Recensie

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford (2007)

Hoe is het om te weten dat je een icoon bent? Om tijdens je leven nog tot mythisch figuur te worden verheven? Het gebeurde Bonnie en Clyde, Billy the Kid en ook Jesse James, de “Robin Hood van het Wilde Westen”.

door Hedwig van Driel om 23:01 in RECENSIES
The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford poster
Regie: Andrew Dominik | Cast: Brad Pitt (Jesse James), Casey Affleck (Robery Ford), Sam Shepard (Frank James), Sam Rockwell (Charley Ford), Garret Dillahunt (Ed Miller) | Speelduur: 160 minuten | Jaar: 2007

Hoe is het om te weten dat je een icoon bent? Om tijdens je leven nog tot mythisch figuur te worden verheven? Het gebeurde Bonnie en Clyde, Billy the Kid en ook Jesse James, de “Robin Hood van het Wilde Westen”. Terwijl hij nog volop bezig was banken en treinen te beroven, verschenen tientallen pulpboekjes over zijn - al dan niet waargebeurde - avonturen. Hoe Jesse James aan zijn einde kwam, moge duidelijk zijn. De titel verklapt reeds de clou. Dat impliceert dat de film meer is dan een verslag van zijn leven. En inderdaad wordt geprobeerd om tot de essentie van het hoe en waarom te komen. De dramatische ironie die door de titel wordt veroorzaakt, zorgt in elk geval voor een gespannen sfeer waarbij je als kijker voortdurend op het onafwendbare zit te wachten.

De film begint als Jesse James al lang en breed befaamd en berucht is. Tegen de zin van zijn broer Frank wil hij nog één treinoverval plegen en ze rekruteren daarvoor een nieuwe bende. In dit zooitje ongeregeld zit ook Charley Ford. Diens broertje Robert, al lange tijd fan van Jesse, vraagt of hij ook mee mag doen. Hij is een beetje vreemde jongen, deze Bob Ford: hij voelt zichzelf bestemd voor grootse dingen, maar hij wil alles net iets té graag. Frank reageert afwijzend, maar Jesse voelt zich wel gevleid door de idolatrie van deze jongeman. Hij vraagt Bobs hulp bij een verhuizing en laat hem toe tot zijn kring van intimi. Een kring die steeds kleiner wordt, terwijl de paranoia van Jesse groeit.

Wie een standaard western verwacht vol met vuurgevechten en indianen zal hier bedrogen uitkomen: dit is een uiterst langzame, meditatieve film. Meer Terence Mallick dan Howard Hawks, meer kostuumdrama dan actiefilm. Het is een film met een bedachtzame voice-over, een hoofdstukindeling en zonder makkelijke oplossingen of antwoorden. Regisseur Dominik noemt zelf Barry Lyndon als inspiratiebron en het is waar dat de weidse shots en de gedragen vertelstijl aan die film doen denken, maar Dominik is niet zo koud en analytisch als Kubrick en bij lange na niet zo precies. Hij heeft Kubrickiaans veel tijd en moeite in de montage gestopt, maar een rotsvast eindproduct heeft het niet opgeleverd. Dominik weet maar zelden te overtuigen dat zijn keuzes onweerlegbaar zijn en dat zijn versie van een scène de beste is. En de epiloog is weliswaar intrigerend en interessant door de stijlbreuk met de rest van de film, maar hij is óf veel te lang, óf veel te kort.

Toch laat Dominik zien dat hij een regisseur van formaat is, of in ieder geval kan worden. Visueel is de film verbluffend met overgangsshots als uit een camera obscura, het midden scherp en de randen diffuus. Veel beelden zijn van welhaast bovennatuurlijke schoonheid. De muziek van Nick Cave en Warren Ellis verhoogt het verhevene, het plechtige ook nog eens, en dit zorgt ervoor dat het soms voelt alsof je naar iets mythisch en tijdloos zit te kijken. Het is dan ook een film die voornamelijk over mythevorming gaat, over hoe het is om een mythe te zijn, of om je idool te ontmoeten.

Brad Pitt was een goede keus om aan de ongrijpbare Jesse James invulling te geven. Hij grijpt iets te vaak terug op zijn trucs uit Twelve Monkeys en Fight Club, maar het is onmogelijk aan zijn charisma te ontkomen en je snapt zowel de fascinatie als de angst van zijn kompanen. Zijn Jesse James lijkt ook zelf vaak verbaasd te staan over zijn eigen beroemdheid: hij praat soms over zichzelf in de derde persoon. Soms lijkt het alsof hij in de persona Jesse James zichzelf niet herkent, maar op andere momenten lijkt hij juist vergeten te zijn dat er een verschil bestaat. Casey Affleck geeft vorm aan een even tweeslachtig persoon: aan de ene kant wil je Robert Ford in bescherming nemen, zowel tegen de boze buitenwereld als tegen zichzelf, maar aan de andere kant is hij een engerd die in een doosje onder zijn bed allerlei plaatjes en boekjes over Jesse James bewaart. Je vraagt je steeds af wanneer de liefde van deze obsessieve fan zal overslaan in haat.

Het schijnt dat Frank James graag Shakespeare citeerde. Dominik heeft met deze film duidelijk iets van Shakespeariaans formaat af willen leveren. Fascinerend is de film zeker en op sommige momenten zelfs overweldigend. Helaas raakt hij te zeer verstrikt in deze mythe om er doorheen te kunnen prikken, of om iets toe te kunnen voegen aan het verhaal van de outlaw die door een lafaard werd vermoord.

7 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Willy13

Avatar

Toch weer een hoog cijfer voor een film die niets toevoegd, zoals gesteld wordt in de recensie, valt me wel vaker op de laatste tijd bij filmtotaal

El Chivo

Avatar

'Voegt niets toe aan het genre', da's ook zo'n dooddoener.

Deze film is voorlopig met voorsprong de mooiste film van het jaar en dat vind ik op zich al toevoeging genoeg.

Remy2

Avatar

Beetje vreemd om te stellen dat een film geen hoog cijfer mag krijgen omdat 'ie niks toevoegt'..

Willy13

Avatar

Remy2 "Beetje vreemd om te stellen dat een film geen hoog cijfer mag krijgen omdat 'ie niks toevoegt'.."


nou ja, wat ik bedoel is dat er veel kritiekpunten zijn, en dat ie dan toch 4 uit 5 krijgt, een 8 dus. Opvallend

Roi

Avatar

Mooi gefilmde drama met Bradd Pitt (die ik niet goed vindt acteren.)
Ook wist ik soms niet over wie ze het nu weer in godsnaam hadden, of Sjaakie niet Pietje had gezien. Ik kon de namen
niet bij de gezichten voorstellen. Mischien ging de regiseur ervan uit dat iedereen het boek heeft gelezen?
De film duurt even lang als die eindeloze titel, dat is in het begin niet erg omdat je van alles over de characters wil weten maar
na 1.5/2 uur heb je het wel gehad. Het had de film ook goed gedaan als het tien minuten eerder was geeindigt, het laatste stukje voegt echt niks toe.
Al met al toch een film die er wel mag zijn.

ThaClown

Avatar

Nou vind ik deze film niet om uit te houden...
Ben zelf na de pauze niet terug gegaan!
ZO SAAI!

Op de trein-scene na gebeurt er vrijwel niets in de eerste 1,5 uur.
Ook was ik het spoor totaal bijster met alle namen en karakters die tevoorschijn komen en weer gaan....
Ok, de beelden zijn mooi en er hang een erg apart sfeertje, maar er is totaal geen spanning of verhaal wat mij ook maar een beetje greep.

Echt een teleurstelling.

koert

Avatar

Goede recensie, maar niet eens met sommige aannames. geweldige film, zeker als je weet dat ie uit de USA (v/d pulp) komt.

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford

acties