Recensie

The Turin Horse (2011)

De laatste film van de Hongaarse cineast Béla Tarr schrikt af door de sobere setting, dertig lange trage shots en gebrek aan plot. Als je je eraan overgeeft, beleef je een meesterwerk.

Beste filmliefhebber,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt. Dit vinden wij jammer, want FilmTotaal is dankzij onze advertenties gratis toegankelijk. Graag willen we je vragen een uitzondering te maken voor FilmTotaal. Hoe je dat moet doen lees je hier.

M.v.g FilmTotaal

door Arjan Welles om 01:16 in RECENSIES
The Turin Horse poster
Regie: Béla Tarr, Ágnes Hranitzky Cast: János Derzsi (boer Ohlsdorfer), Erika Bók (Ohlsdorfers dochter), Mihály Kormos (Bernhard), e.a. | Speelduur: 146 minuten | Jaar: 2011

Béla Tarr heeft alles uit zijn carrière gehaald wat er inzat. Op tweeëntwintigjarige leeftijd presenteerde de Hongaarse filmmaker zijn eerste speelfilm. Ruim drie decennia later houdt hij het voor gezien. Het meeslepende The Turin Horse zal zijn laatste regieproject zijn. Het werk van Tarr is stevige kost. Lange filosofische shots, ruw sociaal-realisme dat schatplichtig is aan het werk van collega Andrei Tarkovsky, minimalistisch en altijd in zwart-wit. Zijn Sátántangó duurde ruim zeven uur dus ga er maar aanstaan. Zijn werk heeft als grote gemene deler een langzaam tempo met een enorme aantrekkingskracht. Tarr schonk ons een overzichtelijk oeuvre, dat een stuk minder makkelijk wegkijkt. Bij zijn laatste is het niet veel anders. Een waardiger afscheid van het filmtoneel is ondenkbaar.

Tarr had het idee voor The Turin Horse als sinds de jaren tachtig in zijn hoofd toen hij een bekend verhaal over de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche hoorde. Tijdens zijn verblijf in het Italiaanse Turijn aan het eind van de negentiende eeuw stuitte Nietzsche op een opstandig paard dat door zijn eigenaar mishandeld werd. De filosoof maakte een eind aan de wreedheden, omhelsde het edele dier en viel snikkend van verdriet flauw. De gebeurtenis zorgde voor een instorting van de grote denker en zijn aanvankelijk laatste woorden “moeder, ik ben dom”. Vervolgens leefde Nietzsche nog tien jaar door zonder ook maar een woord over zijn lippen te krijgen.

Maar wat is er van het paard geworden? Een mogelijk antwoord geeft Tarr in het slotstuk van zijn loopbaan als regisseur. We maken kennis met een oude vermoeide palinkastoker, zijn dochter en dat paard. Het arme tweekoppige gezin leeft op een winderige vlakte en hun bikkelharde monotone bestaan kent geen uitzicht op verlossing. Elke dag is hetzelfde. Hun schamele maaltijd bestaat uit een enkele gekookte aardappel die met de handen wordt geschild en verorberd. De twee wisselen nauwelijks een woord en luisteren naar de gierende storm die nooit gaat liggen. Het paard is er steeds slechter aan toe. Het dier weigert eerst dienst en vertikt het vervolgens om te eten of te drinken.

De voor Tarr kenmerkende lange shots lijken het ultieme stijlmiddel in deze parabel over de uitzichtloosheid en zwaarte van het menselijk bestaan. De filmmaker gebruikt om precies te zijn dertig shots om de zes dagen van vader en dochter vorm te geven. Een dissonante, haast valse cello vormt de eentonige soundtrack. Een voice-over doorbreekt de tergend lange zwijgsessies van de twee bewoners van het stenen huis op de deprimerende dorre grond. Zoals het paard zwoegt in het openingsshot, zo lijden zijn verzorgers. Met dit verschil dat het lastdier zich bij zijn situatie heeft neergelegd en zich voorbereidt op het einde.

Het blijft een kwestie van je kunnen overgeven aan de indringende beeldtaal van Tarr en het gebrek aan plot. Er gebeurt weinig en veel tegelijkertijd. Starend naar de triviale handelingen schieten namelijk allerlei gedachten door je hoofd. Deze sobere, veelal zwijgzame vertelling wordt ruw verstoord als een groep zigeuners de waterput dreigt te confisqueren, als een koper van palinka een ingewikkelde monoloog afsteekt over de rol van God in het ongeloof van de mens en als de dochter stamelend voorleest uit een boek dat tegenwicht probeert te bieden aan de Bijbel. Het zijn stoorzenders in de lijdensweg van de boer en zijn dochter, die zich langzaamaan verzoenen met hun onontkoombare lot. Vluchten naar de grote stad is kansloos.

Je hoeft weinig kaas van het denkwerk van Nietzsche te hebben gegeten noch de Bijbel uit je hoofd te kennen om gegrepen te worden door dit filosofische meesterwerk. The Turin Horse won de juryprijs van het Filmfestival van Berlijn en is de Hongaarse Oscarinzending. Toch zal Tarrs laatste jammerlijk genoeg aan het grote publiek voorbijgaan. Het werk van de eigenzinnige meester vind je ronduit saai of diep indrukwekkend. Meer smaken lijken er niet te zijn. Voor Béla Tarr is het volbracht.

9 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

michaelbay

Avatar

Kijk dit bedoel ik nou, en ik heb het al vaker duidelijk proberen te maken maar kennelijk snapt niemand het. de meest saaie films aller tijden krijgen altijd 5 sterren. de laatste films met ongeveer 5 sterren die ik keek, tree of life, true grit, en weet ik veel wat nog meer zijn stuk voor stuk niet te doen.

het is gewoon saaie kost waar niet door heen te komen is. een film moet toch een beetje snelheid hebben om lekker weg te kijken. kijk naar TDK bv. ik kijk gewoon echt nooit meer naar een film die hier een goede recensie krijgt want het is me iedere keer al tegengevallen. hoe minder sterren hoe beter. TF3...

en dan kan iedereen ineens misplaatst artistiek gaan praten over je moet de diepere betekenis erachter begrijpen en bla bla maar iedereen die ik erover spreek is het er met me over eens behalve op forums waar iedereen zijn fylosofische oersaaie geest moet laten gelden.

Steadicam

Avatar

"Misplaatst artistiek"? Een loze kreet als je het mij vraagt. Wanneer is iets misplaatst? Als het niet strookt met jouw visie? Of vind je dat elke arthouseliefhebber maar doet alsof, omdat dat interessant is? Ik denk eerder dat jouw frustratie misplaatst is. De recensie geeft duidelijk aan dat dit geen makkelijke film is en dat velen hem ronduit saai zullen vinden. Dan weet je waarschijnlijk al dat het niet jouw cup of tea is. Maar dat wil niet zeggen dat er geen mensen zijn die de film mooi vinden. En die dat écht vinden.

Herkauwer

Avatar

Ik vind dat Filmtotaal meestal goede recensies geeft met een goede onderbouwing. Op die manier krijg ik de kans om de betere films te ontdekken, die normaal in media aan me voorbijgaan. Als ik veel sterren bij de transformers&co films wil zien, kijk ik wel in de Spits of de Metro.

Colonel_Kurz

Avatar

michaelbay "een film moet toch een beetje snelheid hebben om lekker weg te kijken. kijk naar TDK bv."
Die kreeg vijf sterren van de vijf...

patrick_h

Avatar

michaelbay "het is gewoon saaie kost waar niet door heen te komen is. een film moet toch een beetje snelheid hebben om lekker weg te kijken. kijk naar TDK bv. ik kijk gewoon echt nooit meer naar een film die hier een goede recensie krijgt want het is me iedere keer al tegengevallen. hoe minder sterren hoe beter. TF3..."

The Dark Knight kreeg vijf sterren. Vind je die dus niet goed?

Ik weet niet wat jij met lekker wegkijken bedoelt, maar ik vind de films van Bela Tarr heerlijk om naar te kijken. Ik zou zeggen probeer Satantango van hem eens, duurt slechts zeven uur. :)

Transformers 2 en 3 vond ik daarentegen buitengewoon saai.

en dan kan iedereen ineens misplaatst artistiek gaan praten over je moet de diepere betekenis erachter begrijpen

Diepere betekenis? Waar gaat het hier over de diepere betekenis? De films van Tarr, maar ook bijvoorbeeld The Tree Of Life, kijk ik omdat ik het heerlijk vind om naar te kijken. Ik ben echt niet bezig met een diepere betekenis daarbij hoor.

michaelbay

Avatar

Met TDK bedoel ik uiteraard dat er ook zeer goede films zijn waar wel tempo in zit.
die andere "arthouse" is gewoon tenenkrommend saai.
of zit alleen die 0,5% van Nederland die daar naar kijkt op dit forum...?

patrick_h

Avatar

michaelbay "met TDK bedoel ik uiteraard dat er ook zeer goede films zijn waar wel tempo in zit. "
En die krijgt dan ook een vijf sterren-recensie, dus wat is het probleem?

Jij houdt blijkbaar niet van langzame films. Dat kan. Maar dat hoeft dan toch niet te betekenen dat alle langzame films automatisch een negatieve recensie moeten krijgen? Jij kunt uit de recensie van The Turin Horse al opmaken dat het ondanks de 5 sterren niks voor jou is. Ik heb de Filmtotaal-recensie van The Tree Of Life even opgezocht, daar staat voldoende in om uit op te maken dat het niks voor jou is. Ben je nu boos dat er andere mensen zijn die die films wel goed vinden? Dat voor sommige mensen langzaam niet automatisch slecht betekent?

Ik heb bijvoorbeeld helemaal niks met de films van Wes Anderson. Als hij een nieuwe film gemaakt heeft weet ik al vantevoren dat de film een enorm positieve recensie gaat krijgen en dat ik er niks aan ga vinden. Blijkbaar houd ik niet van dat type films, maar dan hoeven die van mij niet allemaal een negatieve recensie te krijgen.

Bela

Avatar

@Michaelbay: je doet je naam eer aan met je doorwrochten analyse van cinema in het algemeen en het forum van FT in het bijzonder. Al wil ik je wel laten weten dat ik tijdens de vertoning van The Turin Horse in Berlijn heb zitten knikkebollen dat het een lieve lust was. Misschien hoor ik toch in het Michael Baykamp en niet in het kamp van de "fylosofische oersaaie geesten".

bobjillis

Avatar

‘Het weergaloze The Turin Horse…’, ‘…een enorme reputatie die hij in The Turin Horse meer dan waar maakt.’ (***** NRC); ‘Adembenemend…’ (*****, Volkskrant); ‘Het is de kroon op een grensverleggend en terecht veel bejubeld oeuvre.’ (*****, Cinema.NL); ‘Hypnotiserend meesterwerk…een hele zachte, diep ontroerende aanraking door de camera van de Hongaarse maestro.’ (Trouw); **** (Filmkrant, #1 must-see-film-van-de-maand); **** (Parool); ‘Een waardiger afscheid…is ondenkbaar.’ (*****, Filmtotaal); ‘…prachtige takes…’ (8Weekly); “…subliem…onontkoombaar en ondoorgrondelijk.” (Filmmagie); “…The Turin Horse blaast me omver…” (Xi); “Schitterend tragisch afscheid van een unieke regisseur.” (Film.nl)

The Turin Horse

acties