnlijk niet meer realistisch hoe Nicoline en Idris de regels en moraal schijnbaar argeloos overschrijden. Maar is dat fout? Vervagen de grenzen van het reële niet altijd als mensen in het vacuüm van hun wederzijdse begeerte opereren? Is dat niet juist een kernachtig menselijk verschijnsel? Een uitvergrote setting zoals deze patiënt-behandelaarverhouding biedt de perfecte arena voor deze eeuwenoude strijd.

Gerritsen en Reijn hebben elk visueel detail onder de loep genomen, elke dialoog op de weegschaal gelegd en elke emotie van een tegenemotie voorzien. Ze zijn hierin zo geslaagd dat deze menselijke worsteling je vanaf seconde een bij de strot grijpt en niet meer loslaat. En al die orkestratie is ook nog eens gelukt zonder te vergeten dat er gelachen moet worden in de bioscoop. De scène in de Kentucky Fried Chicken, waarin Nicoline twee hele buckets kip voor zichzelf bestelt, is werkelijk hilarisch. Een bevrijdende vaardigheid die moeiteloos aan Gerritsen is toe te schrijven.

Zuur blijven is bij Instinct dus geen optie. Zeker niet als je bedenkt dat deze snijdende verliefdheid wordt gespeeld door twee van 's lands internationaal succesvolste acteurs. Kenzari en Van Houten geven Idris en Nicoline een - ja hoor, daar is het zurige dan toch -on-Hollandse grandeur mee. Beiden omarmen de geboden complexiteit alsof deze het meest menselijke is dat ze ooit hebben gespeeld. Het uitdagende Instinct laat bij uitstek zien dat films als Vechtmeisje en De Libi geen toevalstreffers waren, maar dat de Nederlandse productiehuizen schitterende films aan het afleveren zijn. De enige reden om echt Hollands zuur te zijn bij de beoordeling van Instinct, is door te bedenken dat het waarschijnlijk net weer niet gaat lukken om tweeëntwintig jaar na Karakter de Oscar voor beste niet-Engelstalige speelfilm binnen te slepen.

7 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Ang3l

Avatar

Wow..... ik had bij t lezen van de synopsis niet echt drang m te kijken, maar na t lezen van deze recensie toch zeker wel!

Dat de 2 acteurs bekend zijn in de US leek me de enige reden voor de keuze als oscar inzending. Blijkbaar toch niet ;)

23VDV23

Avatar

Hoe zeer ik ook mee wil gaan in het enthousiasme, vind ik de vijf sterren bijzonder opportunistisch en nauwelijks serieus te nemen. Ja, het is een kundige debuutfilm, maar het ontbreekt ook erg aan diepgang op vlak van scenario, die de makers weliswaar proberen te forceren met o.a. erg onsubtiele symboliek en het vooral wékken van suggestie waar je niet echt het gevoel van hebt dat de makers zelf weten wat er achter zit. Visueel is de film niet bijzonder, verder ook niet slecht, maar ook totaal niet memorabel. Sterkste punt is uiteindelijk het acteerwerk, maar om de film nou 5 sterren te geven? Hetzelfde gevoel had ik bij bijvoorbeeld 'De Libi'. Ook vijf sterren hier. Eveneens een prima film, maar waar eveneens genoeg aan schort. Er lijkt een soort van opportunistische beweging gaande om de Nederlandse film in een positiever daglicht te zetten en te stimuleren vanuit sommige Nederlandse critici (ik zie het ook elders) en dat valt te prijzen. Maar een deel van het probleem binnen de Nederlandse film is dat men bínnen de industrie het vaak zelf ook veel beter vindt dan hoe het publiek er op reageert. Op deze manier versterk je die blinde vlek alleen maar. Want zet je die opportunistische bril af dan zijn films als De Libi en Instinct inderdaad een zet in de goede richting, maar never nooit 5 sterren.

Lennart Diegast

Avatar

Benieuwd naar deze film. Ga deze checken

emilia9

Avatar

Ik lees deze recensie met dezelfde verbijstering als waarmee ik me het enthousiasme herinner van de tafeldame bij DWDD toen Halina, Carice en Marwan daar aan tafel zaten. My god, wat een slechte film! Nou ja, smaken verschillen zullen we maar zeggen. Ik vond het begin erg goed, de vergadering van de medewerkers/therapeuten raakte me, deed me denken aan Anne Faber. Als daar op door was gegaan dan was het een interessante film geworden. De combinatie Esther Gerritsen met haar voorkeur voor absurdisme en een gewelddadige supergevaarlijke crimineel werkt niet. Ik was vroeger gek op Carice van Houten en bij tijden kun je nog steeds zien dat ze een supergoede actrice is maar haar personage raakt kant noch wal. Marwan Kenzari daarentegen is erg goed. Ik hoop dat hij aan deze film nog meer internationaal werk overhoudt want dat verdient hij. Ik vind hem aantrekkelijk, charmant, eng, manipulerend, verleidelijk, lief, angstaanjagend en zelfs een keer ontroerend. Ik ben het eens met diverse buitenlandse recensenten dat er nauwelijks chemie is tussen Van Houten en Kenzari, af en toe wat seksuele spanning. Maar ik ben het wel met bovenstaande recensie eens dat de scene bij KFC bijzonder was. Herkenbaar en er werd echt goed geacteerd door de KFC jongen, hij viel op tussen alle hysterie. Geen wonder dat deze Achraf Koutet vanaf dit seizoen bij ITA speelt, het gezelschap van Ivo van Hove. Dat Reijn het lef heeft om een film te maken, geweldig! Dat de Nederlandse filmbobo's besluiten deze film naar de Oscars te sturen...jammer. (Ik vond 'Niemand in de stad' veel beter). Maar hopelijk is Oscar aandacht gunstig voor Marwan.

Riethure

Avatar

Hysterische film. Hoop gehijg en met al die close ups van de personages is het een hele zit. Leuk dat Halina een film maakt met haar vriendin, en dat merk je de hele film door. Characters komen niet tot leven. Eerste kwartier boeit nog wel maar daarna slaat de irritatie door. 5 sterren is volstrekt overrated. 2 sterren voor de moeite...

donniebrasco

Avatar

Matige film, ondanks grote namen. Vijf sterren slaat werkelijk nergens op!

Tjoenie

Avatar

Een film met veel troebele scenes. Karakters van de hoofdpersonen blijven onuitgewerkt. Alle andere spelers zijn eigenlijk alleen figuranten. Een ervaren behandelaar die zich zo laat gaan hoort bij het stereotype, zoals dat in Nederlandse films vaker wordt neergezet. Kortom: ik verveelde me te pletter bij deze film

acties