Recensie

12 Years a Slave (2013)

Verstikkend drama maakt de slavernij voelbaar.

door Fabian Melchers om 19:04 in RECENSIES
12 Years a Slave poster
Regie: Steve McQueen | Cast: Chiwetel Ejiofor (Solomon Northup), Michael Fassbender (Edwin Epps), Benedict Cumberbatch (Ford), Paul Dano (Tibeats), e.a. | Speelduur: 134 minuten | Jaar: 2013

“Als je dit wil overleven moet je je gedeisd houden.” Solomon Northup zit vastgeketend op een slavenschip en krijgt een wijze les van een medegevangene. Maar de boodschap wil er niet in bij de getalenteerde vioolspeler, die kort daarvoor nog aan een sjiek diner zat. In het hartverscheurende 12 Years a Slave zien we hoe zijn zelfvertrouwen en waardigheid steeds verder de kop worden ingedrukt. Een slopende zit is het, maar wel een die de gruwelen van de slavernij meesterlijk vangt.

Vroeg in de film denkt de donkere muzikant het te hebben getroffen met de twee heren die interesse in zijn talent tonen. Solomon mag mee op tournee, voor een mooi salaris. Maar de ochtend na een gezellig etentje wordt hij wakker in een donkere kelder. Vastgebonden, verkocht. De opmerking dat hij geen slaaf maar een vrij man is, wil niemand horen. Hij wordt op zijn rug geslagen met een dik slaghout, zo lang en hard dat het in splinters uiteen breekt. Regisseur Steve McQueen toont het zonder te monteren of de camera weg te draaien. Eén lang, pijnlijk confronterend shot waarin onze hoofdpersoon de onderwerping wordt ingebeukt.

Het is niet de laatste keer dat er op zo’n manier duidelijk wordt gemaakt dat Solomon een weerloos slachtoffer is geworden. Hoe langer 12 Years a Slave duurt, hoe meer hij zich dat ook zelf realiseert. De gedistingeerde man die vroeg in de film nog vol verbazing toekijkt hoe een medeslaaf als een klein kind zijn blanke eigenaar in de armen valt, wordt zelf ook steeds meer een mak schaapje, uit pure angst.

Die koelbloedige terreur waar de hoofdpersoon onder gebukt gaat weet McQueen met een compromisloze stijl knap voelbaar te maken. Het hoogtepunt - als je dat zo wilt noemen - is een scène waarin Solomon aan een galg wordt gehangen, waarbij zijn tenen nog net de zachte modder kunnen raken. Het is een shot dat eeuwig door lijkt te blijven gaan. Terwijl Solomon gorgelend probeert om steun te vinden aan de grond, gaat het normale leven op de achtergrond weer gewoon verder. Dat ijselijke contrast; een schot in de roos.

Subtiel gaat McQueen niet te werk, met allesoverstemmende strijkers in de soundtrack, of door de vertwijfeling van de hoofdpersoon extra te benadrukken door hem recht in de camera te laten kijken. De Britse regisseur speelt behoorlijk opzichtig in op het sentiment, zoals hij dat in mindere mate ook al deed in zijn ijzersterke drama’s Hunger en Shame. Maar toch werkt het. Iedere emotie is voelbaar.

Daarbij moet ook zeker het fantastische spel van Chiwetel Ejiofor worden genoemd. Schrijnend is zijn gedwongen transformatie van gelukkig man naar schuchter werkdier. Dat verstikkende leed waarmee 12 Years a Slave vol zit, balt zich samen in het spel van de hoofdrolspeler. Een lawine aan droefenis, maar zo doeltreffend neergezet dat het nooit aanvoelt als effectbejag. De slavernij komt hier verontrustend dichtbij.

29 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

tk1989

Avatar

Heb 'm vorig jaar tijdens de AFW gezien en de film heeft me sindsdien niet meer los gelaten. Was al een groot fan van McQueen na Hunger maar met deze film heeft hij een meesterwerk afgeleverd. IJzersterk geacteerd en prachtig gefilmd. Eigenlijk het enige minpunt van de film vind ik de verschijning van Brad Pitt, want zijn rol is vrij snel duidelijk . McQueen is bekend met lange takes, maar het genoemde shot is zo sterk en zo passend voor het onderwerp, dat het eigenlijk treffend de gehele film beschrijft; prachtig in zijn gruwelijkheid.

FilmMaster

Avatar

Het is opzich een goeie film, maar een meesterwerk?
dat weet ik niet, er leek weinig te gebeuren en de cast speelde een beetje TE over de top.
Zoals je al zei, Steve is niet zo van subtiliteit.

Jonathancrane

Avatar

Het is een uitstekende film, alhoewel ik niet zo overdonderd was door Ejifor om eerlijk te zijn. Zijn rol is op vlagen nogal prekerig met geforceerde scènes als ''I Will Survive'', wat niet klinkt als iets dat een slaaf zou zeggen in dit tijd. Voor mij was juist Sarah Paulson de sterkste in de film, als een vrouw die meedogenloos omgaat met haar slaven.

HeroNeill

Avatar

Fassbender levert ook een indrukwekkende prestatie, vind dat wel een noemenswaardig punt. je gaat de man gewoon haten door zijn daden

batmaster

Avatar

Een erg goede film en zeker een aanrader voor menig filmliefhebber.

YOLO

Avatar

Idd goeie rollen voor Michael Fassbender & Sarah Paulson, maar ook voor Lupita Nyong'o. Weliswaar ook voor Paul Dano, alhoewel hij weer de zoveelste vervelende pestjong uithangt in een film. Uiteraard krijgt hij ook een pak slaag, waardoor hij in zijn Prisoners rol gaat hangen.

benjamin

Avatar

Dat de volle zaal toen ik dit zag stil was na afloop zegt al wel genoeg: een bijzonder indrukwekkende prent en één van de must-sees van 2014.

Infje

Avatar

Net gezien, inderdaad prachtige scenes, mooi geschoten, sterk geacteerd maar al die Oscar heisa snap ik niet. Zo goed vind ik de film nooi ook weer niet.

eltorro

Avatar

Vond de film eigenlijk maar tegenvallen. Alles hebben we eigenlijk al eerder voorbij zien komen en al die bekende koppen die voorbij kwamen stoorde vaker dan dat ze echt iets toevoegde. Michael Fassbender acteerde goed, maar zijn personage was verder niet bijzonder en dat werkte hem tegen.

Geranimous

Avatar

eltorro "Vond de film eigenlijk maar tegenvallen. Alles hebben we eigenlijk al eerder voorbij zien komen en al die bekende koppen die voorbij kwamen stoorde vaker dan dat ze echt iets toevoegde. Michael Fassbender acteerde goed, maar zijn personage was verder niet bijzonder en dat werkte hem tegen."


Oh ja? Waar heb je dat allemaal al voorbij zien komen? Ik ben zeer benieuwd. Steve McQueen heeft aan nagenoeg iedereen die bij de film betrokken is een gevraagd gesteld en die vraag was: Waarom zijn er nagenoeg geen films gemaakt over Slavernij in de VS? En niemand kon een antwoord geven op die vraag en dat is de reden dat velen het erg belangrijk vonden dat deze film werd gemaakt. Ik kan me voorstellen als je zoiets zegt over de zoveelste horror of thriller of wat dan ook maar niet over een film over slavernij waar notabene bijna geen films over gemaakt zijn.

Noem voor de grap eens, zonder google/wikipedia te gebruiken, 5 films over slavernij. Lukt je niet. Noem er vervolgens 5 over de oorlog in Afghanistan/Irak, 10 over Vietnam en 20 over WOII. Juist ja. Zoek daarna eens op Wiki op hoeveel films er zijn gemaakt over slavernij. Dat is een schrikbarend kort lijst. Er zijn nu al meer films over Afghanistan! Ik ben zeerg benieuwd waar je wat je in 12 Years a Slave gezien hebt allemaal eerder voorbij hebt zien komen.

Geranimous

Avatar

Ik ben sowieso groot fan van Steve McQueen en ik vind dit een ijzersterke film. Enig minpuntje is dat Hans Zimmer misschien hier en daar net even te veel zijn best doet en ik moest daardoor soms aan Inception denken en dat kan niet echt de bedoeling zijn bij een film als deze. De cast is geweldig en Ejiofor verdient wat mij betreft absoluut de Oscar. Maar ik moet Dallas Buyers Club nog zien dus misschien dat ik daarna mijn mening bijstel. Veel mensen zijn negatief over de rol van Brad Pitt maar zonder hem was de film hoogstwaarschijnlijk niet van de grond gekomen. Na een gesprek met McQueen vond Pitt het belangrijk dat de film gemaakt werd maar de filmstudio gaf pas het definitieve groene licht. Ironisch maar waar.

Masterbrain

Avatar

3 weken geleden in de UGC ANTWERP gezien , het is een film met erg sterke emotionele vocals en maakt zo nauwkeurig mogelijk onderscheid tussen De mens en dier , daarmee bedoel ik de dierenmishandeling , want dat is ook een thema dat ooit op het witte doek zal moeten komen, ik zeg dit niet, omdat ik zus en zo vind , want ik werk namelijk in een dierentuin in Antwerp en hier gaat het goed , het kan beter, maar als jullie beelden zagen van dieren hoe die in afrika behandelt worden, dan zou je deze film met die gedachte en een rotgevoel in je hoofd aan de ene kant en de film aan de andere kant , heel wat kunnen analyseren, maar goed dat is een ander verhaal dat niet ieder snapt.

12 Years A Slave

Het is een grote kunst om iemand ruim twee uur een rotgevoel te geven en hem tegelijkertijd te vermaken. Dat is wat McQueen volgens mij heeft geprobeerd en wat hem bij mij is gelukt.dit is Mcqueen zn beste werk.

Er zijn bepaalde dingen in het leven, zowel vroeger als vandaag de dag, waar je als mens niet voor weg mag lopen.12 years a slave is een mooie manier om jezelf met deze zaken te confronteren en jezelf hierbij stil te zetten.

Wat mij betreft waren de vele martelscenès filmtechnisch sterk, maar soms ook overbodig en té heftig. Ik vind het verbazingwekkend dat veel mensen dat de kracht van deze film vinden, en de kritiek daarop onder de tafel schuiven onder het mom van 'zo was het in het echt ook' of 'ze volgen slechts het boek'.

Gibsons 'The Passion of the Christ' werd afgeschoten vanwege de grote mate van martelingen en geweld. Of dat 'in het echt ook zo was', mag iedereen voor zichzelf bepalen. 'Dat het boek slechts gevolgd werd' is daar absoluut ook van toepassing. Bijzonder dat de zogeheten kenners daarin kennelijk een, in mijn ogen, onbegrijpelijk onderscheid maken.

Filmtechnisch zit deze film erg goed in elkaar. In een mooie flow gefilmd, met af en toe wat rustmomenten ingebouwd, waar je mooi kunt verwerken wat je ziet en alles op een rijtje kan zetten.

Ook was de rol van God in de levens van de personages prachtig verwerkt; hoe de opzichters de Bijbel gebruikten om slaven te misleiden en hun eigen gedrag goed te praten en hoe de slaven teruggrepen op het vertrouwen op God en gerechtigheid.

Zoals ik al begon; het is een grote kunst om iemand ruim twee uur een rotgevoel te geven en hem tegelijkertijd te vermaken. Deze film heeft mij een hoop stof om over na te denken gegeven en ik ben blij dat ik hem gezien heb. Ondanks mijn twee uur durende rotgevoel!

5 uit de 5 *****.

eltorro

Avatar

Geranimous "Oh ja? Waar heb je dat allemaal al voorbij zien komen? Ik ben zeer benieuwd. Steve McQueen heeft aan nagenoeg iedereen die bij de film betrokken is een gevraagd gesteld en die vraag was: Waarom zijn er nagenoeg geen films gemaakt over Slavernij in de VS? En niemand kon een antwoord geven op die vraag en dat is de reden dat velen het erg belangrijk vonden dat deze film werd gemaakt. Ik kan me voorstellen als je zoiets zegt over de zoveelste horror of thriller of wat dan ook maar niet over een film over slavernij waar notabene bijna geen films over gemaakt zijn.

Noem voor de grap eens, zonder google/wikipedia te gebruiken, 5 films over slavernij. Lukt je niet. Noem er vervolgens 5 over de oorlog in Afghanistan/Irak, 10 over Vietnam en 20 over WOII. Juist ja. Zoek daarna eens op Wiki op hoeveel films er zijn gemaakt over slavernij. Dat is een schrikbarend kort lijst. Er zijn nu al meer films over Afghanistan! Ik ben zeerg benieuwd waar je wat je in 12 Years a Slave gezien hebt allemaal eerder voorbij hebt zien komen."

Volgens mij heeft alleen al Steven Spielberg 5 of 6 films ofzo over de slavernij op zijn naam staan. En de afgelopen jaren zijn er in Nederland ook al 3 of 4 uitgekomen.

Tuurlijk is het onderwerp serieus en mag het niet vergeten worden. Maar dit onderwerp Kennen we nu inmiddels door en door.

De film voelt gewoon teveel aan als een oscar filmpje, veel bekende koppen die voorbij komen en zoveel mogelijk de grote eikel proberen uit te hangen en dat allemaal met een onderwerp die erg gevoelig ligt.

Misschien zijn betere aanraders Eden en Django. Vooral Django was wel verfrissend.

fabianmelchers

Avatar

eltorro "Volgens mij heeft alleen al Steven Spielberg 5 of 6 films ofzo over de slavernij op zijn naam staan."

Alleen Amistad, en dat is echt een ander soort film dan 12YAS. In Lincoln zou je nog kunnen zeggen dat het op de achtergrond meespeelt. Zo realistisch en gedetailleerd als 12YAS is in ieder geval bij mijn weten nog niet eerder gedaan.

En de afgelopen jaren zijn er in Nederland ook al 3 of 4 uitgekomen.

Vorig jaar twee (ook ivm 150 jaar afschaffing slavernij), daarvoor kan ik niets bedenken.

Vooral Django was wel verfrissend.

Niets tegen die film, vond hem erg leuk, maar je kunt moeilijk zeggen dat daar echt de slavernij wordt geportretteerd.

Geranimous

Avatar

eltorro "Volgens mij heeft alleen al Steven Spielberg 5 of 6 films ofzo over de slavernij op zijn naam staan. En de afgelopen jaren zijn er in Nederland ook al 3 of 4 uitgekomen.

Tuurlijk is het onderwerp serieus en mag het niet vergeten worden. Maar dit onderwerp Kennen we nu inmiddels door en door.

De film voelt gewoon teveel aan als een oscar filmpje, veel bekende koppen die voorbij komen en zoveel mogelijk de grote eikel proberen uit te hangen en dat allemaal met een onderwerp die erg gevoelig ligt.

Misschien zijn betere aanraders Eden en Django. Vooral Django was wel verfrissend."


Ik denk dat we het niet eens gaan worden. Steven Spielberg heeft slechts 2 films over slavernij. Amistad en Lincoln. En Lincoln is meer een politieke film. Slavernij zie je iig niet in de film. En over de in nederland uitgekomen films doel je denk ik op Tula en Hoe Duur Was De Suiker. Mijns inziens is Django geen film over slavernij. The Wolf of Wallstreet is geen film over drugsverslaving maar er komt enorm veel drugsgebruik in voor. Meer nog dan een film als Requiem for a Dream, die wel over verslaving gaat. Django is een wraakfilm. Zoals Man on Fire dat bijvoorbeeld is. Maar goed, slavernij is wel een onderdeel van die film natuurlijk. Maar Django mag niet in de schaduw staan van 12 Years a Slave.

Zoals ik al aangaf zijn er heel weinig films over slavernij gemaakt. Dus nee, we kennen het onderwerp helemaal niet door en door. Weinig films, geen verplichte kost op de middelbare school voor het vak Geschiedenis (in NL). Toen McQueen aan acteurs, producers, producenten en dergelijk vroeg waarom er nauwelijks tot geen films over slavernij zijn moesten ze hem allemaal het antwoord schuldig blijven. Zonder uitzondering. Dus hoe kom je erbij dat we het onderwerp door en door kennen? En het is ook geen typische Oscarfilm. Ja, er zitten een aantal bekende acteurs in maar het onderwerp staat helemaal niet garant voor Oscars. Amistad won er 0! En in Lincoln komt geen slavernij voor. Bovendien is de film veel te geweldadig om een typische Oscarfilm te zijn.

Prometheus69

Avatar

Geranimous "Ik denk dat we het niet eens gaan worden. Steven Spielberg heeft slechts 2 films over slavernij. Amistad en Lincoln. En Lincoln is meer een politieke film. Slavernij zie je iig niet in de film. En over de in nederland uitgekomen films doel je denk ik op Tula en Hoe Duur Was De Suiker. Mijns inziens is Django geen film over slavernij. The Wolf of Wallstreet is geen film over drugsverslaving maar er komt enorm veel drugsgebruik in voor. Meer nog dan een film als Requiem for a Dream, die wel over verslaving gaat. Django is een wraakfilm. Zoals Man on Fire dat bijvoorbeeld is. Maar goed, slavernij is wel een onderdeel van die film natuurlijk. Maar Django mag niet in de schaduw staan van 12 Years a Slave.

Zoals ik al aangaf zijn er heel weinig films over slavernij gemaakt. Dus nee, we kennen het onderwerp helemaal niet door en door. Weinig films, geen verplichte kost op de middelbare school voor het vak Geschiedenis (in NL). Toen McQueen aan acteurs, producers, producenten en dergelijk vroeg waarom er nauwelijks tot geen films over slavernij zijn moesten ze hem allemaal het antwoord schuldig blijven. Zonder uitzondering. Dus hoe kom je erbij dat we het onderwerp door en door kennen? En het is ook geen typische Oscarfilm. Ja, er zitten een aantal bekende acteurs in maar het onderwerp staat helemaal niet garant voor Oscars. Amistad won er 0! En in Lincoln komt geen slavernij voor. Bovendien is de film veel te geweldadig om een typische Oscarfilm te zijn."


Ben het met je eens. Het is gewoon geen prettig onderwerp, waardoor er makkelijk overheen wordt gestapt met opmerkingen als ' dat hebben we al eerder voorbij zien komen'. Van alle actiefilms die jaarlijks voorbij komen kan men dat beter zeggen. Maar die worden vaak de hemel in geprezen, terwijl het veelal dezelfde soort films zijn in een ander jasje.

Liptonpome

Avatar

Ik ben een groot fan van Hans Zimmer, maar eigenlijk vond ik het in deze film totaal geen gepaste muziek. De muziek gaf meer het idee alsof het een soort thriller was voor een verhaal uit deze tijd. Het brak compleet met een beeld van een 18e eeuw..

HertogJan

Avatar

Tja vond de film zelf enorm tegenvallen. Het had prima in anderhalf uur gekund. Het tempo is tergend langzaam, de muziek valt steeds terug op dezelfde tragische noten en afgezien van 'slaven in beeld brengen' zie ik niet zo in wat het nut ervan was.

Jazeker, het is allemaal heel tragisch, maar er wordt niet echt een verhaal verteld, anders dan Man is vrij en gelukkig, wordt slaaf, ellende, dan weer vrij. Persoonlijk vond ik Amistad vele malen beter.

Meer films over slavernij? Prima, er zouden genoeg schikkende verhalen te vinden moeten zijn uit deze periode. Maar puur laten zien wat een ellende het allemaal was hoort in een documentaire, niet een speelfilm, laar staan een lange als deze.

Prometheus69

Avatar

HertogJan "Meer films over slavernij? Prima, er zouden genoeg schikkende verhalen te vinden moeten zijn uit deze periode. Maar puur laten zien wat een ellende het allemaal was hoort in een documentaire, niet een speelfilm, laar staan een lange als deze."


Vind je dan dat Schindlers List ook alleen in een documentaire verschenen had moeten worden? Of The Passion of the Christ?

Films met diepgang staan mij meer bij, dan al die actiefilms die ze uitgeven. Begrijp mij niet verkeerd, want ik hou van een goede actiefilm en ben een echte liefhebber. Maar heel veel van die films zijn nietszeggend en oppervlakkig en ben je na een week alweer vergeten.

Films als 12 Years a Slave hebben naar mijn mening een toegevoegde waarde, want thema's als racisme, haat, onderdrukking, ongelijkheid en onrechtvaardigheid zijn nog steeds aan de orde vandaag de dag. Dan kan je er wel makkelijk erover heen stappen door te denken, dat het allemaal iets van vroeger was, maar dan ben je volgens mij niet helemaal wakker.

SunChaser

Avatar

Ik vond the colour purple ook over slavernij gaan

Geranimous

Avatar

Prometheus69 "Ben het met je eens. Het is gewoon geen prettig onderwerp, waardoor er makkelijk overheen wordt gestapt met opmerkingen als ' dat hebben we al eerder voorbij zien komen'. Van alle actiefilms die jaarlijks voorbij komen kan men dat beter zeggen. Maar die worden vaak de hemel in geprezen, terwijl het veelal dezelfde soort films zijn in een ander jasje."


Exact. Al die 13 in dozijn actiefilms. Maar daar hoor je niets over. In een ander bericht werd het ook al gezegd dat 12YAS niet origineel is. Waar halen mensen het vandaan?

Geranimous

Avatar

SunChaser "Ik vond the colour purple ook over slavernij gaan"


Dat kun jij vinden maar de film gaat feitelijk helemaal niet over slavernij. De film speelt zich namelijk af in de jaren 1900 (rond 1930) en slavernij is afgeschaft in 1876.

Maar goed, misschien ben jij ook zo iemand die vindt dat alle films met zwarte mensen in de hoofdrollen over hetzelfde gaan. Iemand zei hier op FT dat hij deze film over zou slaan omdat hij wel genoeg films had gezien over hetzelfde onderwerp in de afgelopen tijd. En hij noemde Django en the Butler!. The Butler! Ook zo'n film die totaal niet over slavernij gaat en op nagenoeg geen manier met 12YAS te vergelijken is.

SunChaser

Avatar

Nadat de slavernij was afgeschaft was er nog steeds slavernij

Geranimous

Avatar

SunChaser "Nadat de slavernij was afgeschaft was er nog steeds slavernij"


Het klopt dat er voornamelijk in het zuiden van e VS allerlei constructies bedacht worden voor goedkope arbeid. Zoals het geven van leningen aan zwarte mensen die ze nooit van hun leven af zouden kunnen betalen en ze dus de rest van hun leven ervoor laten werken. Of dat in de periode waarin de films zich afspeelt nog aan de gang was weet ik niet. Wat ik wel weet is dat de film niet over slavernij gaat. Ik vraag me serieus af of je de film wel gezien hebt.

SunChaser

Avatar

Ja.
En the butler ook. Hoewel er geen slavernij meer bestond doen ze in the butler wel of t begint met slavernij

Geranimous

Avatar

SunChaser "Ja.
En the butler ook. Hoewel er geen slavernij meer bestond doen ze in the butler wel of t begint met slavernij"


Wat is je punt nu? The Color Purple gaat niet over slavernij en The Butler ook niet. Wanneer je een cowbow in een film ziet is de film toch niet gelijk een Western? In het begin van the Butler zie je een flashback waarin we zien hoe de vader van het hoofdpersonage wordt vermoord. That's it. Die scene is fictief en is alleen maar toegevoegd voor dramatisch effect. Belangrijker nog, als je bedoeld dat the Butler over mensenrechten (Civil Rights Movement) gaat dan heb je gelijk. Hoewel het in het echte leven van de man helemaal niet zo'n prominente rol speelde gaat de film daar wel op in. Maar, wederom, het gaat niet over slavernij.

SunChaser

Avatar

Die proloog van the Butler wil ons t gevoel van Slavernij door de strot duwen

Steadicam

Avatar

Als jullie het geen 'slavernij' noemen, maar 'onderdrukking van de zwarte bevolking' o.i.d., dan komen jullie misschien iets nader tot elkaar. En dan zie je bepaalde elementen inderdaad ook terug in The Color Purple, The Help en dergelijke films.

HertogJan

Avatar

Prometheus69 "Vind je dan dat Schindlers List ook alleen in een documentaire verschenen had moeten worden? Of The Passion of the Christ?
"


The Passion heb ik niet afgekeken, was echt niet mijn ding. Schindler's List was geen documentaire, maar vertelde een boeiend verhaal en was onderhoudend.

TYAS was dat niet. Het verhaal is flinterdun en afgezien van wat (rake) 'sfeerimpressies' vond ik de film bar weinig om armen hebben. Maar hey, dat is mijn mening. En ja, dit geldt ook voor vele actiefilms, die ik daarom ook een zesje of zeven geef.

Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het volgende vooral waar is in de VS:

afbeelding

12 Years a Slave

acties