Met de executie van de Romanovs in 1917 kwam na ruim drieënhalve eeuw een einde aan het Russische tsarenrijk (tsaar betekent keizer). De Russische revolutie luidde een ongekende tijd van verandering en verharding in. Toen in 1991 ook de communistische Sovjet-Unie uiteenviel, slaakte het land een zucht van opluchting. Rusland lijkt inmiddels weer terug bij af met de heerschappij van Vladimir Poetin, die door velen de nieuwe tsaar wordt genoemd.
The Wizard of the Kremlin markeert de debuutroman van de Italiaans-Zwitserse schrijver Giuliano da Empoli. De auteur wil in het bejubelde werk benadrukken dat zijn relaas over een invloedrijke Russische influencer avant la lettre gestoeld is op fictie. Wie een beetje kennis heeft van de moderne Russische politiek zal in de charismatische titelfiguur Vadim Baranov de contouren herkennen van de politicus annex zakenman Vladislav Surkov. In deze rollen oefende hij grote impact uit op Poetin.
Als we het houden bij Baranov dan zien we in de boekverfilming door veelzijdig filmmaker Oliver Assayas een gefictionaliseerd personage dat zoekende is naar zijn lotsbestemming. Baranov zet zijn eerste schreden van zijn professionele leven in de eigenzinnige Moskouse kunstscene om al snel als film- en televisiemaker een breed publiek te bereiken. Zijn ontmoeting met de president maakt duidelijk dat de twee veel voor elkaar kunnen betekenen, en Baranov werkt zich op als belangrijk adviseur van Poetin. Als maker van realitytelevisie weet hij als geen ander wat het volk wil zien en horen.
Het verhaal van Da Empoli is in de vorm van een raamvertelling gegoten, waarbij de auteur zelf is omgedoopt tot schrijver Rowland en vertolkt wordt door Jeffrey Wright. Rowland ontmoet een tamelijk uitgebluste Baranov in diens buitenverblijf, waarna de zakenman los kan gaan met het vertellen van pocherige verhalen over zijn tijd in de kunstwereld en op het politiek toneel.
Genoeg imposant materiaal om over te verhalen, maar Assayas maakt er een nodeloos langdradige en op momenten tamelijk oninteressante exercitie van, ingekleurd door ellenlange dialogen en monologen. Aan acteur Paul Dano de taak om gestalte te geven aan Baranov, maar zijn gemaakt lijzige Britse accent gaat nooit wennen en al snel irriteren. Dano maakt van zijn hoofdpersoon een karikatuur waarbij het gissen is hoe hij zo veel invloed kon verwerven, laat staan hoe hij aan de bijnaam als de nieuwe Raspoetin is gekomen.
Het is vaker regel dan uitzondering dat in producties die zich buiten de Engelse taalgebied afspelen toch Engels wordt gesproken. Door de vele gekke accentjes lukt het maar niet om The Wizard of the Kremlin echt heel serieus te nemen. Als halverwege Jude Law ten tonele verschijnt als Vladimir Poetin lijkt het dan eindelijk te gaan vlammen, maar ook hij stelt ernstig teleur. Zijn versie van de huidige president van Rusland voelt futloos en weinig strijdlustig aan. Poetin oogt zo relaxed dat het haast neigt naar persoonsverheerlijking.
Al helemaal spijtig is het dat de link met de zich herhalende Russische geschiedenis niet wordt gelegd. Vooral nu we weten van Poetins ongebreidelde expansiedrift en dictatoriale neigingen bood het vier jaar geleden verschenen boek aanknopingspunten om aan te sluiten bij de politieke actualiteit. De aanloop naar de inval in Oekraïne begon al in 2014 en de inval was al twee maanden voor het verschijnen van Da Empoli's boek begonnen. Door deze aaneenschakelingen van gemiste kansen mist The Wizard of the Kremlin elke urgentie en historische context.
