Regie: Adrian Goiginger | Scenario: Senad Halilbasic | Cast: Valerie Pachner (Barbara), Robert Stadlober (Heli), Jonas Recklies (Thimo), Victoria Wild (Fini), Stephanie Heinrich (moeder), e.a. | Speelduur: 121 minuten | Jaar: 2026

Is clownerie een ambacht, een kunstvorm of pure horror? Het antwoord verschilt per persoon. Wie It of Terrifier heeft gezien, kan zomaar verlamd raken door coulrofobie. Heli, een Oostenrijkse vader van twee, ziet het clownswezen juist als een uiting van hoogstaande artisticiteit en zou het liefst door heel Europa toeren om zijn kunsten te vertonen. Heli kijkt zelfs een beetje neer op Barbara, zijn echtgenote en collega-entertainer die bij de cliniclowns werkt. Het betaalt de gezamenlijke rekeningen, maar het voelt voor hem als artistieke uitverkoop.

Dat toeren door Europa kan Heli in deze levensfase echter vergeten, want zijn jonge gezin is gebonden aan de opgeknapte woonboerderij net buiten Graz, de scholen en het ziekenhuis waar Barbara werkt. Dus tuft hij in zijn gele clownsbusje naar theaters om auditie te doen en brengt en haalt ondertussen de kinderen. Lekker met zijn drieën 'Old Dan Tucker' zingen op de Oostenrijkse wegen. Maar dan slaat het noodlot onbarmhartig toe: Heli en de kinderen komen om bij een verkeersongeluk. Barbara blijft alleen achter. De filmtitel vat het met een koude rekensom samen.

Vier Minus Drei is een loodzwaar drama over verlies en rouwverwerking, waarbij het rauwe realisme en de levensechte vertolking van (met name) Valerie Pachner als Barbara nog lang nazinderen. Het is een film die personages en kijkers dreun na dreun verkoopt, met slechts een sprankje hoop aan de horizon, maar misschien is zelfs dat een illusie. Regisseur Adrian Goiginger geeft geen pasklare antwoorden, maar toont het specifieke rouwproces dat Barbara doormaakt. Het is een reis met vallen en opstaan en weer vallen.

De structuur is simpel, maar doeltreffend. Vier Minus Drei doet zorgvuldig en genuanceerd verslag van de eerste weken na de noodlottige gebeurtenis en wisselt dit af met herinneringen aan gelukkiger tijden. Niet dat alles rozengeur en maneschijn was, maar het verdiept de empathie voor het hoofdpersonage en laat zien waarom keuzes worden gemaakt die in eerste instantie misschien op weinig begrip kunnen rekenen. Zoals iemand bij de herdenkingsrede zegt: "De mensen waren niet perfect, maar juist daarom was het zo mooi om met ze samen te zijn."

Clowns hebben misschien wel de neiging om zich in zwaar weer achter hun personage te verschuilen. Heli doet dit ook, maar vooral Barbara grijpt naar haar alter ego wanneer het leed niet meer te overzien is en de emoties te overweldigend worden. Met een Zwitsers accent grapt Barbara's alter ego, clown Heidi, zich door de donkerste tijd. Niet als geneesmiddel, maar uit bittere noodzaak. Het is haar enige uitweg. Anders dan in thematisch verwante verhalen werkt de gedaanteverwisseling echter niet therapeutisch, maar is ze slechts een teken van onmacht.

Pachner speelt moeder, echtgenote en artiest met zoveel kwetsbaarheid en nuance dat ze internationaal volop erkenning verdient. Bij de Österreichische Filmpreis viel de film al ruimschoots in de prijzen. Een meesterlijk, aangrijpend en (schrik niet) waargebeurd drama. Of clowns kunstenaars zijn, mag ieder voor zichzelf uitmaken, maar de cast en crew van deze productie zijn dat zeker.