Recensie

Cloud Atlas (2012)

Dit imposante mammoetproject van de haast onverfilmbare roman zet vooral het brein aan het werk en niet het hart. Visueel overdonderend, maar emotioneel wisselvallig en onbeduidend.

door Arjan Welles om 21:46 in RECENSIES
Cloud Atlas poster
Regie: Andy Wachowski, Lana Wachowski en Tom Tykwer | Cast: Tom Hanks, Halle Berry, Jim Broadbent, Jim Sturgess, Hugo Weaving, Ben Wishaw, James Darcy, Hugh Grant, Keith David, Susan Sarandon (allemaal diverse rollen), e.a. | Speelduur: 152 minuten | Jaar: 2012

’Onze levens zijn niet van onszelf. Van wieg tot graf zijn we met elkaar verbonden in verleden, heden en toekomst.’ Het motto van het mammoetproject Cloud Atlas wordt in twee krachtige zinnen samengevat door één van de personages. Het is thematisch één van de weinige rode draden die je er feilloos uit kunt destilleren. Een bewonderenswaardig ambitieus filmproject dat een half millennium aan (half) menselijk leed en de zucht naar vrijheid en zijn plaats in het universum samenbalt in bijna drie uur visueel overdonderende cinema. Je zou diep moeten buigen voor broer en (tegenwoordig) zus Wachowski en Tom Tykwer die het hebben aangedurfd om het onverfilmbaar geachte magnum opus van auteur David Mitchell te bewerken voor het grote doek. Bij Cloud Atlas wordt echter vooral het brein aan het werk gezet en niet het hart.

Haast geen recensent ontkomt eraan om toch even kort de uitermate complexe structuur van deze boekverfilming te vermelden. Cloud Atlas is opgebouwd uit zes verhaallijnen die zich afspelen in het wijde globale spectrum van halverwege de negentiende eeuw tot een postapocalyptisch en nagenoeg uitgestorven planeet in de vierentwintigste eeuw. De verhaallijnen worden elk bevolkt door hun eigen personages, die in een incidenteel geval een uitstapje naar een andere periode maken. Binnen de afzonderlijke verhaallijnen wordt bovendien flink geflashbackt. En om het geheel nog ingewikkelder te maken is het geheel gegoten in een iele raamstructuur waar de kijker eigenlijk alleen in de korte proloog en de epiloog enige verwarrende hinder van ondervindt.

Auteur Mitchell behandelde in zijn derde roman, genoemd naar een muziekstuk van een Japanse componist, de verhaallijnen één voor één. Het regisseurstrio van de verfilming gooit alles door elkaar en trapt na de genoemde proloog af met korte introducties van alles personages en tijdslijnen. Vervolgens wordt er lustig op los gezapt. De bedoeling van de makers was om net voldoende informatie aan de kijker mee te geven dat hij een emotionele click krijgt en dan over te stappen naar een volgend segment. De aanpak van de roman had niet gewerkt. Je gaat immers naar een film en niet naar een miniserie met zes verhaaltjes. Keerzijde is dat vooral de eerste helft de grijze cellen overuren maken om alle verschillende personages en de tijdsperiode aan elkaar te linken. Het uiteindelijke besef dat je dit allemaal moet zien proberen los te laten geeft Cloud Atlas lucht, waardoor er ruimte ontstaat om ook je gevoel erbij te betrekken.

Ondanks de haast mathematisch aandoende aanloop, die zeker een half uur aan verwarring oplevert, gaat er een onmiskenbare kracht uit van het overdonderende Cloud Atlas. Iets zegt je dat je de moed niet moet opgeven en deze inspanningen worden zeker beloond. Hierbij is het onvermijdelijk dat de ene verhaallijn meer aangrijpt dan de andere. De toekomstsegmenten bestaan uit een futuristisch en op menselijke fabricaten gestoeld Neo Seoul en een postapocalyptisch Hawaï waarbij de overgebleven mensheid zich heeft opgesplitst in een primitieve en een technologische tak. Deze twee delen zijn net als het vroegste deel geregisseerd door Lana en Andy Wachowski. Ze staan een meer afstandelijker en klinische aanpak voor, waarbij pogingen om emotionele diepgang te bewerkstelligen niet altijd even gelukkig uitpakken. Dit wordt echter wel weer rechtgetrokken door een imposante visuele aankleding. Hun boodschap is politieker, wat gezien eerdere werken als The Matrix en [/i]V for Vendetta[/i] feilloos in het straatje van de Wachowski’s past.

Collega Tom Tykwer richtte zich juist op de meer menselijke interacties en weet een veel hogere mate van affectie en warmte op te roepen. De stilistische verschillen tussen de regisseurs zijn dus zowel zichtbaar als voelbaar. Het zorgt in ieder geval voor veel variatie en afwisseling, wat er tevens voor zorgt dat de drie uur die Cloud Atlas klokt in een zucht voorbij lijken te vliegen. De grote gemene deler is uiteindelijk vooral de indrukwekkende ensemblecast die hun salaris dik heeft verdiend door meerdere rollen te spelen. De acteurs wisselen zelfs van sekse en (tot ontsteltenis van sommigen) zelfs van etnische achtergrond. Veel betekenis heeft dit trouwens niet, anders dan dat de regisseur er waarschijnlijk mee hebben willen onderstrepen dat we allemaal met elkaar verbonden zijn zoals het bovengenoemde motto al uitdrukte. Uiteindelijk ervaart de kijker voornamelijk last van de acteurs die zoveel verschillende rollen op hun schouders hebben genomen. De bekende gezichten komen namelijk ook terug in nietszeggende bijfiguren en zijn door de make-up en protheses soms zelfs uiterst lachwekkend.

De Duitse productie Cloud Atlas laat je uiteindelijk met gemengde gevoelens achter. Het ontzag dat je haast wel voor zo’n imposant en simultaan gefilmd project moet opbrengen, weegt niet altijd op tegen de vele kansen die met name de Wachowski’s laten liggen. De visuele kracht die broer en zus weten op te roepen en de algehele montage overschreeuwen dikwijls de karakterontwikkelingen en -samenhang waaruit de verhalen zijn opgetrokken. De vele terugkomende gezichten werpen bovenal valse pretenties op. Bovendien zijn de verhaaltechnisch links tussen de zes segmenten vrij triviaal. De boodschap en rode draad blijven net als in Mitchells bronmateriaal obscuur en abstract.

15 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Havoc

Avatar

3 uit 5 sterren? Te hoog in mijn ogen. Vond het een film die eigenlijk helemaal niet boeiend was, rommelig in elkaar zat en me na 3 uur naar buiten liet lopen met het idee dat ik beter wat anders had kunnen doen met m'n tijd.

MILC

Avatar

Hmm 3 sterren valt tegen vind ik. Alleen denk ik dat dit ook zo'n film is die je of heel goed vind of heel slecht. Plus de verwachtingen lagen ook heel hoog met de grote namen die met deze film zijn verbonden. Visueel is in elk geval van hoog niveau Smiley face
Ik ga hem in elk geval kijken!

benjamin

Avatar

Hoogmoed komt voor de val zeker. Het project was heel ambitieus, maar zowat overal lees ik toch dat de verwachtingen niet worden ingelost. Visueel zal het dus wel goed zijn, maar de ingewikkelde structuur levert blijkbaar toch geen must-see op.

Banned

Avatar

Dit is volgens mij The Matrix Trilogie in één film. Begint goed, naarmate het einde komt wordt de film door zichzelf verkracht. Wel vreemd dat Cloud Atlas hier bij ons niet wordt uitgebracht door Warner Brothers.

jaime91

Avatar

Doodzonde dat dit zo'n ontzettend saaie film blijkt te zijn. Ik vind het concept namelijk wel wat hebben, keuzes die je maakt hebben invloed op je kinderen en kleinkinderen en die keuzes maak je omdat je voorouders ook weer bepaalde keuzes hebben gemaakt.

Maar ik heb begrepen van andere recensies dat met dat gegeven niet zo heel veel gedaan wordt. Erg jammer, en voor alleen het visuele plaatje ga ik deze 3 uur durende saaie slaapverwekkende soms ingewikkelde martelgang echt niet uit zitten.

Crooker

Avatar

Aaaahh neee waarom is die nou saai en niet zo goed. Ik had hier zoveel van verwacht. Jammerrrrr!!! Ik download hem wel dan, want ik wil hem toch zien.

SteamTrain

Avatar

Vorige week in de sneak gezien. Vond m geweldig. De verhaallijnen en hoog tempo maken het in het begin wat pittig, maar wanneer je niet meer je hoofd kapot knarst over waarom wat gebeurd, en wie de hell nu onder die vermomming zit, en het gewoon op je in laat werken, krijg je uiteindelijk het gevoel dat je niet naar zes verschillende verhalen, maar naar één geheel zit te kijken. Daar zit voor mij de kracht van de film. Heb me geen moment verveeld. Vooral het tweede gedeelte is erg sterk. Absoluut een vernieuwende ambitieuze film van Tykwer en de Wachowskis.

Leuk om de reviews met uiteenlopende meningen te lezen btw. Vooral heen gaan is mijn advies. 5 sterren

benjamin

Avatar

Banned "Dit is volgens mij The Matrix Trilogie in één film. Begint goed, naarmate het einde komt wordt de film door zichzelf verkracht. Wel vreemd dat Cloud Atlas hier bij ons niet wordt uitgebracht door Warner Brothers."


Ik heb gelezen dat hij (in België dan) gewoon wordt uitgesteld tot maart 2013 - op Cinenews staat hij nog steeds voor dan gepland. Maar ik verwacht dan wel niet de grootst mogelijke release.

Serafijn

Avatar

jaime91 "Doodzonde dat dit zo'n ontzettend saaie film blijkt te zijn. Ik vind het concept namelijk wel wat hebben, keuzes die je maakt hebben invloed op je kinderen en kleinkinderen en die keuzes maak je omdat je voorouders ook weer bepaalde keuzes hebben gemaakt.

Maar ik heb begrepen van andere recensies dat met dat gegeven niet zo heel veel gedaan wordt. Erg jammer, en voor alleen het visuele plaatje ga ik deze 3 uur durende saaie slaapverwekkende soms ingewikkelde martelgang echt niet uit zitten."
Nou heb ook genoeg recensies gelezen die zeggen dat 3u lang is, maar dat de film geen minuut verveelt. Echt in the eye of the beholder dus.

Serafijn

Avatar

De acteurs wisselen zelfs van sekse en (tot ontsteltenis van sommigen) zelfs van etnische achtergrond. Veel betekenis heeft dit trouwens niet, anders dan dat de regisseur er waarschijnlijk mee hebben willen onderstrepen dat we allemaal met elkaar verbonden zijn zoals het bovengenoemde motto al uitdrukte.


Dat heeft eigenlijk wel veel betekenis, omdat het met reincarnatie en een leerproces van de ziel te maken heeft. Maar goed. Ik denk dat het bij deze film net is als bij The Fountain: de onderliggende sprituele thematiek grijpt je of je laat het links liggen.

Hogader

Avatar

SteamTrain "Vorige week in de sneak gezien. Vond m geweldig. De verhaallijnen en hoog tempo maken het in het begin wat pittig, maar wanneer je niet meer je hoofd kapot knarst over waarom wat gebeurd, en wie de hell nu onder die vermomming zit, en het gewoon op je in laat werken, krijg je uiteindelijk het gevoel dat je niet naar zes verschillende verhalen, maar naar één geheel zit te kijken. Daar zit voor mij de kracht van de film. Heb me geen moment verveeld. Vooral het tweede gedeelte is erg sterk. Absoluut een vernieuwende ambitieuze film van Tykwer en de Wachowskis.

Leuk om de reviews met uiteenlopende meningen te lezen btw. Vooral heen gaan is mijn advies. 5 sterren"


Volgens mij ben ik een van de weinige, maar voor mij was het ook een briljante film. Met zijn verschillende verhaallijnen en genres voelde hij aan net als Bohemain Rapsody in de muziek aanvoelt.

SilentF0rce

Avatar

Ik vond de film ook erg goed. Het begin was een beetje vaag. Er werd iets te snel geswitched tussen de verhalen waardoor het even duurt voor je in de film komt maar als je eenmaal over dat punt heen bent is de rest geweldig. Ieder verhaal heeft iets boeiends, alles ziet er mooi uit en achteraf was het erg leuk om te zien welke dubbelrollen iedere acteur/actrice speelde in iedere verhaal lijn. Ik zou zeker even blijven zitten bij de aftiteling.

Serafijn

Avatar

Eindelijk gezien!

Wilde perse het boek uit hebben voor ik de film ging kijken.

Misschien dat mijn verwachtingen te hoog waren, al werd ik sceptisch door sommige recensies. Ik vond hem niet briljant. Ik verwachtte een "The fountain" effect bij me, en dat was er slechts een beetje. Maar.... niet briljant, toch wel mooi. Zeker wel. Weer eens wat anders en daar hou ik van. Het zat mooi in elkaar, was met liefde gemaakt. En het boeide.

Minpunt vond ik dat door de keuze van deze sturctuur ipv de structuiur in het boek je wat minder meegesleept kon worden door de verhalen op zich. Daar waren de scenes net iets te kort voor. Emotie en spanning hebben langer nodig om los te komen bij mij. Humor daarentegen werkt WEL in korte scenes, dus was t Cavendish verhaal wel meteen leuk.

Toch was het als geheel erg mooi. Weet ook niet of de structuur vabn t boek op scherm gewerkt had.

Gnosis

Avatar

Grappig hoe verschillend de reviews van deze film zijn. Ik heb minimaal 500 films gezien, waaronder alle 250 imdb toppers op 4 na. Op nummer één van de beste films staat onbetwist The Shawshank Redemption. Cloud Atlas is zonder twijfel de meest indrukwekkende film die ik de afgelopen 15 jaar heb gezien. Wat mij betreft nummer twee beste film allertijden. Inmiddels heb ik deze twee keer gezien, en ik ga nog een keer.

Het is typisch een film waaruit veel boodschappen te halen zijn. Van verschillend filosofisch niveau. De verhaallijn en interacties tussen de diverse perioden zijn ronduit briljant. Dit is een film wat over 100 jaar nog door iedereen gekend wordt. Het bevat een waarheid wat bijna niet onbeschaamd in woorden is uit te drukken maar wat geniaal is uitgebeeld. Het had wat mij betreft wat langer mogen duren. Sommige flashbacks zijn aan de korte kant. Als je deze film voor de eerste keer gaat kijken verwacht dan dat je na een uur nog steeds niet weet waar het precies over gaat. Maar alles komt uiteindelijk samen op een manier die krachtig en uniek is.

Een spirituele en filosofische film. Meerdere stylen door elkaar en een visueel spektakel dat geen seconde verveeld. Uniek in zijn soort maar daardoor ook door sommigen totaal niet begrepen. Topper of flopper. Dat bepaal je zelf. Wie niet bang is om na te denken en geraakt te worden heeft aan deze film een studie-object. Het kijkt als een boek wat je keer op keer kunt lezen om je weer te herinneren aan de waarheden die je zoekt.

TearsinRain

Avatar

Schitterende film, vooral de uitdaging van het willen snappen en naarmate de film vordert ruimte krijgen voor de emotionele lading van de boodschappen in deze film. Voor de tweede keer gezien en weer ontzettend genoten ook wederom van de muziek die de verschillende verhaallijnen verbindt.

Cloud Atlas

acties