Recensie

The Limits of Control (2009)

De nieuwste Jim Jarmusch zou best wel eens een lege stijloefening kunnen zijn, maar net zo goed een betekenisvolle film. De stijl zelf is hoe dan ook prachtig.

door Kaj van Zoelen om 00:11 in RECENSIES
The Limits of Control poster
Regie: Jim Jarmusch | Cast: Isaach de Bankolé (Eenzame Man), Tilda Swinton (Blonde), Paz de la Huerta (Naakt), John Hurt (Gitaar), Gael Garcia Bernal (Mexicaan), Bill Murray (Amerikaan) e.a. | Speelduur: 116 minuten | Jaar: 2009

Jim Jarmusch’ nieuwste film lijkt in eerste instantie zijn meest minimalistische en in zijn geval wil dat heel wat zeggen. Verhaal, ontwikkeling en uitwerking van personages zijn vrijwel non-existent. Maar The Limits of Control is visueel allesbehalve minimalistisch dankzij het camerawerk van Christopher Doyle. Hoe dan ook zijn de reacties nogal verdeeld. De één ziet er een zenboeddhistisch meesterwerk in, de ander een intellectueel en postmodern spelletje en weer een ander vindt het een doodsaaie film waarin niets gebeurt. Geen van allen heeft ongelijk.

Isaach de Bankolé is de Eenzame Man (zo heet hij op de aftiteling, net als alle andere personages heeft hij geen naam) die op een mysterieuze, clandestiene missie wordt gestuurd die hem door Spanje leidt, beginnende in Madrid. Later doet hij onder andere nog Sevilla aan en uiteindelijk de woestijn. Onderweg ontmoet hij een scala aan vreemde figuren, van wie hij telkens een nieuwe bestemming krijgt. Deze mensen spreken hem telkens in het Spaans aan met “Je spreekt zeker geen Spaans, of wel?” Sommigen gaan vervolgens verder in het Engels, anderen blijven Spaans praten. Ieder heeft één specifiek onderwerp, van schilderijen tot film tot wetenschap.

De ontmoetingen zijn in zekere zin vrij repetitief en zo ook de opdrachten die eruit voortkomen. Hieraan zouden sommige kijkers zich kunnen ergeren. De Eenzame Man niet; hij blijft geduldig luisteren en beantwoordt af en toe een vraag met een kort ‘ja’ of ‘nee’. Verder zegt hij vrij weinig gedurende de film. Hij mediteert regelmatig in de vorm van een soort yoga en ligt elke nacht wakker met de ogen open, volledig in rust. Op de zeldzame momenten dat hij in volzinnen spreekt, kun je er van uitgaan dat deze van betekenis zijn.

The Limits of Control zit vol met mysteries. Waar gaat hij heen? Wat gaat hij daar doen? En waarom? Wie is hij? Misschien een crimineel of een spion? Wie zijn al die mensen die hem in kleine luciferdoosjes opgevouwen papiertjes geven met gecodeerde berichten die alleen hij begrijpt? Enzovoort. Veel vragen worden niet beantwoord, maar de essentiële wel. Echter niet op een conventionele, bevredigende manier. Aan het eind stelt de Eenzame Man dat alles subjectief is en realiteit arbitrair, terwijl hij dit met zijn schijnbaar onmogelijke acties onderstreept. Is dit boeddhistische wijsheid, postmoderne relativering van het bestaan of allebei?

En wat te denken van degene die het leven als een schilderij aanschouwt? Er is dan wel een link te leggen met het fantastische camerawerk van Christopher Doyle, die de Spaanse steden en landschappen zeer schilderachtig in beeld brengt en van close-ups prachtige stillevens maakt, maar betekent het allemaal nog iets? De relativerende uitspraken van de Eenzame Man en anderen plus de terugkerende zin “het leven is niets waard” suggereren juist dat waar we naar kijken geen intrinsieke betekenis heeft. Het is echter nog maar de vraag of dat werkelijk zo is.

Hoe dan ook is The Limits Of Control met zijn stille sfeer en opmerkelijke geluidslandschap een echte Jarmusch. Daarnaast is het een stijloefening in de minimalistische ‘cool’ die Franse filmmakers ook ooit zo bezigden. Sommigen zullen er geen klap aan vinden en de eventuele inhoud links laten liggen. Jarmusch’ prachtige stilering en spaarzame kurkdroge humor zijn helaas niet aan iedereen besteed. Maar liefhebbers zullen er zich aan laven.

5 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

roc12345

Avatar

Als er in dat pak denzil of smith had gezeten dan was ik wel gegaan
maar eerst zien en dan geloven

Saldiac

Avatar

Dat zijn allebei geen Jarmusch-achtige acteurs. Heb "Limits of control" een paar dagen geleden gezien en is waarschijnlijk mijn favoriete Jarmusch-film.

Steadicam

Avatar

Ik heb Jarmush' films nooit zo kunnen waarderen en als ik dit zo lees, dan ben ik bang dat dat zo blijft. Wat een vage, onbevredigende interessantdoenerij lijkt me dit.

Armani

Avatar

Vaag is het zeker, en slaapverwekkend ook merendeels. Film duurt ook veel te lang, maar het camerawerk van Christopher Doyle en het korte optreden van Bill Murray maakt toch wel wat goed.

Patrick Kicken

Avatar

Hi guys, vergeef me maar ik kopieer even het stukje in engels wat ik geschreven heb over deze film. Omdat ik het zo jammer zou vinden als de boodschap verloren gaat. Je kán er heel veel aan hebben, mits het binnenkomt!

As a lot of you I had trouble getting the message behind this movie. It was fun, relaxing and entertaing to watch. But what was it all about?

Then, at the end, I think it's all about letting go of your false self, killing your ego. That ego, your mind made self that thinks it's in control of life.
Which is protected by a lot of guards and always is on the look out.

The limits of control shows us how we limit ourselves by thinking we're in control of the things that happen.
On Bill Murray's desk (representing the main character's ego) there's a skull. The thing the ego is most afraid of, death.

A lot of spiritual scentences are spoken in the movie. About people who think of themselves as something special or big, will end up int he cemetery. All we are, is dust etc.

During the movie you see a character who always wants to be in control. 2 espresso's, seperate. No sex during work time. Always neatly dressed in a perfect suit. After he kills his ego, he gets into a sportjacket, reads the last paper with no text on it and then doesn't swallow everything anymore people tell him, but throws it away. Not seeking himself in opions of others. Great huh!

Well maybe this sounds like a lot of b.s. to you but this is what "I" got out of this movie. At the end Bill Murray asks him "how did you get in here", the character replies "by imagination". Imagine life is just a dream!

The Limits of Control

acties