Recensie

Munich (2005)

Spielberg giet de gijzeling tijdens de Olympische Spelen van '72 in een geslaagde thrillervorm, maar struikelt over zijn uiteindelijke boodschap van vrede.

Beste filmliefhebber,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt. Dit vinden wij jammer, want FilmTotaal is dankzij onze advertenties gratis toegankelijk. Graag willen we je vragen een uitzondering te maken voor FilmTotaal. Hoe je dat moet doen lees je hier.

M.v.g FilmTotaal

door Ronald Simons om 20:44 in RECENSIES
Munich poster
Regie: Steven Spielberg | Cast: Eric Bana (Avner), Geoffrey Rush (Ephraim), Mathieu Kassovitz (Robert) e.a. | Speelduur: 164 minuten

Olympische Spelen 1972. Een groep Palestijnse terroristen gijzelt onder de onheilspellende naam ‘Zwarte September’ elf Israëlische atleten. Na een dag vol spanning en televisieverslaggeving heeft München er een trauma en een breed uitgemeten bloedbad bij. Op twee Palestijnse gijzelnemers na, is iedereen dood. Zoals de wereld inmiddels gewend is, volgt er wraak van Israëlische kant, waarop wederom wraak wordt genomen. Regisseur Spielberg verfilmt met Munich het toepasselijk getitelde boek Vengeance van George Jonas, dat zich focust op het uitschakelen van de Palestijnse verantwoordelijken achter de aanslag in München door een groep van vijf amateur-terroristen.

Dat Steven Spielberg dit gecompliceerde én hoogst actuele onderwerp van de Joods-Palestijnse kwestie heeft gebruikt als basis voor zijn film heeft direct tot verhitte discussies geleid. Bij het verfilmen van zo’n ingewikkeld conflict ben je haast gedoemd om steeds nuanceringen aan te brengen en je keuzes te rechtvaardigen, wil je kijkers niet massaal tegen het hoofd stoten. Zeker gezien Spielbergs status leidt dit vanzelfsprekend tot gespannen verwachtingen over de hele wereld. In Nederland zal Munich minder controverse opwekken, omdat hier de discussie over de verfilming van het Joods-Palestijnse conflict al breed is gevoerd. 2005 was natuurlijk het jaar van Hany Abu-Assad met een ware triomftocht voor zijn film Paradise Now, waarin twee Palestijnse zelfmoordenaars worden gevolgd tijdens hun voorbereidingen voor een aanslag in Tel Aviv.

Steven Spielberg laat Munich beginnen met een indringende registratie van de eerste uren van de gijzelneming. Snel gemonteerde beelden van verslaggevers, atleten, Palestijnse terroristen, het thuisfront en internationale reacties volgen elkaar op. Het perspectief verandert vervolgens naar dat van enkele Israëlische hooggeplaatsten onder leiding van premier Golda Meir. Onder haar verantwoordelijkheid besluiten zij tot een wraakactie. Later wordt duidelijk dat Spielberg de beelden van de gijzeling in vier delen heeft opgesplitst, die als spanningsboog verdeeld zijn over de gehele lengte van de film. Vlak voor het einde van die dikke tweeëneenhalf uur volgt pas de uiteindelijke, schokkende ontknoping.

Premier Golda Meir vormt een groep van vijf mannen onder leiding van Avner, gespeeld door Eric Bana, om de elf kopstukken achter München op te sporen en te elimineren. Erg ervaren is de groep niet, zodat er nogal wat gepruts met bommen en tactieken volgt. Toch krijgen de vijf, waaronder acteurs Daniel Craig en Mathieu Kassovitz, steeds meer schik in het moorden. Temidden van de strijd zien ze gaandeweg geen morele scheidslijnen meer. Hun strijd is gelegitimeerd door de gijzeling in München en hun wraak is daarmee rechtmatig. Hoe langer en verder de vijf van hun thuisland verwijderd raken, hoe rechtlijniger en immoreler hun acties worden.

Avner verandert geleidelijk van een wat softe huisman, door Spielberg getypeerd met zijn kookkunst en zwangere vrouw, in een vechtmachine die niet van ophouden weet. Toch maakt zijn afgestomptheid na de vele moorden langzaam plaats voor innerlijke verdeeldheid over de te volgen weg. Aangezien we de gehele tijd het eenzijdige perspectief van Avners groep en de Israëlische wraakactie houden, draagt acteur Eric Bana het gehele gewicht van Spielbergs morele boodschap op zijn schouders. Bana is daar echter een te eendimensionale acteur voor. Zijn gespleten gevoel van recht versus onrecht, van vechten voor je land versus vechten voor jezelf en van wraak versus mededogen, maakt hij dan ook niet voldoende invoelbaar.

Van de acteurs om Avners vijftal heen blijken met name Geoffrey Rush, als dwingende raadgever Ephraim, en de door Michael Lonsdale vertolkte raadselachtige Franse tipgever sterke keuzes. Ook het camerawerk en de scherpe montage van vaste Spielberg-kompanen Janusz Kaminski en Michael Kahn zijn zoals altijd voortreffelijk. De lengte van Munich speelt de film echter parten. De beste scènes zijn die waarin de aanslagen worden gepleegd, waarvoor Spielberg veel tijd heeft uitgetrokken. Zijn uiteindelijke vredesboodschap wordt echter zo laat opgediend, dat er nog weinig smaak aan zit. Alsof Spielberg zich te laat realiseert dat zijn aanpak van dit omstreden thema toch nog een morele rechtvaardiging nodig had.

Met Munich heeft Steven Spielberg een controversieel onderwerp opgepakt en effectief gebruikt als een werkzaam bestanddeel voor een thriller met morele ondertoon. Als thriller is de film echt een succes. De gijzeling en de aanslagen die daarop volgen, zijn vindingrijk en zeer spannend in beeld gebracht. In tegenstelling tot zijn vaak feilloze gevoel voor het vertellen van een verhaal, heeft Spielberg zich dit keer echter verkeken op het bewaken van de balans die in het vertellen van dit specifieke verhaal zo noodzakelijk is. Of er nu wel of niet loutering plaatsvindt van de in de naam van Israël gepleegde terreurdaden, is daarbij irrelevant. De film was krachtiger geweest als Spielberg ervoor had gekozen om de door hem ingezette lijn vast te houden, in plaats van de film op het laatst toch nog te verpakken in een ander papiertje.

22 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Webjoker

Avatar

Ik ben zeer benieuwd. Ben morgen in Antwerpen dus wie weet ga ik hem zien in de bioscoop daar.

DelliPeter

Avatar

In Nederland zal Munich minder controverse opwekken, omdat hier de discussie over de verfilming van het Joods-Palestijnse conflict al breed is gevoerd. 2005 was natuurlijk het jaar van Hany Abu-Assad met een ware triomftocht voor zijn film Paradise Now, waarin twee Palestijnse zelfmoordenaars worden gevolgd tijdens hun voorbereidingen voor een aanslag in Tel Aviv.

En in Amerika hebben ze een Golden Globe gekregen. So what's your point?

spacey

Avatar

DelliPeter " In Nederland zal Munich minder controverse opwekken, omdat hier de discussie over de verfilming van het Joods-Palestijnse conflict al breed is gevoerd. 2005 was natuurlijk het jaar van Hany Abu-Assad met een ware triomftocht voor zijn film Paradise Now, waarin twee Palestijnse zelfmoordenaars worden gevolgd tijdens hun voorbereidingen voor een aanslag in Tel Aviv.

En in Amerika hebben ze een Golden Globe gekregen. So what's your point?"


in welke categorie mag dat dan wel niet zijn? Ik kan me niet herinneren dat Munich een Golden Globe heeft gekregen!

semisane

Avatar

DelliPeter " In Nederland zal Munich minder controverse opwekken, omdat hier de discussie over de verfilming van het Joods-Palestijnse conflict al breed is gevoerd. 2005 was natuurlijk het jaar van Hany Abu-Assad met een ware triomftocht voor zijn film Paradise Now, waarin twee Palestijnse zelfmoordenaars worden gevolgd tijdens hun voorbereidingen voor een aanslag in Tel Aviv.

En in Amerika hebben ze een Golden Globe gekregen. So what's your point?"


Nou zijn punt is toch wel duidelijk, als het al een punt is. Hij geeft enkel aan dat de discussie die in oa Amerika en Israel uitbarste na het verschijnen van Munich, niet in die vorm zal plaatsvinden in Nederland, omdat we al een soort gelijke discussie hebben gehad na het uit komen van de film Paradise Now.

Dat is meer een, wellicht onterechte, conclusie, maar niet echt een punt.

Dat Paradise Now een Globe heeft ontvangen voor beste buitenlandse film, heeft met zijn "conclusie" weinig te maken.

Mijn vraag dus aan jou zou zijn: "Wat is jouw punt?" ;)

semisane

Avatar

spacey "in welke categorie mag dat dan wel niet zijn? Ik kan me niet herinneren dat Munich een Golden Globe heeft gekregen!"


Munich niet, Paradise Now wel. :)

Noldy

Avatar

Nou, ik heb anders niet veel gemerkt van een losgebarste discussie omtrent Paradise Now.

hermit elephant

Avatar

Noldy "Nou, ik heb anders niet veel gemerkt van een losgebarste discussie omtrent Paradise Now."

En die verwacht ik hier ook niet n.a.v. Munich...

SunChaser

Avatar

Ook niet zonder Munich. Paradise Now wordt al langer besproken dan Munich en heb er niks schokkends over gehoord.

DelliPeter

Avatar

semisane "Nou zijn punt is toch wel duidelijk, als het al een punt is. Hij geeft enkel aan dat de discussie die in oa Amerika en Israel uitbarste na het verschijnen van Munich, niet in die vorm zal plaatsvinden in Nederland, omdat we al een soort gelijke discussie hebben gehad na het uit komen van de film Paradise Now.

Dat is meer een, wellicht onterechte, conclusie, maar niet echt een punt.

Dat Paradise Now een Globe heeft ontvangen voor beste buitenlandse film, heeft met zijn "conclusie" weinig te maken.

Mijn vraag dus aan jou zou zijn: "Wat is jouw punt?" ;)"


Als er al een ''discussie'' is geweest zal die in Amerika heviger zijn geweest dan hier. Daar hebben ze een zeer prestigieuze prijs gekregen. En wat loop je nou te zeiken over punt of conclusie. Kindje.

Jusjuh

Avatar

Mooie recensie, ben het eigenlijk helemaal eens, tot de laatste alinea. Ik vind dat er een erg goede keuze is gemaakt, en op sommige punten overtreft hij zichzelf zelfs. Voornamelijk het minder preuts zijn, is een van de betere dingen.

Ageell

Avatar

Vond m erg goed. echt af en toe ijzingwekkend en heel angstig die gijzeling van de atleten. wat kan spielberg dat goed neerzetten.

minder vind ik dat spielberg te lang doorgaat op het einde. had een half uurtje afgekund. voor de rest een topper

Konami

Avatar

Goede film, heb hem dus ook gezien.
Aan het eind ging hij te lang door.

Tuinkoelie

Avatar

Ik vond het een hele goede film. Ik ben het ook eens met sommigen dat de film op een gegeven moment wel een beetje langdradig begint te worden. Ook de karakters worden niet echt goed uitgewerkt

Toen een van die kerels werd vermoord door die nederlandse huurmoordenares, gaat Avner helemaal door het lint, terwijl ik vond dat hun vriendschap niet echt uit de verf kwam, daarom snapte ik zijn reactie niet echt, en het feit dat ze zonder opdracht naar nederland gaan om haar te vermoorden, trouwens werd nog duidelijk door wie zij was ingehuurd?, ik zat denk te slapen., mensen zaten te lachen in de bioscoop toen ze werd doodgeschoten, onbegrijpelijk..in wat voor maatschappij leven we tegenwoordig

Wel is alles vrij authentiek in beeld gebracht, kleding, auto's etc. Het geweld is trouwens ook flink realistisch/keihard dus in beeld gebracht, geen film voor mensen die een zwakke maag hebben. Nog iets wat ik niet snapte: Als ze naar zo'n safehouse worden gestuurd, blijkt dat het safehouse dubbel geboekt is, nl. een PLO groep die daar ook komt, het lijkt wel of het opzet is van die hele vage louis figuur, in de hoop dat ze elkaar afknallen of was dat toeval? Al met al een boeiende film die ik niet snel zal vergeten.
[4]

vash

Avatar

Had een paar dagen een documentaire erover gezien. Daar werd het verteld dat er drie Palestijnse gijzelnemers het hadden overleefd en niet twee.

rene39

Avatar

Gisteravond Munich gezien, ik ging erheen met redelijke verwachtingen van de film. Interessant onderwerp, mega regisseur, goede recensies in de kranten.
Maar, wat een deceptie. Ik vond Munich ronduit slecht, van begin af aan, het laatste half uur heb ik me zelfs zitten ergeren.
Een volkomen gebrek an subtiliteit, het lijkt wel of Spielberg in deze film denkt dat de toeschouwer niet zelf verbanden kan leggen. Erg tweedimensionaal, veel te langdradig, en vooral erg 'in your face'. Afrader!

Rubbert

Avatar

Die gene boven mij weet niet waar hij het over heeft, ik vind het een super film, van begin tot eind. Het heeft een goede sfeer en hij is heel spannend. Aanrader!! :W

TimTom

Avatar

[edit]

Fonkmeistah

Avatar

Ik heb de film afgelopen week bekeken en ik vind hem echt OVERRATED.

3 uur duurde deze film, wilde bijna weglopen, de film begint aardig maar begint behoorlijk eentoning te worden en irritant. Verder was die ene scene in Nederland compleet verzonnen, er bleek namelijk geen vrouw te zijn vermoord in dat jaar in Hoorn.

Maargoed, mensen vinden de film al geweldig als de naam Spielberg erin voorkomt. Kontenlikkerij, ik vond er iig weinig aan.

Ga naar Jarhead of King Kong, krijg je tenminste nog waar voor je geld! :)

Rubbert

Avatar

Fonkmeistah "Verder was die ene scene in Nederland compleet verzonnen, er bleek namelijk geen vrouw te zijn vermoord in dat jaar in Hoorn."


"Inspired by true events"

Effe dat je het weet.

Verder is de film meesterlijk.

coolcredit

Avatar

Tja en je hebt nog steeds mensen die roepen dat een film slecht is als ze hem zelf niet leuk vinden. Ik vind het verschil tussen niet leuk en slecht nogal groot. Sommige films zijn ronduit goed maar kan het onderwerp niet boeien. Dan vind je de film niet interessant, maar misschien is hij wel dondersgoed uitgewerkt. Scheid dat nou is bij je oordeel

Sjo3rd

Avatar

Fonkmeistah "Ik heb de film afgelopen week bekeken en ik vind hem echt OVERRATED.

3 uur duurde deze film, wilde bijna weglopen, de film begint aardig maar begint behoorlijk eentoning te worden en irritant. Verder was die ene scene in Nederland compleet verzonnen, er bleek namelijk geen vrouw te zijn vermoord in dat jaar in Hoorn.

Maargoed, mensen vinden de film al geweldig als de naam Spielberg erin voorkomt. Kontenlikkerij, ik vond er iig weinig aan.

Ga naar Jarhead of King Kong, krijg je tenminste nog waar voor je geld! :)"



ik ben het gedeeltelijk met je eens de film is wel overrated maar hij was niet slecht ik heb er met plezier naar gekeken alleen jammer dat het einde echt heel slecht en veel te open is, je had niet het gevoel dat de film over was.

oja, Jarhead zeker maar King Kong??????

SunChaser

Avatar

De film slaat de plank net mis. Het James Bond-gedeelte (ze hebben bommen en een license to kill) is aardig maar duurt te lang.

Verder duurt de hele film te lang, het zwabbert alle kanten op, en niemand wint. Wat ook t punt is van de film, maar toch laat Spielberg dan aan t eind nog even zien hoe die atleten werden afgeslacht terwijl Avner ligt te neuken.

Jammer dat Spielberg niet een half uur besteedde aan wat er gebeurde in t begin ipv 5 minuten.

acties