Wie aan Salve Giral: Irmandade begint en de Braziliaanse televisieserie waarop deze aangrijpende misdaadthriller een vervolg is niet heeft gezien, wordt aanvankelijk op het verkeerde been gezet. Een zwangere politieagent en haar partner die op hun districtsbureau belegerd worden door het criminele kartel Broederschap ('irmandade') lijken de hoofdrolspelers in het drama wat zich zal ontvouwen. Maar na deze openingsscène gaan we twee dagen terug in de tijd en blijkt het allemaal toch weer om de naasten van Edinho 'Gruwelijk' te draaien, de voormalig leider van de Broederschap.
Overigens hoef je de voorgeschiedenis van Edson (die inmiddels al tien jaar dood is) en zijn familie niet echt te kennen: deze film kan prima als standalone worden gekeken, want wat je moet weten over het verleden wordt kort en bondig duidelijk gemaakt door de personages of in flashbacks getoond. Het is ergens zelfs een voordeel dat niet alle achtergrond voor de kijker wordt ingekleurd en die met 'een schone lei' aan dit verhaal kan beginnen. Het verhaal van raadsvrouw Cristina en haar achttienjarige nichtje Elisa, de dochter van Edson.
De dag van de omsingeling van politiebureau 109 staat in het teken van een totale opstand van de Broederschap tegen de wettelijke instanties. Dacht je dat geweld tegen hulpverleners in Nederland uit de klauwen liep, in de grootste metropool van Zuid-Amerika, São Paulo, zijn politieagenten, brandweerlieden, juristen en politici hun veiligheid helemaal niet zeker. Dit leven in angst roept op zijn beurt een tegenreactie op van verharding, meedogenloosheid en ongebreideld machtsmisbruik. Corruptie is niet eens meer een vies woord, maar simpelweg de alledaagse gang van zaken.
Salve Giral: Irmandade speelt zoals elke goede film over de wetten van de favela met thema's van wraak, geweld, macht en onmacht. In een flashback horen we Edson, de bendeleider en moordenaar van talloze mensen, zeggen dat hij altijd heeft "gevochten voor waardigheid en gerechtigheid". Als je ziet hoe hij met zijn dochtertje Elisa (dit was dus tien jaar geleden) omging, zou je de man haast geloven en waarschijnlijk gelooft hij het zelf ook. Gewapende strijd maakt goede mensen slecht, maar kun je überhaupt wel gecorrumpeerd worden als je nooit besluit de wapens zelf op te pakken?
Het is een vraag waar de (jong)volwassen Elisa op de dag van chaos een antwoord op moet zien te vinden. En hetzelfde geldt voor tante Cristina. Vredelievendheid is een moreel jasje dat zomaar uitgetrokken kan worden als mensen tot het uiterste worden gedreven. Salve Giral: Irmandade schetst de algemene ontwikkelingen in die fatale uren, maar laat ook en vooral de persoonlijke reis zien van verschillende personages (sommigen zeer verrassend) die een rol spelen in de beslissende gebeurtenissen voor het centrale duo.
Dit is natuurlijk een bloederig verhaal en het toont ons de hardheid van het bestaan in een verdeeld en gewelddadig Brazilië, zoals klassiekers als Cidade de Deus en Tropa de Elite eerder deden. Salve Giral: Irmandade pleegt net niet de emotionele aanslag op ons geestesgestel als die films, maar heeft wel een paar sterke troeven in handen die het verheffen boven de tamme Netflix-producties waar de streamingdienst soms mee gebombardeerd lijkt te worden. Salve Giral: Irmandade biedt een zeer meeslepende ervaring.
In de eerste plaats wordt dit bewerkstelligd door de voortreffelijke cast met Yetunde Hammed als Elisa en Camilla Damião als Cristina in het bijzonder. Vooral de beeldschone Costa brengt veel diepte aan in wellicht haar laatste optreden in deze rol; ze heeft een magnetiserende werking op de kijker en is de ware protagonist van het verhaal, ook al staat ze wellicht aan de verkeerde kant van de geschiedenis.
Maar vergis je niet, meer dan een karakterstudie of zelfs een stadsstudie is Salve Giral: Irmandade een actiethriller en het is dan ook in de actie dat deze film werkelijk uitblinkt. Schietpartijen, achtervolgingen, maar ook de rustige momenten tussendoor worden in (extreem) lange shots aan de kijker getoond. De camera volgt de dialogen tussen verschillende personages, maar zoomt in dezelfde take ook in op een dodelijk headshot of klimt omhoog voor een vogelvluchtperspectief.
De choreografie van de scènes en het cinematografische werk van de (drone)cameramensen zijn van een heel hoog niveau. Het moet het uiterste van de discipline en de kunde van de acteurs en de crew eromheen hebben gevergd, temeer omdat er in de lange shots geen duidelijk herkenbare momenten zijn waarin met de techniek wordt gesmokkeld. Vooral de climax rond een verlaten treinstation is verbluffend en al een reden op zich om deze Braziliaanse parel niet in de oester te laten zitten.
Salve Geral: Irmandade is te zien bij Netflix.
