'L'Affaire Bojarski': een Poolse immigrant maakt betere bankbiljetten dan de Franse Nationale Bank (2025)
Valsmunterij is een misdaad met échte slachtoffers, maar dat schuiven de film en de vervalsers handig onder het tapijt.
Regie: Jean-Paul Salomé | Scenario: Bastien Daret, Delphine Gleize, Jean-Paul Salomé | Cast: Reda Kateb (Jan Bojarski), Sara Giraudeau (Suzanne Bojarski), Bastien Bouillon (André Mattéi), Pierre Lottin (Anton Dowgierd), Quentin Dolmaire (Perrier), Victor Poirier (Serge), e.a. | Speelduur: 128 minuten | Jaar: 2025
De Poolse luitenant Jan Ceslaw Bojarski komt na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk terecht. In bezet Lyon vervalst hij persoonsbewijzen, want hij heeft een scherp oog voor details, grote artistieke vaardigheden en de technische kennis om zijn ontwerpen uit te voeren. Eigenlijk ziet Jan zichzelf als ingenieur en uitvinder. In 1943 wordt hij geronseld door een gangsterbaas die niet van concurrentie houdt: voortaan moet hij de vervalste identiteitskaarten en voedselbonnen voor hem maken. Van een nobel streven is geen sprake; dit is ordinair profiteren in oorlogstijd.
Jan sticht een gezinnetje, maar met het patenteren van zijn uitvindingen wil het na de oorlog maar niet lukken. Hij woont in een van de panden van zijn schoonouders, maar is te trots om verder zijn hand op te houden. Hij wil zijn eigen geld maken, letterlijk! De gangsterbaas duikt weer op en rekruteert Jan voor de lucratieve business van de valsmunterij. Zijn eerste opdracht is om een exacte kopie te maken van de 'Minerva et Hercule', het bankbiljet van duizend franc.
L'Affaire Bojarski lijkt qua plot en onderwerp op Spielbergs Catch Me If You Can. Beide films zijn gebaseerd op ware gebeurtenissen (zij het met een flinke dosis artistieke vrijheid) en draaien om een oplichter die uit handen van de wet weet te blijven en een speciale band opbouwt met de politie-inspecteur die hem het vuur aan de schenen legt. Catch Me If You Can is echter een luchtige komedie, terwijl L'Affaire Bojarski zich vooral richt op het serieuzere drama in het leven van de protagonist.
Deze film verhaalt over de ambities, dilemma's, het familieleven, de obstakels, de dans met de wetshandhavers en vooral het egoïsme van Jan. De film schildert de Poolse immigrant af als een in wezen integere man wiens genie niet wordt gezien. Dat laatste is natuurlijk niet zo vreemd als je in de illegaliteit en daardoor anonimiteit moet werken. Halverwege de film zegt iemand wat al vanaf het begin ondubbelzinnig in de lucht hangt: "Deze man is geen boef, maar een kunstenaar."
Via de mensen om Jan heen, en via enkele thema's en constructies die aan het plot zijn toegevoegd, doet L'Affaire Bojarski (let op de neutrale titel) alsof valsmunterij een slachtofferloze misdaad is. Zo wordt op een gegeven moment terloops gemeld dat de Franse Nationale Bank personen en ondernemers die valse biljetten ontvangen zal compenseren. En wanneer Jan grote inkomsten begint te genereren met zijn louche praktijken, volgt een montage waarin hij zijn verworven rijkdom ruimhartig met anderen deelt, zelfs met onbekenden. Er is gewoon lekker wat extra poen in omloop; iedereen blij, toch?
Niet dus. Vals geld kost de gemeenschap écht geld. Er moet mankracht worden ingezet om het op te sporen, het financiert andere criminele praktijken, het ondermijnt het onderlinge vertrouwen binnen de maatschappij en door het enorme 'succes' van Jans duizendfranc-biljetten werd de Franse Nationale Bank zelfs genoodzaakt om drastische, peperdure maatregelen te nemen. L'Affaire Bojarski laat dit allemaal zien, maar bagatelliseert deze gevolgen en presenteert Jan toch min of meer als de held van dit verhaal.
Het levert een wat ongemakkelijke kijkervaring op. De film doet er alles aan om de bioscoopbezoeker begrip te laten hebben voor Jans zelfgekozen levensstijl, die botst met fatsoenlijke normen en waarden en hem op zijn zachtst gezegd ook niet tot de fijnste familieman maakt. Jan en de film rechtvaardigen zijn egoïsme en ijdelheid door te wijzen op de ongelijke kansen die immigranten in Frankrijk hebben en een systeem dat creativiteit in de kiem smoort. Maar is dat genoeg reden om bijvoorbeeld deel te nemen aan een gewapende overval met dodelijke gevolgen? Nou nee.
Aan de andere kant moeten we L'Affaire Bojarski misschien juist waarderen als een portret van iemand die zichzelf een rad voor ogen draait en zijn criminele daden zo gewoon is gaan vinden dat hij er een eigen morele code in vindt. Jan is de Michael Corleone van de valsmunterij. Zo beschouwd valt er wel wat te genieten aan deze film, al zijn de toevalligheden waardoor Jan steeds uit handen van de politie blijft niet van de lucht en is Reda Kateb niet de meest innemende acteur om twee uur lang naar te kijken. L'Affaire Bojarski heeft genoeg noten op zijn zang, maar er zitten ook enkele valse tussen.
De Poolse luitenant Jan Ceslaw Bojarski komt na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk terecht. In bezet Lyon vervalst hij persoonsbewijzen, want hij heeft een scherp oog voor details, grote artistieke vaardigheden en de technische kennis om zijn ontwerpen uit te voeren. Eigenlijk ziet Jan zichzelf als ingenieur en uitvinder. In 1943 wordt hij geronseld door een gangsterbaas die niet van concurrentie houdt: voortaan moet hij de vervalste identiteitskaarten en voedselbonnen voor hem maken. Van een nobel streven is geen sprake; dit is ordinair profiteren in oorlogstijd.
Jan sticht een gezinnetje, maar met het patenteren van zijn uitvindingen wil het na de oorlog maar niet lukken. Hij woont in een van de panden van zijn schoonouders, maar is te trots om verder zijn hand op te houden. Hij wil zijn eigen geld maken, letterlijk! De gangsterbaas duikt weer op en rekruteert Jan voor de lucratieve business van de valsmunterij. Zijn eerste opdracht is om een exacte kopie te maken van de 'Minerva et Hercule', het bankbiljet van duizend franc.
L'Affaire Bojarski lijkt qua plot en onderwerp op Spielbergs Catch Me If You Can. Beide films zijn gebaseerd op ware gebeurtenissen (zij het met een flinke dosis artistieke vrijheid) en draaien om een oplichter die uit handen van de wet weet te blijven en een speciale band opbouwt met de politie-inspecteur die hem het vuur aan de schenen legt. Catch Me If You Can is echter een luchtige komedie, terwijl L'Affaire Bojarski zich vooral richt op het serieuzere drama in het leven van de protagonist.
Deze film verhaalt over de ambities, dilemma's, het familieleven, de obstakels, de dans met de wetshandhavers en vooral het egoïsme van Jan. De film schildert de Poolse immigrant af als een in wezen integere man wiens genie niet wordt gezien. Dat laatste is natuurlijk niet zo vreemd als je in de illegaliteit en daardoor anonimiteit moet werken. Halverwege de film zegt iemand wat al vanaf het begin ondubbelzinnig in de lucht hangt: "Deze man is geen boef, maar een kunstenaar."
Via de mensen om Jan heen, en via enkele thema's en constructies die aan het plot zijn toegevoegd, doet L'Affaire Bojarski (let op de neutrale titel) alsof valsmunterij een slachtofferloze misdaad is. Zo wordt op een gegeven moment terloops gemeld dat de Franse Nationale Bank personen en ondernemers die valse biljetten ontvangen zal compenseren. En wanneer Jan grote inkomsten begint te genereren met zijn louche praktijken, volgt een montage waarin hij zijn verworven rijkdom ruimhartig met anderen deelt, zelfs met onbekenden. Er is gewoon lekker wat extra poen in omloop; iedereen blij, toch?
Niet dus. Vals geld kost de gemeenschap écht geld. Er moet mankracht worden ingezet om het op te sporen, het financiert andere criminele praktijken, het ondermijnt het onderlinge vertrouwen binnen de maatschappij en door het enorme 'succes' van Jans duizendfranc-biljetten werd de Franse Nationale Bank zelfs genoodzaakt om drastische, peperdure maatregelen te nemen. L'Affaire Bojarski laat dit allemaal zien, maar bagatelliseert deze gevolgen en presenteert Jan toch min of meer als de held van dit verhaal.
Het levert een wat ongemakkelijke kijkervaring op. De film doet er alles aan om de bioscoopbezoeker begrip te laten hebben voor Jans zelfgekozen levensstijl, die botst met fatsoenlijke normen en waarden en hem op zijn zachtst gezegd ook niet tot de fijnste familieman maakt. Jan en de film rechtvaardigen zijn egoïsme en ijdelheid door te wijzen op de ongelijke kansen die immigranten in Frankrijk hebben en een systeem dat creativiteit in de kiem smoort. Maar is dat genoeg reden om bijvoorbeeld deel te nemen aan een gewapende overval met dodelijke gevolgen? Nou nee.
Aan de andere kant moeten we L'Affaire Bojarski misschien juist waarderen als een portret van iemand die zichzelf een rad voor ogen draait en zijn criminele daden zo gewoon is gaan vinden dat hij er een eigen morele code in vindt. Jan is de Michael Corleone van de valsmunterij. Zo beschouwd valt er wel wat te genieten aan deze film, al zijn de toevalligheden waardoor Jan steeds uit handen van de politie blijft niet van de lucht en is Reda Kateb niet de meest innemende acteur om twee uur lang naar te kijken. L'Affaire Bojarski heeft genoeg noten op zijn zang, maar er zitten ook enkele valse tussen.
