in Recensies
Update:
Regie: Ildikó Enyedi | Scenario: Ildikó Enyedi | Cast: Tony Leung Chiu-wai (Tony), Luna Wedler (Grete), Enzo Brumm (Hannes), Léa Seydoux (Alice), Sylvester Groth (Anton), e.a. | Speelduur: 147 minuten | Jaar: 2025
Wie Silent Friend een kans wil geven, doet zichzelf een plezier door vooraf (nog eens) Ildikó Enyedi's On Body and Soul te kijken. In deze mysterieuze en terecht bekroonde film uit 2018 ontdekken twee eenzame zielen dat ze elkaars dromen delen en daarin in dieren transformeren. In Silent Friend leggen de personages een vergelijkbaar wonderlijke reis af, ditmaal in hun fascinatie voor flora. In drie verschillende tijdperken onderzoekt Enyedi wat het betekent om verbonden te zijn; niet alleen als mensen onder elkaar, maar ook met een wereld die we makkelijk uit het oog verliezen.
Het mag geen verrassing meer heten dat het titelpersonage van Silent Friend geen mens van vlees en bloed is. In de tuin van een eeuwenoude Duitse universiteit staat een ginkgoboom die op het eerste oog onverwoestbaar lijkt. In een subtiele vertelling over drie generaties fungeert deze onbeweeglijke getuige als schakel tussen de belevingswerelden van twee studenten en een neurowetenschapper, elk in hun eigen tijdperk met hun eigen beslommeringen. Het doordachte en knap gestructureerde drieluik beslaat ruim honderd jaar.
Zo episch als de opzet is, zo bescheiden en minimalistisch zijn de toon en uitwerking. Qua benadering heeft Silent Friend iets van de verstilde schoonheid van Bas Devos' Here, waarin een bouwvakker een promovenda ontmoet die mossen onderzoekt. Zo draait het tweede verhaal, dat zich afspeelt in de jaren zeventig, om een jongen die al lange tijd een geranium verzorgt. Op gezette momenten geeft het organisme tekenen van leven die niet alleen de groei van de plant weerspiegelen, maar ook zijn prille verliefdheidsgevoelens voor een meisje uit de buurt voeden.
Silent Friend draait in het bijzonder om de menselijke drang om kennis van het plantenrijk te vergaren, vast te leggen en door te geven. Een van de hoogtepunten is een scène waarin een pientere studente haar professoren (uiteraard allemaal mannen) op gevatte wijze de les leest. Luna Wedler speelt deze rol in het eerste tijdvak (circa 1908) fris en zelfverzekerd: een prestatie die haar op het filmfestival van Venetië de prijs voor beste nieuwkomer opleverde.
In het derde tijdvak onderzoekt neurowetenschapper Tony (meditatieve rol van de gerenommeerde Tony Leung) welke omgevingsprikkels baby's meekrijgen in vergelijking met volwassenen. Totdat de coronapandemie toeslaat en hij zijn geplande experimenten niet meer kan uitvoeren. Om de tijd te doden, richt hij zich op de ginkgoboom in de universiteitstuin en begint hij de elektromagnetische patronen van de gigant te meten. Tegelijkertijd wisselt hij via videogesprekken van gedachte met een collega (niemand minder dan Bond-actrice Léa Seydoux) die het gedrag van planten bestudeert.
Je weet dat je met een uitzonderlijke film van doen hebt wanneer zelfs een actrice die uitsluitend via een Zoom-scherm verschijnt indruk maakt. Het is het op het eerste gezicht ondankbare lot van superster Seydoux, die een andere filmmaker mogelijk had bedankt voor zo'n marginale rol. Bij Enyedi zal loyaliteit hebben meegespeeld: de Française was enkele jaren geleden al te zien was in het (helaas zeer teleurstellende) The Story of My Wife.
Deze imponerende opvolger heeft een loom vertelritme, maar verveelt alleen degenen die niet ontvankelijk zijn voor de vele vragen en overdenkingen die de dialogen en meanderende beeldtaal oproepen. Visueel levert de Hongaarse puur vakwerk: Enyedi werkte met cameraman Gergely Pálos (die ook meermaals samenwerkte met de Zweedse cineast Roy Andersson) aan een cinematografische drietrapsraket van 35 mm (tijdvak 1908), 16 mm (tijdvak jaren zeventig) en digitale film (tijdvak pandemie). Knap is dat de formaten voor logische verschillen zorgen qua aanblik, terwijl de film als geheel volledig coherent blijft.
Silent Friend is een betoverende uitnodiging om nieuwsgierig te blijven en net iets vaker stil te staan bij het onverwachte. De speelduur van tweeënhalf uur is een investering, maar wel een met maximaal potentieel (en wie nog twijfelt kan altijd terugvallen op gouden tip On Body and Soul). Een meesterwerk vermomd als een magistrale moestuin.
Wie Silent Friend een kans wil geven, doet zichzelf een plezier door vooraf (nog eens) Ildikó Enyedi's On Body and Soul te kijken. In deze mysterieuze en terecht bekroonde film uit 2018 ontdekken twee eenzame zielen dat ze elkaars dromen delen en daarin in dieren transformeren. In Silent Friend leggen de personages een vergelijkbaar wonderlijke reis af, ditmaal in hun fascinatie voor flora. In drie verschillende tijdperken onderzoekt Enyedi wat het betekent om verbonden te zijn; niet alleen als mensen onder elkaar, maar ook met een wereld die we makkelijk uit het oog verliezen.
Het mag geen verrassing meer heten dat het titelpersonage van Silent Friend geen mens van vlees en bloed is. In de tuin van een eeuwenoude Duitse universiteit staat een ginkgoboom die op het eerste oog onverwoestbaar lijkt. In een subtiele vertelling over drie generaties fungeert deze onbeweeglijke getuige als schakel tussen de belevingswerelden van twee studenten en een neurowetenschapper, elk in hun eigen tijdperk met hun eigen beslommeringen. Het doordachte en knap gestructureerde drieluik beslaat ruim honderd jaar.
Zo episch als de opzet is, zo bescheiden en minimalistisch zijn de toon en uitwerking. Qua benadering heeft Silent Friend iets van de verstilde schoonheid van Bas Devos' Here, waarin een bouwvakker een promovenda ontmoet die mossen onderzoekt. Zo draait het tweede verhaal, dat zich afspeelt in de jaren zeventig, om een jongen die al lange tijd een geranium verzorgt. Op gezette momenten geeft het organisme tekenen van leven die niet alleen de groei van de plant weerspiegelen, maar ook zijn prille verliefdheidsgevoelens voor een meisje uit de buurt voeden.
Silent Friend draait in het bijzonder om de menselijke drang om kennis van het plantenrijk te vergaren, vast te leggen en door te geven. Een van de hoogtepunten is een scène waarin een pientere studente haar professoren (uiteraard allemaal mannen) op gevatte wijze de les leest. Luna Wedler speelt deze rol in het eerste tijdvak (circa 1908) fris en zelfverzekerd: een prestatie die haar op het filmfestival van Venetië de prijs voor beste nieuwkomer opleverde.
In het derde tijdvak onderzoekt neurowetenschapper Tony (meditatieve rol van de gerenommeerde Tony Leung) welke omgevingsprikkels baby's meekrijgen in vergelijking met volwassenen. Totdat de coronapandemie toeslaat en hij zijn geplande experimenten niet meer kan uitvoeren. Om de tijd te doden, richt hij zich op de ginkgoboom in de universiteitstuin en begint hij de elektromagnetische patronen van de gigant te meten. Tegelijkertijd wisselt hij via videogesprekken van gedachte met een collega (niemand minder dan Bond-actrice Léa Seydoux) die het gedrag van planten bestudeert.
Je weet dat je met een uitzonderlijke film van doen hebt wanneer zelfs een actrice die uitsluitend via een Zoom-scherm verschijnt indruk maakt. Het is het op het eerste gezicht ondankbare lot van superster Seydoux, die een andere filmmaker mogelijk had bedankt voor zo'n marginale rol. Bij Enyedi zal loyaliteit hebben meegespeeld: de Française was enkele jaren geleden al te zien was in het (helaas zeer teleurstellende) The Story of My Wife.
Deze imponerende opvolger heeft een loom vertelritme, maar verveelt alleen degenen die niet ontvankelijk zijn voor de vele vragen en overdenkingen die de dialogen en meanderende beeldtaal oproepen. Visueel levert de Hongaarse puur vakwerk: Enyedi werkte met cameraman Gergely Pálos (die ook meermaals samenwerkte met de Zweedse cineast Roy Andersson) aan een cinematografische drietrapsraket van 35 mm (tijdvak 1908), 16 mm (tijdvak jaren zeventig) en digitale film (tijdvak pandemie). Knap is dat de formaten voor logische verschillen zorgen qua aanblik, terwijl de film als geheel volledig coherent blijft.
Silent Friend is een betoverende uitnodiging om nieuwsgierig te blijven en net iets vaker stil te staan bij het onverwachte. De speelduur van tweeënhalf uur is een investering, maar wel een met maximaal potentieel (en wie nog twijfelt kan altijd terugvallen op gouden tip On Body and Soul). Een meesterwerk vermomd als een magistrale moestuin.
