Paolo Sorrentino maakt altijd mooie shots en voorziet ze van een uitgekiende soundtrack. Die beelden hebben zeker niet altijd iets te vertellen, maar dat is nu eenmaal de Sorrentino-aanpak: mooie shots om de mooie shots. Inhoudelijk variëren zijn films van pretentieus-ergerlijk - hij waant zich soms Fellini's erfgenaam - tot verfrissend-origineel. La Grazia behoort tot geen van beide. Dit is een vrij sobere Sorrentino, al zitten er nog genoeg overbodige shots in. La Grazia lijkt wat op het stille broertje van Il Divo, zijn andere film over een Italiaanse politicus. Dat maakt de film ook minder interessant.
President Mariano De Santis weet dat zijn dagen als toppoliticus zijn geteld en begint de balans op te maken van zijn carrière. Zijn grootste uitdaging is het al dan niet ondertekenen van een wet die euthanasie legaliseert. De beslissing weegt extra zwaar wanneer hij geconfronteerd wordt met twee gratieverzoeken. Moet hij begrip tonen voor een vrouw die haar gewelddadige echtgenoot heeft vermoord, en voor een man die zijn dementerende vrouw doodde? En alsof dat niet genoeg is, wil hij eindelijk weten met wie zijn overleden vrouw ooit een affaire had.
Zoals Il Divo, losjes gebaseerd op de Nosferatu-achtige premier Giulio Andreotti, is Mariano De Santis een gefictionaliseerde versie van een Italiaanse politicus, in dit geval president Sergio Mattarella. Net als de nog steeds in functie zijnde Mattarella is De Santis een bejaarde weduwnaar, wordt hij in zijn beslissingen bijgestaan door zijn dochter en kreeg hij daadwerkelijk een gratieverzoek voor een man die zijn doodzieke vrouw had gedood. Daar houdt de vergelijking echter op. Sorrentino heeft het personage volledig heruitgevonden en hem een andere naam gegeven. In Il Divo verwijst hij expliciet naar Andreotti.
Dat hevig fictionaliseren is geen slechte keuze. De echte Mattarella, hoe populair ook, heeft iets weg van een saaie, grijze muis, zeker in vergelijking met de lugubere Andreotti. De Santis wordt vooral boeiend dankzij de immer charismatische Toni Servillo, Sorrentino's fetisjacteur die in 2008 ook Andreotti vertolkte. Servillo is zo'n acteur die zonder grote gebaren en grimassen zijn personage volledig naar zich toe trekt. Als er een reden is om La Grazia te bekijken, dan is hij het wel.
Zoals in de meeste van zijn films trekt Sorrentino zich weinig aan van stijlvastheid. De ene keer kiest hij voor soberheid en ernst, de andere keer voor satirisch surrealisme. In een scène ontvangt De Santis de hoogbejaarde Portugese president. Een plotse regenstorm zorgt ervoor dat de arme man tegen de grond gaat, terwijl iedereen catatonisch toekijkt. In slow motion is het visueel sterk, maar het voegt weinig toe en oogt meer als een fragment uit The Young Pope dat hier per ongeluk is beland.
Waarschijnlijk kreeg Sorrentino plots een ideetje en gaf hij toe aan die impuls. Dat geldt ook voor het opduiken van een zwarte paus die zich per scooter door het Vaticaan verplaatst. De Santis zoekt zijn biechtvader en vriend op om te praten over de muizenissen in zijn hoofd. Maar de paus stemt hem nog pessimistischer met banale wijsheden. Opnieuw zo'n typische Sorrentino-scène die je niet zou missen als ze werd weggesneden.
Je vraagt je af wat Sorrentino precies wilde vertellen: dat een politicus eenzaam is aan de top? Dat hij een geweten heeft, en dus ook maar een mens is? Dat een Italiaanse president, in tegenstelling tot de premier, toch nog enige macht bezit? Mogelijk was Sorrentino vooral gefascineerd door het ingediende gratieverzoek aan Mattarella. Dat kan inderdaad een heel interessant moreel dilemma opleveren. Maar hij doet er te weinig mee en laat zich te vaak afleiden door stilistische ingevingen.
Het hoofdpersonage had evengoed een rechter kunnen zijn die worstelt met een vonnis. De essentie van het conflict in La Grazia ligt in de uitspraak van De Santis: "Als ik de wet niet teken, dan ben ik in de ogen van het publiek een beul. Teken ik hem wel, dan ben ik een moordenaar." Het wordt uitgesproken, maar de illustratie van die pijnlijke keuze gaat nooit naar de kern. Servillo en het camerawerk zijn wel van de bovenste plank.
