Midwinter Break is de verfilming van het gelijknamige boek van Bernard MacLaverty, die geroemd wordt om zijn eerlijke, cynische beschrijvingen van liefde en het Noord-Ierse conflict. Hoewel een verhaal over een stel in een aftakelend huwelijk dat een trauma onder ogen moet zien op papier klinkt als perfect filmmateriaal, blijkt het resultaat wisselvallig.
Midwinter Break opent met een flashbackachtige sequentie waarin een zwangere vrouw door een zonovergoten straat loopt. Dan klinkt een schot en spat een melkfles uiteen op het asfalt. Over deze treffende beelden klinkt de nogal overbodige voice-over van Stella, die vertelt dat er iets ergs is gebeurd en zij daarom met haar man Gerry uit Ierland is vertrokken. Dat streamingdiensten rekening houden met kijkers die zich laten afleiden door een tweede scherm is tot daaraantoe, maar dat een volwassen bioscoopdrama zich al in de eerste minuten schuldig maakt aan zo'n banale uitleg, schept weinig vertrouwen.
De film springt naar het heden, waarin we Stella zien als gepensioneerde vrouw. Ze gaat op kerstavond in haar eentje naar de kerk, terwijl haar man zich bezat in zijn fauteuil. Wanneer ze hem na de dienst snurkend aantreft, met zijn whiskyglas nog in de hand, beseft ze dat er iets moet veranderen. Ze boekt een verrassingsreis naar Amsterdam voor hen beiden.
Bij aankomst blijkt het winterse Amsterdam wat tegen te vallen. De lucht is deprimerend grauw en het is ijzig koud op de grachten. "De volgende keer moet je iets boeken op het zuidelijk halfrond", grapt Gerry. Die sneer blijkt exemplarisch voor hun huwelijk, waarin Gerry zich wat kleinerend opstelt tegenover de religieuze Stella, die tot haar frustratie altijd het voortouw moet nemen.
Recentelijk ging een Vogue-artikel viraal, waarin Chanté Joseph zich afvroeg of het hebben van een vriend niet een beetje gênant is geworden. Een dergelijk sentiment sluimert ook in Midwinter Break. Stella is de ondernemende vrouw op zoek naar zingeving, terwijl haar wederhelft steunend en kreunend door het leven gaat. Om maar niet te spreken van zijn drankprobleem, dat hij met weinig succes probeert te verbergen.
De film neemt de tijd om de stedentrip op een wat kneuterige manier in beeld te brengen. Geen grote emoties in de eerste helft, maar herkenbaar reisongemak en impliciete irritaties. Zo vraagt Gerry zijn vrouw tijdens het bidden naar zijn pillen. De volgende dag krijgt het stel ruzie na een bezoek aan het Achterhuis, maar diezelfde avond kust Stella haar man in een volle kroeg alweer op de mond. Haar wisselende houding weerspiegelt haar onvermogen te kiezen tussen comfort en een nieuw pad, maar slingert zo heen en weer dat het soms schizofreen overkomt.
Later blijkt dat Stella Amsterdam niet zonder reden koos. Ze klampt zich vast aan de herinnering van een eerder bezoek, waarbij ze in contact kwam met een katholieke gemeenschap. Dit aspect, waarin haar religieuze zoektocht verbonden blijkt aan een groot trauma, is het meest intrigerend. Prettig is dat de film geloof niet als eenvoudige uitweg presenteert en Stella juist een tegenslag laat ervaren: de gemeenschap blijkt niet meer hetzelfde als in de jaren zeventig.
Opvallend is dat de film schippert tussen een tweeledig portret van een aftakelend huwelijk en een meer feministische invalshoek. Stella krijgt merkbaar meer schermtijd en de camera focust nadrukkelijk op haar mimiek. Daarmee lijkt regisseur Polly Findlay partij te kiezen, terwijl het scenario een genuanceerder beeld suggereert. In latere scènes komt namelijk naar voren dat ook Gerry gebukt gaat onder een trauma dat samenhangt met de Ierse burgeroorlog.
De film bevat veel op locatie geschoten beelden van Amsterdam. De koude, grijze grachten worden ingezet als metafoor voor de kille staat van Stella en Gerry's huwelijk, dat zich eerder kenmerkt door afhankelijkheid en gewenning dan door liefde. Teleurstellend is dat enkele ongeloofwaardige plotelementen dat authentieke beeld ondermijnen. Zo ontmoet het stel wel erg toevallig een Ierse bewoner in een verlaten Begijnhof, en zapt Gerry in de hotelkamer langs een televisieprogramma over de IRA.
Waar chemie tussen hoofdrolspelers in romantische komedies essentieel is, draait het hier juist om het tegenovergestelde. Veteranen Ciarán Hinds en Lesley Manville spelen overtuigend een koppel dat van elkaar vervreemd is. Vooral Manville maakt indruk in latere scènes, waarin haar uitzichtloosheid via emotionele monologen naar buiten komt. Tragisch genoeg krijgt haar man die niet allemaal te horen, waardoor een bevredigende catharsis uitblijft.
Midwinter Break is een relatiedrama dat tegelijk ingetogen als ambitieus is, maar zijn thema's niet bevredigend weet te verbinden. De combinatie van religie en onverwerkt trauma is intrigerend en het acteerwerk van met name Lesley Manville maakt indruk. Toch ondermijnen ongeloofwaardige wendingen, een onevenwichtige focus en een gebrek aan betekenisvolle emotionele ontlading de impact. Daardoor blijft de film, net als het sleetse huwelijk dat centraal staat, wisselvallig en uiteindelijk onbevredigend.
