'Coward': intiem oorlogsdrama over mannelijke intimiteit en theater aan het Vlaamse loopgravenfront (2026)
Gelaagde verkenning van gendernormen maakt gaandeweg plaats voor conventionelere oorlogsromantiek.
Regie: Lukas Dhont | Scenario: Lukas Dhont & Angelo Tijssens | Cast: Emmanuel Macchia (Pierre), Valentin Campagne (Francis), Willem De Schryver (Jacobs), e.a. | Speelduur: 120 minuten | Jaar: 2026
Coward gaat over de stille Pierre, die, zoals miljoenen andere jongens, wordt ingezet aan het Vlaamse front tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar Nederlands en Frans door elkaar worden gesproken. Om tijdelijk te ontsnappen aan de kille, bloederige realiteit van de loopgraven doet hij klusjes in een klein theatertje, opgetuigd ter vermaak van de soldaten.
Jean Renoir heeft weleens gezegd dat elke filmmaker eigenlijk maar één film aflevert en die daarna weer opbreekt. Bij Lukas Dhont blijkt die uitspraak van toepassing. In zijn eerste twee films Girl en Close onderzocht Dhont al hoe gendernormen, intimiteit en identiteit met elkaar botsen. In Coward plaatst hij diezelfde thematiek voor het eerst in een historische setting.
De film stort de kijker gelijk in de actie: een lading nieuwe rekruten wordt joelend van enthousiasme afgeleverd aan het front. Daarna toont Dhont direct de harde wetten van een masculiene wereld, en doet dat op een geloofwaardige manier. De stille hoofdpersoon bezeert zich tijdens het verplaatsen van een tank. Maar wanneer een van zijn kameraden de wond opmerkt, ontkent hij dat. Pierre weet: je zachtheid en zwaktes erkennen betekent een sociale dood.
Hoewel dat principe momenteel nog steeds geldt voor veel masculiene hiërarchieën, kon het een soldaat tijdens de Eerste Wereldoorlog letterlijk fataal worden. Werkweigering en desertie konden in het ergste geval tot fusillade leiden. Dapperheid werd verheerlijkt en aangemoedigd en Coward gebruikt de openingsakte om effectief te laten zien hoe de oorlogsmachine anno 1914 werkt: met liederen en horrorverhalen over de vijand proberen de commandanten de soldaten slagvaardig te houden.
Dhont werkt graag met relatief onervaren acteurs en koos opnieuw voor die aanpak. Voor de hoofdrol van de verlegen Pierre ging hij naar een landbouwschool en scoutte daar Emmanuel Macchia. Hij mocht dan geen acteerervaring hebben, al in het eerste shot wordt duidelijk dat Macchia gemaakt is om voor de camera te staan. Met zijn modelachtige, androgyne uitstraling vangt hij direct de aandacht en sluit hij perfect aan bij het nieuwe ideaal van 'zachte mannelijkheid', waar acteurs als Timothée Chalamet ook aan voldoen.
Macchia weet in de inmiddels ervaren handen van Dhont indruk te maken als verlegen jongeman die een band opbouwt met de afgekeurde soldaat Francis, die hem vraagt wat klusjes te doen voor het theater. Er is veel aandacht voor de voorzichtig groeiende band tussen Pierre en Francis, wat als nadeel heeft dat de overige soldaten te weinig schermtijd krijgen om personages van vlees en bloed te worden. Het helpt niet mee dat hun tragische verhaallijnen - de een wordt langzaam gek, de ander sterft door een domme fout - kort geleden nog te zien waren in 1917 en Im Westen nichts Neues.
Dhont en coscenarist Angelo Tijssens baseerden zich voor het script op foto's en verhalen van echte theaters aan het westelijke front, waar mannen zich soms voordeden als vrouwen. Dat zo'n concept zonder voorkennis absurd overkomt, weten de scenaristen. Ze bouwen de genderexperimenten op het podium op een natuurlijke manier op. Eerst wordt op koddige wijze een bevalling nagespeeld door de afgekeurde soldaat Francis. Daarna initieert hij experimenten in een theater, waarin de vermoeide, naar vrouwen hunkerende soldaten zich geleidelijk als het andere geslacht mogen voordoen door doeken op hun hoofd te binden en hun stem te verhogen.
Het theatertje is een escapistische oase die Pierre gelijk aantrekt. Tegenover de voetbalsupporterachtige manier waarop de soldaten zich tot elkaar verhouden, staat het intieme theaterspel. Via dit contrast reflecteert Dhont op traditionele masculiniteit als beknellend pantser, en toont hij hoe vrije expressie mannen daar potentieel van kan bevrijden. Mooi is een scène waarin Francis als meisje danst met Pierre. De zoekende blikken van de jongens, en de camera die dicht op hun gezichten zit, onderstrepen de intieme lading. Valentin Campagne geeft de film zoveel gravitas dat de Hollywoodrollen waarschijnlijk voor het oprapen liggen. Zeker na de acteursprijs die hij in Cannes samen met Macchia won.
Het is misschien moeilijk voor te stellen dat soldaten zich voor het oog van hun kameraden verkleden als vrouw, maar voor de personages is het een uitweg. Na een succesvolle show mogen Francis en Pierre de theatervoorstellingen opvoeren voor hoge commandanten en in ziekenzalen. Daarmee zijn ze even vrij van de uitputtende strijd. De film gebruikt de zinloze oorlog als extreme uitvergroting van masculiniteit als destructief keurslijf, maar toont ook de andere kant van de medaille. De flamboyante Francis laat zich bijvoorbeeld graag voor het karretje spannen als propagandawerktuig, omdat hij thuis geen shows kan spelen.
Hoewel de eerste romantische momenten tussen Pierre en Francis mooi in beeld zijn gebracht, is het ergens jammer dat de film deze weg inslaat. Dhont reduceert zijn drama hiermee onverhoopt van gelaagd genderonderzoek tot de zoveelste queerfilm over een geheime liefde. De laatste helft blijkt dan ook het minst sterk, door een opeenstapeling van clichés, zoals een scène waarin de twee jongens fantaseren over hun ontsnapping.
Ook de melodramatische epiloog had beter achterwege gelaten kunnen worden. Net als in Girl weet Dhont Coward niet overtuigend af te ronden. De laatste minuten voelen een beetje bedacht, met als voornaamste doel het publiek een traantje te laten wegpinken.
Toch is Coward als geheel een ontroerende voortzetting van Dhonts oeuvre, waarin hij gendernormen met een tedere, homo-erotische lens onderzoekt. IJzersterke rollen van Emmanuel Macchia en Valentin Campagne en prachtig camerawerk compenseren deels voor de zwakkere slotakte.
Coward gaat over de stille Pierre, die, zoals miljoenen andere jongens, wordt ingezet aan het Vlaamse front tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar Nederlands en Frans door elkaar worden gesproken. Om tijdelijk te ontsnappen aan de kille, bloederige realiteit van de loopgraven doet hij klusjes in een klein theatertje, opgetuigd ter vermaak van de soldaten.
Jean Renoir heeft weleens gezegd dat elke filmmaker eigenlijk maar één film aflevert en die daarna weer opbreekt. Bij Lukas Dhont blijkt die uitspraak van toepassing. In zijn eerste twee films Girl en Close onderzocht Dhont al hoe gendernormen, intimiteit en identiteit met elkaar botsen. In Coward plaatst hij diezelfde thematiek voor het eerst in een historische setting.
De film stort de kijker gelijk in de actie: een lading nieuwe rekruten wordt joelend van enthousiasme afgeleverd aan het front. Daarna toont Dhont direct de harde wetten van een masculiene wereld, en doet dat op een geloofwaardige manier. De stille hoofdpersoon bezeert zich tijdens het verplaatsen van een tank. Maar wanneer een van zijn kameraden de wond opmerkt, ontkent hij dat. Pierre weet: je zachtheid en zwaktes erkennen betekent een sociale dood.
Hoewel dat principe momenteel nog steeds geldt voor veel masculiene hiërarchieën, kon het een soldaat tijdens de Eerste Wereldoorlog letterlijk fataal worden. Werkweigering en desertie konden in het ergste geval tot fusillade leiden. Dapperheid werd verheerlijkt en aangemoedigd en Coward gebruikt de openingsakte om effectief te laten zien hoe de oorlogsmachine anno 1914 werkt: met liederen en horrorverhalen over de vijand proberen de commandanten de soldaten slagvaardig te houden.
Dhont werkt graag met relatief onervaren acteurs en koos opnieuw voor die aanpak. Voor de hoofdrol van de verlegen Pierre ging hij naar een landbouwschool en scoutte daar Emmanuel Macchia. Hij mocht dan geen acteerervaring hebben, al in het eerste shot wordt duidelijk dat Macchia gemaakt is om voor de camera te staan. Met zijn modelachtige, androgyne uitstraling vangt hij direct de aandacht en sluit hij perfect aan bij het nieuwe ideaal van 'zachte mannelijkheid', waar acteurs als Timothée Chalamet ook aan voldoen.
Macchia weet in de inmiddels ervaren handen van Dhont indruk te maken als verlegen jongeman die een band opbouwt met de afgekeurde soldaat Francis, die hem vraagt wat klusjes te doen voor het theater. Er is veel aandacht voor de voorzichtig groeiende band tussen Pierre en Francis, wat als nadeel heeft dat de overige soldaten te weinig schermtijd krijgen om personages van vlees en bloed te worden. Het helpt niet mee dat hun tragische verhaallijnen - de een wordt langzaam gek, de ander sterft door een domme fout - kort geleden nog te zien waren in 1917 en Im Westen nichts Neues.
Dhont en coscenarist Angelo Tijssens baseerden zich voor het script op foto's en verhalen van echte theaters aan het westelijke front, waar mannen zich soms voordeden als vrouwen. Dat zo'n concept zonder voorkennis absurd overkomt, weten de scenaristen. Ze bouwen de genderexperimenten op het podium op een natuurlijke manier op. Eerst wordt op koddige wijze een bevalling nagespeeld door de afgekeurde soldaat Francis. Daarna initieert hij experimenten in een theater, waarin de vermoeide, naar vrouwen hunkerende soldaten zich geleidelijk als het andere geslacht mogen voordoen door doeken op hun hoofd te binden en hun stem te verhogen.
Het theatertje is een escapistische oase die Pierre gelijk aantrekt. Tegenover de voetbalsupporterachtige manier waarop de soldaten zich tot elkaar verhouden, staat het intieme theaterspel. Via dit contrast reflecteert Dhont op traditionele masculiniteit als beknellend pantser, en toont hij hoe vrije expressie mannen daar potentieel van kan bevrijden. Mooi is een scène waarin Francis als meisje danst met Pierre. De zoekende blikken van de jongens, en de camera die dicht op hun gezichten zit, onderstrepen de intieme lading. Valentin Campagne geeft de film zoveel gravitas dat de Hollywoodrollen waarschijnlijk voor het oprapen liggen. Zeker na de acteursprijs die hij in Cannes samen met Macchia won.
Het is misschien moeilijk voor te stellen dat soldaten zich voor het oog van hun kameraden verkleden als vrouw, maar voor de personages is het een uitweg. Na een succesvolle show mogen Francis en Pierre de theatervoorstellingen opvoeren voor hoge commandanten en in ziekenzalen. Daarmee zijn ze even vrij van de uitputtende strijd. De film gebruikt de zinloze oorlog als extreme uitvergroting van masculiniteit als destructief keurslijf, maar toont ook de andere kant van de medaille. De flamboyante Francis laat zich bijvoorbeeld graag voor het karretje spannen als propagandawerktuig, omdat hij thuis geen shows kan spelen.
Hoewel de eerste romantische momenten tussen Pierre en Francis mooi in beeld zijn gebracht, is het ergens jammer dat de film deze weg inslaat. Dhont reduceert zijn drama hiermee onverhoopt van gelaagd genderonderzoek tot de zoveelste queerfilm over een geheime liefde. De laatste helft blijkt dan ook het minst sterk, door een opeenstapeling van clichés, zoals een scène waarin de twee jongens fantaseren over hun ontsnapping.
Ook de melodramatische epiloog had beter achterwege gelaten kunnen worden. Net als in Girl weet Dhont Coward niet overtuigend af te ronden. De laatste minuten voelen een beetje bedacht, met als voornaamste doel het publiek een traantje te laten wegpinken.
Toch is Coward als geheel een ontroerende voortzetting van Dhonts oeuvre, waarin hij gendernormen met een tedere, homo-erotische lens onderzoekt. IJzersterke rollen van Emmanuel Macchia en Valentin Campagne en prachtig camerawerk compenseren deels voor de zwakkere slotakte.
