Recensie

Sophie Scholl (2005)

De strijd die wordt geleverd tussen het vrije denken en het totalitarisme, tussen de rede en de waanzin, het individu en de massa, mondt uit in een aangrijpend einde.

door Gert de Haan om 09:40 in RECENSIES
Sophie Scholl - Die letzten Tage poster
Regie: Marc Rothemund | Cast: Julia Jentsch (Sophie Magdalena Scholl), Fabian Hinrichs (Hans Scholl), Gerald Alexander Held (Robert Mohr), Johanna Gastdorf (Else Gebel), André Hennicke (Richter Dr. Roland Freisler), e.a. | Speelduur: 117min.

De Duitsers leveren op filmgebied soms prachtige werkjes af en helemaal als het om het verwerken van hun oorlogsverleden gaat. Werden we vorige jaar nog verrast door het indrukwekkende verslag van Hitler’s laatste dagen in Der Untergang, nu komen onze Oosterburen wederom met een uitstekende en aangrijpende film die zich afspeelt tijdens de 2e wereldoorlog. Sophie Scholl gaat over de laatste dagen van Sophie, een jonge studente en lid van Die Weisse Rose – de verzetsbeweging die zich tegen Hitler’s Derde Rijk keerde. Geheel terecht hebben regisseur Marc Rothemund en actrice Julia Jentsch al een prijs in ontvangst mogen nemen op het Internationale Filmfestival in Berlijn. Op een uiterst wrange manier zou je bijna kunnen zeggen dat de oorlog toch nog ergens goed voor is geweest.

München 1943. Duitsland lijdt zware verliezen aan het Oostfront. Een groep studenten richt de verzetsgroep Die Weisse Rose op. Door middel van passief verzet (o.a. het verspreiden van pamfletten met anti-nazistische betogen) strijden ze tegen het heersende nazi-bewind. Op 18 februari 1943 worden twee leden, Sophie en Hans Scholl, gearresteerd op verdenking van het verspreiden van folders op hun universiteit. De dagen daarna wordt Sophie verhoord door Gestapo-officier Robert Mohr. Aanvankelijk weet ze nog vol te houden dat ze onschuldig is, maar langzaamaan stapelt het belastende bewijsmateriaal zich op. Sophie ziet zich genoodzaakt schuld te bekennen om zo, in een laatste desperate poging, haar broer en de rest van de beweging buiten schot te houden…

Het verhaal werd al twee keer eerder verfilmd (Die Weisse Rose en Fünf Letzte Tage, beide uit 1982), maar onlangs is er nieuw historisch materiaal beschikbaar gekomen. Het script van deze derde versie heeft dan ook de originele gespreksverslagen van de verhoren als basis.
Bij de beeldregistratie heeft Marc Rothemund gekozen voor sober maar degelijk. Geen swingende cameravoering of hippe montage, maar gewoon zoals het hoort bij een dergelijk verhaal: in grauwe en bleke kleurtonen wordt ons een kil en naargeestig München getoond dat gebukt gaat onder het nazisme. Op even zo traditionele wijze worden de verhoren – die het grootste gedeelte van de film beslaan - in beeld gebracht.

De dialogen tussen Scholl en Mohr blijven gedurende de hele film boeien. Het is fascinerend om te zien hoe de twee een psychologisch kat-en-muis spelletje spelen, waarbij op sommige momenten het verhoor uitloopt in een politieke discussie: Mohr verdedigt vurig het nationaal-socialisme, dat het Duitse volk er weer bovenop heeft geholpen. Zonder Hitler zou hij nu nog steeds een simpel wijkagentje zijn en zonder Hitler zou Sophie nu niet kunnen studeren. Waar haalt zij het lef vandaan om kritiek te uiten op het systeem dat haar al die mogelijkheden biedt?! Maar telkens weer weet Sophie met haar rede de nazi-waanzin te weerleggen. Strijdvaardig, kordaat en vooral inspirerend, zo zet Julia Jentsch (The Edukators) de 21-jarige idealistische Sophie neer. Als een ware heldin doorstaat ze de verhoren, door telkens met argumenten haar rivaal van repliek te voorzien en niet zelden het initiatief naar zich toe te trekken.

Minstens zo indrukwekkend is het spel van Gerald Alexander Held. Met zijn autoritaire houding en ijskoude blik zou het erg makkelijk zijn geweest om Mohr als een onmenselijk Gestapomonster neer te zetten. Gelukkig is daar niet voor gekozen. Mohr is een mens van vlees en bloed, intelligent en correct. Hij gaat systematisch en uiterst effectief te werk om de waarheid boven water te halen, iets waar hem alles aan gelegen is. Maar ook hij lijkt onder de indruk van het verbale verweer van dit jonge meisje en gaandeweg het verhoor begint hij steeds meer respect voor Sophie te krijgen…

In welke mate deze film waarheidsgetrouw is valt niet te zeggen. Ontegenzeggelijk zal het verhaal op sommige punten wat geromantiseerd zijn, maar dat doet niets af aan de impact die dit tijdsdocument heeft. Hoewel lang niet zo controversieel als Der Untergang is de film zeker zo indrukwekkend. De strijd die wordt geleverd tussen het vrije denken en het totalitarisme, tussen de rede en de waanzin, het individu en de massa, mondt uit in een aangrijpend einde. Was je onder de indruk van Der Untergang? Ga dan deze film ook zien.



(Momenteel is er ook een Hollywoodversie van Sophie Scholl in de maak genaamd The White Rose, met onder andere Christina Ricci (als Sophie), Liam Neeson en Tim Robbins.)

8 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

Gods Lonely Man

Avatar

Erg mooie recentie en ik ben het er ook mee eens. Zeker over de actrice niets dan lof! :W

Alleen vond ik de film erg slordig opgenomen, in vrijwel elke scené was de microfoon te zien! (en dan overdrijf ik niet) Soms zakte deze met stang en al zelfs tot een kwart van het beeld! Bij The Sixth Sense was er ook in één scené waarin een microfoon in beeld verscheen (in het klaslokaal, alleen de bioscoopversie), dus ik kan begrijpen dat zo'n (relatief) "kleine" productie er per ongeluk foutje in zit. Maar zo duidelijk en zaal vaak is echt bijna belachelijk.

Of lag het aan de versie die ik gezien heb? (voorpremiere, Lantarn/Venster te Rotterdam)

(trouwens veel recenties deze week/vandaag T+))

Kenji

Avatar

Gods Lonely Man "Alleen vond ik de film erg slordig opgenomen, in vrijwel elke scené was de microfoon te zien! (en dan overdrijf ik niet) Soms zakte deze met stang en al zelfs tot een kwart van het beeld! Bij The Sixth Sense was er ook in één scené waarin een microfoon in beeld verscheen (in het klaslokaal, alleen de bioscoopversie), dus ik kan begrijpen dat zo'n (relatief) "kleine" productie er per ongeluk foutje in zit. Maar zo duidelijk en zaal vaak is echt bijna belachelijk.

Of lag het aan de versie die ik gezien heb?"
Het hoeft niet aan de filmmakers gelegen te hebben, zie ook de verklaring voor dit veel voorkomende fenomeen door Roger Ebert.

Gods Lonely Man

Avatar

Bedankt dat zal het zijn (het scherm was dan ook bijna vierkant als ik het goed herrinner). Smiley face

In dat geval had ik een beetje ongeluk (nou ja bij een gratis voorstelling o/) en vind ik de film zonder meer een aanrader.:Y

Rooster

Avatar

Gods Lonely Man "Bedankt dat zal het zijn (het scherm was dan ook bijna vierkant als ik het goed herrinner). Smiley face"
Tja dat lijkt me duidelijk niet helemaal goed, ware het niet dat ik bij de persvoorstelling ook één keer een microfoon in beeld zag, tijdens de badkamerscene. Dus misschien dat deze film erg lastig te framen is ofzo.

Silver

Avatar

Nu vallen mij altijd de gekste dingen op in een film, maar microfoons nooit.....

Vond dit trouwens een prachtige film. Mooi en goed acteerwerk. Het deed me ook wel wat op het eind.

El Chivo

Avatar

Hm, de twee recensies die ik eerder had gelezen waren niet erg positief en ik had eigenlijk al besloten om deze links te laten liggen.
Nu twijfel ik natuurlijk weer.

Focus Knack "Overgedramatiseerd, bevolkt door karikaturen en clichématig als een Amerikaanse weekendfilm. Julia Jensch mag op de Berlinale dan al bekroond zijn tot beste actrice; op ons maakte deze 'op ware feiten gebaseerde' biopic niet de minste indruk. Op geen enkel ogenblik slaagt regisseur Marc Rothemund erin het niveau van een salonfähige tv-film te overstijgen, ook al doen de solide cast, een overijverige componist en een naar Hollywood hengelende opnameleider nog zo opzichtig hun best.

Dat het verhaal een minder gepolijste en persoonlijker aanpak had verdiend, is het minste wat je kunt zeggen. Tenslotte blijven de feiten aangrijpend en wraakroepend: de jonge studente Sophie Scholl wordt in 1943 samen met haar broer aan de universiteit van München betrapt op het verspreiden van anti-nazistische pamfletten. Een partijdige ondervraging volgt, waarop beide leden van die Weisse Rose - zo heet hun clandestiene verzetsbeweging - schuldig worden bevonden aan landverraad. Gezien vergevingsgezindheid en menselijkheid nooit de sterkste punten zijn geweest van de nazistische partij, worden beiden uiteindelijk terechtgesteld. Een trieste en nog steeds pijnlijk relevante geschiedenis over extremisme en het recht op vrije meningsuiting, hier helaas verpakt als een manipulatief melodrama

( 1 ster uit 4 )"


Humo "’Sophie Scholl - Die Letzten Tage’ volgt de laatste vijf dagen in het leven van Sophie Scholl, een Duitse griet die tijdens de Tweede Wereldoorlog deel uitmaakte van een uit studenten samengestelde ondergrondse verzetsgroep, na het uitdelen van pamfletten werd opgepakt door de Gestapo, en na enkele harde ondervragingen werd veroordeeld tot het hakblok. Het aangrijpende lot van Sophie en haar vrienden ten spijt, ontpopt de film zich als een niet zo bijster goed opgebouwde, met zichtbaar weinig centen gedraaide reconstructie die te lang blijft stilstaan bij de lange, overgedramatiseerde ondervragingen. ’Sophie Scholl’ is interessant, maar niet erg goed.

( 0 sterren uit 4 )"

MovieInsider

Avatar

Ben het helemaal eens met je recensie Gert. Ik zag deze film in een sneak preview en had er nooit van gehoord (zijn de leukste sneaks). Mooi om te zien hoe je de strijdlust er langzamerhand bij Scholl in ziet sluipen. Knap acteerwerk, zeker ook van de Gestapo-officier.

benjamin

Avatar

El Chivo "Hm, de twee recensies die ik eerder had gelezen waren niet erg positief en ik had eigenlijk al besloten om deze links te laten liggen.
Nu twijfel ik natuurlijk weer."


Ze hadden gelijk.

Sophie Scholl - Die letzten Tage

acties