Recensie

Dunkirk (2017)

Christopher Nolans oorlogsfilm bevat aangenaam weinig oorlogsactie.

Beste filmliefhebber,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt. Dit vinden wij jammer, want FILMTOTAAL is dankzij onze advertenties gratis toegankelijk. Graag willen we je vragen een uitzondering te maken voor FILMTOTAAL. Hoe je dat moet doen lees je hier.

M.v.g FT

door Thierry Verhoeven om 22:49 in RECENSIES
Dunkirk poster
Regie: Christopher Nolan | Cast: Fionn Whitehead (Tommy), Mark Rylance (Mr. Dawson), Tom Hardy (Farrier), Kenneth Branagh (Commander Bolton), Jack Lowden (Collins) e.a.| Speelduur: 106 minuten | Jaar: 2017

Na meer dan vijfenzeventig jaar zou je verwachten dat Hollywood zo onderhand wel elk hoofdstuk uit de Tweede Wereldoorlog onder handen had genomen. Toch komt er zo nu en dan een film uit die zich baseert op een waargebeurd oorlogsverhaal, waarvan je je afvraagt waarom deze niet eerder is verschenen. Dunkirk is zo'n geval. Want afgezien van een enigszins vergeten gelijknamige Britse productie uit 1958 en een uiterst imponerend shot van vijf minuten in het romantische drama Atonement, is de Slag om Duinkerke opvallend afwezig in films. Toegegeven, de Britse poging om in 1940 de expansie van nazi-Duitsland in de kiem te smoren, was een faliekante mislukking en de daaropvolgende troepenevacuatie dus ogenschijnlijk niet bepaald speelfilmmateriaal. Of misschien toch wel? De strijd voor een veilige thuiskomst (in dit geval die van honderdduizenden soldaten) heeft immers succesvol als inzet gediend voor honderden Hollywoodfilms.

Mogelijk heeft de voormalige desinteresse van Hollywood te maken met de afwezigheid van Amerikanen in het hele gebeuren. De oorlogsperikelen rondom Duinkerke voltrokken zich namelijk een goede anderhalf jaar voordat de Verenigde Staten betrokken raakte in de Tweede Wereldoorlog. Om het thuispubliek te behagen, acht Hollywood het vaak wenselijk een Amerikaanse component in het verhaal te hebben, wat bijvoorbeeld verklaart waarom een door Steve McQueen gespeelde Amerikaan de hoofdrol heeft in een film over de massale ontsnapping van Britse krijgsgevangen. Dergelijke geschiedvervalsing valt van een lekker wegkijkend oorlogsavontuur als The Great Escape nog wel te vergeven, maar tragisch verlopen situaties zonder Amerikanen lenen zich een stuk minder voor dergelijke stervehikels. Dus als een film niet in de markt kan worden gezet middels de gecaste acteurs, dan moet het misschien maar gebeuren op basis van de regisseur. Met de alom gewaardeerde Christopher Nolan aan het roer is dat goed te doen.

Hoewel een groots opgezet oorlogsepos klinkt als een kolfje naar de hand van Nolan, is Dunkirk een behoorlijk afwijkende titel in zijn oeuvre. De Brits-Amerikaanse regisseur heeft zich nooit eerder gebaseerd op waargebeurde verhalen en werkt doorgaans vooral vanuit existentiële kwesties die hij koppelt aan grootste thema's; zijn vorige film ging nota bene over het voortbestaan van de mensheid op een nieuwe planeet. De man is echter van vele markten thuis en blijkt prima uit de voeten te kunnen met een oorlogsreconstructie zonder al te veel poespas. Zijn beheerste aanpak blijkt met name in het eerste halfuur, waarin nauwelijks gesproken wordt en zaken vooral visueel worden gecommuniceerd. Best verrassend van een regisseur die regelmatig kritiek krijgt om zijn uitleggerige dialogen.

Dunkirk opent wanneer het Britse leger zich heeft teruggetrokken naar de Franse kustplaats Duinkerke en daar is ingesloten door Duitse troepen. Om deze situatie te schetsen blijven nieuwsberichten of flashbacks achterwege; Nolan heeft genoeg aan een korte openingstekst en een vlugge blik op een door de Duitsers verspreid pamflet waarmee ze de Britten tot overgave hopen te dwingen. Dat het verhaal hier begint, is op zijn zachtst gezegd opvallend. Voor dergelijke vertellingen trekken Hollywoodfilms graag een extra uurtje uit om alles helder uiteen te zetten, zeker de niet voor een stevige speelduur terugschrikkende Nolan. Het is haast alsof een film over de Titanic aanvangt met de ijsbergbotsing. Deze opening 'in media res' is echter geen tekortkoming. Sterker nog, het is best verfrissend dat de film geen interesse toont in hoe de penibele situatie is ontstaan, maar louter draait om hoe deze tot een goed einde kan worden gebracht.

Er zijn meer punten waarop Dunkirk zich laat zien als een ietwat onconventionele oorlogsfilm. Waar de meeste titels in dit genre kunnen worden geclassificeerd als drama of avontuur, lijkt Nolan meer te mikken op een rampenfilmvariant. Nu en dan moeten er kogels worden ontweken, maar de problemen zijn veel vaker logistiek van aard. Hoewel ze zich hemelsbreed vlakbij hun thuisland bevinden, is het voor de troepen nagenoeg onmogelijk via de nauwe zeestraat te vluchten vanwege een gebrek aan boten en de ondiepe wateren. En wanneer eindelijk een boot arriveert, kan deze alsnog vanuit het niets door een torpedo worden getroffen. Deze mag dan wel afkomstig zijn van de vijand, het daaropvolgende acute levensgevaar wordt toch echt veroorzaakt door de natuurlijke elementen. Het Kanaal blijkt daarmee minstens zo dodelijk als kogels. Desalniettemin houdt Nolan de Duitse dreiging volkomen tastbaar zonder daarvoor ooit een Duitse soldaat in beeld te hoeven brengen.

Hoewel Nolan in het verleden heeft laten zien het grote gebaar niet te schuwen, gaat hij ditmaal behoorlijk ingetogen te werk. Zo had de verhaallijn waarin een Britse vader en zijn zoon met hun plezierjacht koers zetten naar de Franse kust om redding te bieden aan de soldaten bijzonder eenvoudig geïnjecteerd kunnen worden met wat smeuïg drama. We hoeven slechts te kijken naar het eerder dit jaar uitgekomen Their Finest (dat draait om het maken van een aangedikte propagandafilm over de Duinkerke-evacuatie) voor concrete voorbeelden daarvan. Nolan weerhoudt zich van dergelijke dramatisering: vader en zoon kunnen het prima met elkaar vinden, functioneren op hun bootje in perfecte harmonie en hoeven geen persoonlijke problemen te overwinnen. Dat ze samen de oorlog tegemoet varen en onderweg soldaten uit zee vissen, is al spannend genoeg.

Wanneer na de evacuatie de befaamde "We shall fight on the beaches"-speech van Winston Churchill wordt aangehaald, gebeurt dat niet met een radio-uitzending waar we mensen uit alle lagen van de bevolking naar zien luisteren, maar simpelweg met het voorlezen van een krantenbericht door de ene soldaat aan de andere. En niet eens met perfecte dictie, maar met de vermoeide stem van een doodgewone jongeman die zich waarschijnlijk nog niet volledig beseft wat hij zojuist heeft doorstaan. De scène is tekenend voor Dunkirk: Christopher Nolan weet een verhaal met een grote schaal te vertellen door in te zetten op de kleine menselijke momenten. Oorlog is immers niet enkel hel of glorie; het kan ook zoiets simpels zijn als onder een grauwe lucht tussen het strandschuim in stilte wachten op een goede afloop, zelfs al is daar een wonder voor nodig.

25 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

tk1989

Avatar

Helaas ben ik niet zo positief over deze film als de meeste recensies die ik gelezen heb, net als bovenstaande. Ik vond het voornamelijk een herhalende film waarvan de spanning na een half uur verdwenen is. Technisch gezien zeer indrukwekkend; het camerawerk is prachtig en hoe de muziek (die soms wel erg hard staat) is verwerkt in combinatie met een tikkende klok is meesterlijk. Maar waar dat bij eerdere Nolan-films gepaard gaat met origineel spektakel, werkt dat bij deze kleinere aanpak (zoals treffend omschreven in de recensie) juist niet, omdat het kruit na een half uur/drie kwartier verschoten is. Ondanks dat ik een groot Nolan-bewonderaar ben (heb al zijn films gezien, van Doodlebug & Following tot deze) maar na Insomnia is dit toch mijn minst favoriete film van hem. En eigenlijk baal ik daar wel een beetje van...

Mas7

Avatar

Ik kom net uit de zaal.

Fantastisch technisch gemaakte film. Het is een realistisch gemaakte oorlogsevacuatie film, en niet te vergelijken met andere oorlogsfilms in dit genre.

De introductie en het shot waar het strand voor het eerst te zien is en je kan zien hoe grootschalig deze operatie was, is goed bedacht en mooi geschoten door Hoyte van Hoytema.

Benoemerigenswaardig: De muziek (die tikkende klok en paniekerige sound!) en de geluidseffecten (Spitfires!). Deze waren subliem!

NiekG

Avatar

Ik vond hem geweldig.

Banned

Avatar

Fantastische film, ik geef bijna nooit een 10 maar deze verdiend het. Als IMAX ervaring kan deze wel tellen. Ik had trouwens telkens het gevoel naar een indie film te kijken ondanks de grootse actie beelden. Nergens voelden deze overdreven of als gimmick aan zoals in eigenlijk bijna elke blockbuster waar het telkens wachten is tot het grootse moneyshot of actiemoment van 5 seconden. Ook de vertelstructuur is geweldig goed gebracht en niet meteen in your face of overduidelijk van; kijk hier komen de verhaallijnen samen. Lee Smith overtreft zich hier.

Ook dat we niks over de personages weten was in tegenstelling tot wat velen vinden een pluspunt. Het maakte hen onvoorspelbaar en Nolan speelde dit aspect slim uit in een spannende scene. Je bent als kijker een deel van de groep jongens die je volgt en net zoals in het echt weten ze zelf ook niks over elkaar. Het enige wat ze weten is, we moeten dit overleven en al hun acties komen dan ook zeer logisch over.

De niet zo toegankelijke Zimmer soundtrack (Nolan wou niet dat de muziek het geheel nog emotioneler zou maken, dat heeft de film ook niet nodig) is vermengt met het fenomenale sound design dat heel realistisch klinkt en je letterlijk bang maakt van wat er op dat Imax scherm gebeurt, die eerste explosies duwen je letterlijk naar achter in je zetel.

Er kwam dan weer kritiek dat je de vijand nooit ziet op een paar vliegtuigen na maar ook dat maakt het geheel spannend en ook logisch dat Nolan de focus van zijn personages niet loslaat. De enige minpuntjes die ik had waren de verhaallijn van George, voegde niks toe en Nolan nam precies geen moeite om moderne gebouwen in de achtergrond te verwijderen.

Ik kan begrijpen dat niet iedereen wild wordt na het zien van de film, mede door het feit dat Nolan hier heel wat filmregels doorbreekt (eindelijk) en de vertelstructuur bij een eerste kijkbeurt verwarrend kan zijn. Het is zeker geen typische zomer blockbuster ondanks z'n productiebudget en Dunkirk is compleet anders dan wat Nolan al gemaakt heeft. Maar ga dat zien in Imax, Dunkirk is een intense filmervaring van begin tot eind.

chazillionair28

Avatar

Dit is een bioscoop ervaring zoals die zou moeten zijn ! Het is inderdaad wennen aan de weinig voorkomende dialogen maar je merkt direct dat het directe en relevante dialogen zijn die de film meedraagt.

Toen Nolan vertelde hoe moeilijk het was om strand, zee en lucht met elkaar te verbinden viel me direct op hoe hij dit op een creative manier aan elkaar heeft verbonden. De film heeft zeker wel minpunten maar valt zo door heen te kijken met name de shots van de lucht gevechten zijn fenomenaal ( imax versie ). Net op het punt dat je als kijker denkt ok even ademhalen spanning is nu weg wordt je direct weer overdondert ,dat is dus de ervaring van de soldaten.

Het is een film waar je van moet houden en ik snap best dat er mensen zullen zijn die de film totaal niets vinden maar wat heb ik lang gewacht voor zo'n film zeg.

23VDV23

Avatar

Een fantastische 'zintuiglijke' bioscoopervaring, maar zelfs als Nolan fan moet ik toegeven dat dit echt niet meer was dan die pure achtbaanrit. Hoewel alles op technisch vlak weergaloos is uitgevoerd en dat het absoluut waard maakt om deze film in de bioscoop te gaan zien, vond ik persoonlijk het vrijwel complete gebrek aan verdieping bij de personages of ook nog maar ergens een interessant perspectief of statement over het onderwerp wel een groot gemis. Ik merkte aan het eind van de film dat er bij mij persoonlijk een gebrek aan impact was en dat hoe zeer ik ook het gevoel zat dat ik 'er midden in' had gezeten, dat puur met mijn ogen en mijn oren was geweest en niet- om het maar even klef te stellen- met mijn hart of gevoel. Ik gaf niet om de personages en kende ze doorgaans ook nauwelijks. Het personage van Mark Rylance sprong er wat dat betreft hier en daar nog enigszins positief uit, mede door zijn performance, maar eigenlijk ook niet voldoende. En zelfs op die pure 'ervaring' valt nog het één en ander aan te merken. Hoewel ik gore verder totaal niet belangrijk vind deed het gebrek aan beelden die echt expliciet de gruwelen van de oorlog lieten zien, zoals Saving Private Ryan, ook wel een beetje afbreuk. Door dat soort films weten we nou eenmaal dat dat er was, het niet laten zien voelde voor mij wat ongeloofwaardig, hoewel ik dat nog op de koop toe zou willen nemen. Al met al, daarmee toch één van Nolans minste films (samen met Insomnia en The Dark Knight Rises). Ik geef hem een sterretje minder: 3/5.

NoahMeeuws

Avatar

De film is gewoon duidelijk technisch heel goed maar is inhoudelijk wat matiger. Wel een ervaring die je niet wilt missen, ik ga ook voor de 4 sterren.

NoahMeeuws

Avatar

Vooral de karakters waren matig btw

SeanDeNiro

Avatar

Allemaal Nolan fanboys (incl de recesent) die zichzelf tegenspreken. Dit is dus een mager zesje voor de niet fanboy.
De recensies van Filmtotaal moeten met een korrel fan zout worden genomen. Wonder Woman 4 sterren, deze film 4 sterren. De sky is the limit. Objectiviteit is ver te zoeken.

23VDV23

Avatar

@SeanDeNiro: Allemaal? Ik ben ook een fan van Nolans werk hoor, maar dit vond ik los van de toffe bioscoopervaring één van zijn minste films. 3/5 ;)

HvO

Avatar

Ik vond het meer een documentaire dan een speelflim. Voor mij een 6/10 omdat ik het technisch wel een hele mooie film vind.

Goov25

Avatar

Voor objectiviteit moet je ook geen recensies lezen @Sean ;)

OT: ik denk dat ik een redelijke Nolan fanboy ben, maar ik vond deze ook tegenvallen. Het was een prachtige film, en ik kan Nolan's opzet zeker waarderen, maar het nadeel van de weinige dialogen en nauwelijks verdieping zorgt voor een sterke film waar je helaas niet in mee getrokken wordt. Alsof het een documentaire is zegmaar. Maar het is een speelfilm. Voor mij een 7/10.

Banned

Avatar

Wat is dat toch met iedereen die zit te klagen over geen diepgang? Ben je serieus geinteresseerd in de personages hun backstory tijdens een oorlogsfilm? Ik eerlijk gezegd niet want meer dan zeggen wie thuis op hen zit te wachten en wat hun job al dan niet was kan je niet doen.

De meeste mannen en jongens hebben hetzelfde verhaal en doel in deze film. Ontsnappen en terug thuis geraken, geen reden om daar nog iets aan toe te voegen. Het is zo simpel als dat. De hele film is heel simpel qua opzet en gooit veel conventies overboord op narratief vlak. En het valt me op hieveel mensen hierover vallen. Jammer.

Doordat Nolan audiovisueel Dunkirk zo realistisch op je af laat komen kan je toch niet anders meeleven met de hel waar deze personages doorgaan? Dunkirk heeft inderdaad geen grote emotionele catharsis zoals Interstellar en Inception, als je dat verwacht temper maar je verwachtingen. Maar willen we serieus een Nolan die elke keer weer dezelfde trucendoos bovenhaald en zich houd de zogezegde regels van de film? Of aan de regels van zijn fans die telkens weer hetzelfde willen?

donniebrasco

Avatar

'Desalniettemin houdt Nolan de Duitse dreiging volkomen tastbaar zonder daarvoor ooit een Duitse soldaat in beeld te hoeven brengen.' Werd Farrier niet weggevoerd dan door Duitsers! Film is vooral vermoeiend!!!

Thiver

Avatar

Mas7 "Benoemerigenswaardig: De muziek (die tikkende klok en paniekerige sound!) en de geluidseffecten (Spitfires!). Deze waren subliem!"

Wilde ik nog melding van maken, maar de recensie is in zijn huidige vorm al aan de iets te lange kant. Ik denk dat Christopher Nolan zo'n beetje de laatste regisseur is in Hollywood die Hans Zimmer inhuurt om hem nieuwe dingen te laten doen. De rest laat hem enkel op de automatische piloot componeren.

SeanDeNiro "Allemaal Nolan fanboys (incl de recesent)..."

Ha! Je had mij vijf jaar geleden eens tekeer moeten horen gaan tegen The Dark Knight Rises.

SeanDeNiro "...die zichzelf tegenspreken."

Ehm... kun je toelichten wat je daarmee bedoelt?

SeanDeNiro "Wonder Woman 4 sterren, deze film 4 sterren. De sky is the limit."

Vier sterren is de nieuwe vijf sterren? Deze beoordeling betekent simpelweg dat het een goede film is, geen perfecte.

Goov25 "Voor objectiviteit moet je ook geen recensies lezen @Sean ;)"

Objectiviteit heeft sowieso niets te zoeken in de filmjournalistiek.

donniebrasco "Werd Farrier niet weggevoerd dan door Duitsers!"

Oeps, inderdaad. Maar goed, dat was pas in de laatste minuut.

Ed Crane

Avatar

SeanDeNiro "Allemaal Nolan fanboys (incl de recesent) die zichzelf tegenspreken. Dit is dus een mager zesje voor de niet fanboy."

Thiver "Ha! Je had mij vijf jaar geleden eens tekeer moeten horen gaan tegen The Dark Knight Rises."

Ja vijf jaar geleden! Dan vraag je er om! Bij mij ontstaat dit misverstand gelukkig zelden.

Thiver

Avatar

Ach ja, sommige mensen kunnen nu eenmaal na het zien van een teleurstellende film hun ergernissen ventileren en dan doorgaan met hun leven.

tk1989

Avatar

Het lijkt tegenwoordig wel dat je niet meer je oprechte mening mag geven over een Nolan-film. Dit is iets waar je steeds meer mensen over hoort vallen ook op Social Media en in het buitenland (oa in de VS) maar als iemand negatief is over een Nolan-film, of slechts maar kritiek heeft, dan wordt deze fel bestreden door de voorstanders van de film. Ik weet geen andere regisseur waarbij dit zo "extreem" is als bij Nolan (alleen Tarantino komt in de buurt) . Het gaat te ver om de vergelijking met clubliefde te trekken, maar dat de man een trouwe schare liefhebbers heeft valt niet te ontkennen. Ikzelf ben dat zeker ook, maar Dunkirk werkte gewoon niet voor mij en wat is daar mis mee? Gelukkig zijn de meeste mensen op deze site reeel genoeg om te snappen dat niet iedereen dezelfde mening deelt, maar net zoals bij The Dark Knight Rises Iijkt er wel een "hetze" te ontstaan tegen mensen die deze film niet geweldig vonden. Laten we in ieder geval blij zijn dat we een zomerblockbuster hebben die zo het publiek verdeeld en dus een uitdagende, onconventionele film is. Goed of niet, dat is zeker bewonderenswaardig.

Goov25

Avatar

Thiver " Objectiviteit heeft sowieso niets te zoeken in de filmjournalistiek."

Eens! En goed artikel!

peterbeeckman

Avatar

Ik kwam buiten met twijfel of ik de blue ray wel zou aanschaffen; nooit geen goed teken.

Master Of Films

Avatar

tk1989 "Het lijkt tegenwoordig wel dat je niet meer je oprechte mening mag geven over een Nolan-film."
Wat een BS is dat toch. Gelukkig lees ik hier wel oprechte meningen en dat mag ook negatieve kritiek zijn. Nolan is een goeie filmmaker, maar hij is ook een mens. En mensen laten wel eens steken vallen. Zo ook Nolan.

RealiteitsWolf

Avatar

pure aanfluiting, lees mijn review en je zult het wel begrijpen...

JanF

Avatar

Helaas kan ik mij niet vinden in deze recensie van hierboven.
Na een half uur ebt de spanning weg en slaat de verveling toe.
Normaal let ik niet op details (zogenaamde fouten), maar bij deze film had ik tijd om daar wel naar te kijken. En je hoeft zelfs niet goed op de letten, je ziet het gewoon. Wat ik niet begrijp dat hier niets over wordt geschreven.... Of ik zie het allemaal verkeert?
Je ziet namelijk op een gegeven moment een fragment waarbij de duinen in beeld komen met erachter een woonwijk. Je ziet daar villa's staan die er volgens mij in 1941 nog niet werden gebouwd.
In een andere scene zie je op de achtergrond een haven met moderne kranen die containers uit grote zeeschepen lossen. Waren dit soort kranen er al in 1941, volgens mij niet. Nee, het is mijn film niet, veel onduidelijke los staande shots. Ik had hoge verwachtingen, helaas...

tommy_d

Avatar

Bijzondere en intense film. Personages hebben bewust weinig diepgang, wat goed werkt in deze oorlogsfilm - geen tijd om te kletsen over thuis op de vlucht. De vijand is aanwezig maar onzichtbaar, wat de film psychologisch interessant maakt. Het is ook een fantastische rampenfilm - niet kijken als je bang bent te verdrinken. Enige puntje van kritiek is dat het gevoel van schaal ontbreekt: Je hebt het gevoel dat het gaat om duizenden - maar het ging in werkelijkheid om honderduizenden.

Jan w

Avatar

Zelden zo'n slechte film gezien: na 20 minuten wilde ik de zaal al verlaten, maar helaas ik zat er middenin.

Er zat totaal geen drama in. De soldaten waren dingen, geen mensen alsof het tinnen soldaten waren. Het deed je emotioneel niks bij de zoveelste aanval met bommen. Het waren beelden met 100 minuten lang enorme herrie zonder ook maar een rustpunt; geen opbouw naar een climax; geen duidelijke verhaallijn. Het was typisch een film waar het geluid (lawaai continu op eenzelfde te hoog niveau) de matige beelden zou moeten ondersteunen maar ook dat was een mislukking: kogelinslagen die meer leken op granaat inslagen. De acteerprestaties zover er al van acteren spraken was waren ver onder de maat evenals het scenario en de regie.

Niets en dan ook niets is er realistisch aan deze veel te lange saaie rolprent. Zoals toen een van de redders en vriend van de andere redders doodgeslagen werd door een geredde Britse soldaat op dat bootje. Geen enkele emotie: deken erover en verder gaan. Die jongen moest het maar stellen dat hij misschien als held uitgeroepen zou worden volgens zijn 'vrienden'. Zo zat die film vol met dergelijke onzin.

acties