'Palestine 36': historisch epos over de strijd voor een vrij Palestina van de rivier tot de zee (2025)
Reconstructie van de Arabisch-Palestijnse opstand van 1936 geeft meer context aan de genocide in Gaza.
Regie: Annemarie Jacir | Scenario: Annemarie Jacir | Cast: Jeremy Irons (High Commissioner Wauchope), Saleh Bakri (Khalid), Robert Aramayo (Captain Wingate), Hiam Abbass (Hanan), Yasmine Al Massri (Khouloud), Liam Cunningham (C Tegart), e.a. | Speelduur: 119 minuten | Jaar: 2025
Palestine 36 valt niet los te zien van nu. De opnames van deze Palestijnse productie begonnen nog voor aanvang van de genocide in Gaza, maar kwamen meerdere keren stil te liggen. Men moest zelfs uitwijken naar Jordanië. De Arabisch-Palestijnse opstand van 1936-1939 waar deze film over vertelt, vormde een belangrijke opmaat naar de oprichting van de staat Israël en de daaropvolgende Nakba, waarbij honderdduizenden Palestijnen met geweld werden verdreven. De Britten sloegen deze opstand bloederig neer, maar het Palestijnse nationale sentiment bloeide er wel van op.
Opgezet als een epos met weidse beelden van het landschap, volgt Palestine 36 personages uit alle lagen van de bevolking, toen zij nog leefden van de rivier tot de zee. Ondertussen stichten zionistische kolonisten met actieve steun van de Britten nederzettingen op land van de fellahin, Palestijnse boeren. Regisseur Annemarie Jacir, die eerder de warme komedie Wajib maakte, richt haar pijlen vooral op de toen heersende koloniale macht.
De zionisten blijven als een dreigende aanwezigheid op de achtergrond. De wrede kapitein Wingate representeert deze koloniale ideologie, die een Joodse staat in Bijbelse gebieden propageert. Robert Aramayo zet dit figuur afschrikwekkend neer met een vies matje dat in werkelijkheid niet getolereerd zou worden in het Britse leger. Zijn christelijke motivatie voor het zionisme toont in ieder geval wel dat deze ideologie religies overstijgt.
Alle gebeurtenissen van toen komen voorbij via de dwarsdoorsnede van de Palestijnse samenleving. Jacir weeft vele ingekleurde archiefbeelden tussen de summiere verhaallijnen, van de initiële stakingen tot aan de commissie-Peel die zich buigt over de kwestie van een Palestijnse staat. Ook neemt ze de tijd voor vignetten zoals de feestelijke opening van een radiostation. Mede dankzij de stemmige muziek van Ben Frost komt zo de sfeer van deze periode tot leven.
Die historische beleving vormt een van de grootste wapenfeiten van Palestine 36, want de personages en hun verhalen blijven schematisch. Iedereen representeert vooral diens sociale klasse, van de activistische journaliste in de stad tot het jongetje dat als misdienaar zijn priester bijstaat. Een typerend moment is wanneer een boerenmeisje naar een demonstrerende menigte toe rent, weg van een door de Britten aangericht bloedbad. Haar fiere blik dient vooral als symbool voor de Palestijnse onverwoestbaarheid.
Volkomen terecht kiest Jacir voor een Palestijns perspectief. Terwijl Israël met medewerking van westerse regeringsleiders de Palestijnen uitmoordt, worden degenen die zich over de genocide uitspreken de mond gesnoerd. Denk bijvoorbeeld aan het verbod op Palestine Action in het Verenigd Koninkrijk. Jacirs opgeheven vuist leidt echter op enkele vlakken tot een eenzijdige film.
Een zionistisch perspectief ontbreekt vrijwel volledig. Waarom de kolonisten naar Palestina migreerden, blijft grotendeels achterwege. Dat geldt ook voor het onderlinge geweld tussen zionistische paramilitaire groeperingen en Palestijnen, terwijl de aanleiding van de opstand lag in de moord op twee kolonisten en de daaropvolgende vergeldingsactie van terreurgroep Irgoen. Daartegenover vormen de Britten een enigszins gemêleerde groep, ook al rent een Britse sympathisant van de Palestijnen weg bij tegenslag.
Daarnaast kent de typering van de Palestijnse bevolking hiaten. Palestine 36 vertelt een nationalistisch verhaal waarin klassenverschillen veelal verdwijnen, alsof er maar één front bestond. Wanneer rebellen een trein overvallen, lijkt iedereen maar wat graag hun sieraden af te geven. De werkelijkheid was complexer. Zo speelden Ottomaanse landhervormingen een rol en verkochten Palestijnse stedelijke elites land van de fellahin door aan zionistische kolonisten.
Met andere woorden, Palestine 36 kiest voor een nationalistische geschiedschrijving die alle maatschappelijke diversiteit van die periode platslaat. Waar een propagandafilm als Soy Cuba visueel nog volop experimenteert met de camera en Jud Süss onbedoeld de nazistische psyche blootlegt, heeft Palestine 36 artistiek minder te bieden. Wel brengt de film een onderbelichte geschiedenis nauwkeurig tot leven en voegt hij een historische laag toe aan de genocide in Gaza en het conflict dat eraan voorafging.
Palestine 36 valt niet los te zien van nu. De opnames van deze Palestijnse productie begonnen nog voor aanvang van de genocide in Gaza, maar kwamen meerdere keren stil te liggen. Men moest zelfs uitwijken naar Jordanië. De Arabisch-Palestijnse opstand van 1936-1939 waar deze film over vertelt, vormde een belangrijke opmaat naar de oprichting van de staat Israël en de daaropvolgende Nakba, waarbij honderdduizenden Palestijnen met geweld werden verdreven. De Britten sloegen deze opstand bloederig neer, maar het Palestijnse nationale sentiment bloeide er wel van op.
Opgezet als een epos met weidse beelden van het landschap, volgt Palestine 36 personages uit alle lagen van de bevolking, toen zij nog leefden van de rivier tot de zee. Ondertussen stichten zionistische kolonisten met actieve steun van de Britten nederzettingen op land van de fellahin, Palestijnse boeren. Regisseur Annemarie Jacir, die eerder de warme komedie Wajib maakte, richt haar pijlen vooral op de toen heersende koloniale macht.
De zionisten blijven als een dreigende aanwezigheid op de achtergrond. De wrede kapitein Wingate representeert deze koloniale ideologie, die een Joodse staat in Bijbelse gebieden propageert. Robert Aramayo zet dit figuur afschrikwekkend neer met een vies matje dat in werkelijkheid niet getolereerd zou worden in het Britse leger. Zijn christelijke motivatie voor het zionisme toont in ieder geval wel dat deze ideologie religies overstijgt.
Alle gebeurtenissen van toen komen voorbij via de dwarsdoorsnede van de Palestijnse samenleving. Jacir weeft vele ingekleurde archiefbeelden tussen de summiere verhaallijnen, van de initiële stakingen tot aan de commissie-Peel die zich buigt over de kwestie van een Palestijnse staat. Ook neemt ze de tijd voor vignetten zoals de feestelijke opening van een radiostation. Mede dankzij de stemmige muziek van Ben Frost komt zo de sfeer van deze periode tot leven.
Die historische beleving vormt een van de grootste wapenfeiten van Palestine 36, want de personages en hun verhalen blijven schematisch. Iedereen representeert vooral diens sociale klasse, van de activistische journaliste in de stad tot het jongetje dat als misdienaar zijn priester bijstaat. Een typerend moment is wanneer een boerenmeisje naar een demonstrerende menigte toe rent, weg van een door de Britten aangericht bloedbad. Haar fiere blik dient vooral als symbool voor de Palestijnse onverwoestbaarheid.
Volkomen terecht kiest Jacir voor een Palestijns perspectief. Terwijl Israël met medewerking van westerse regeringsleiders de Palestijnen uitmoordt, worden degenen die zich over de genocide uitspreken de mond gesnoerd. Denk bijvoorbeeld aan het verbod op Palestine Action in het Verenigd Koninkrijk. Jacirs opgeheven vuist leidt echter op enkele vlakken tot een eenzijdige film.
Een zionistisch perspectief ontbreekt vrijwel volledig. Waarom de kolonisten naar Palestina migreerden, blijft grotendeels achterwege. Dat geldt ook voor het onderlinge geweld tussen zionistische paramilitaire groeperingen en Palestijnen, terwijl de aanleiding van de opstand lag in de moord op twee kolonisten en de daaropvolgende vergeldingsactie van terreurgroep Irgoen. Daartegenover vormen de Britten een enigszins gemêleerde groep, ook al rent een Britse sympathisant van de Palestijnen weg bij tegenslag.
Daarnaast kent de typering van de Palestijnse bevolking hiaten. Palestine 36 vertelt een nationalistisch verhaal waarin klassenverschillen veelal verdwijnen, alsof er maar één front bestond. Wanneer rebellen een trein overvallen, lijkt iedereen maar wat graag hun sieraden af te geven. De werkelijkheid was complexer. Zo speelden Ottomaanse landhervormingen een rol en verkochten Palestijnse stedelijke elites land van de fellahin door aan zionistische kolonisten.
Met andere woorden, Palestine 36 kiest voor een nationalistische geschiedschrijving die alle maatschappelijke diversiteit van die periode platslaat. Waar een propagandafilm als Soy Cuba visueel nog volop experimenteert met de camera en Jud Süss onbedoeld de nazistische psyche blootlegt, heeft Palestine 36 artistiek minder te bieden. Wel brengt de film een onderbelichte geschiedenis nauwkeurig tot leven en voegt hij een historische laag toe aan de genocide in Gaza en het conflict dat eraan voorafging.
