Recensie

The Imitation Game (2014)

De biopic rondom de excentrieke wetenschapper Alan Turing speelt iets teveel op veilig, maar lijkt in ieder geval al een zekerheidje voor de Oscars.

Beste filmliefhebber,

Wij zien dat je een adblocker gebruikt. Dit vinden wij jammer, want FilmTotaal is dankzij onze advertenties gratis toegankelijk. Graag willen we je vragen een uitzondering te maken voor FilmTotaal. Hoe je dat moet doen lees je hier.

M.v.g FilmTotaal

door Jelle Fastenau om 19:39 in RECENSIES
The Imitation Game poster
Regie: Morten Tyldum | Cast: Benedict Cumberbatch (Alan Turing), Keira Knightley (Joan Clarke), Matthew Goode (Hugh Alexander), Charles Dance (Commander Denniston), Mark Strong (Stewart Menzies), Allen Leech (John Cairncross), Rory Kinnear (Detective Robert Nock) |Speelduur: 113 minuten | Jaar: 2014

Zo nu en dan komt er een biografie voorbij waarvan je jezelf achter de oren krabt en verwonderd afvraagt hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat het leven van de persoon in kwestie nog niet eerder een grootschalige bioscoopbewerking heeft gekregen. In het geval van de Britse wetenschapper Alan Turing is dat echter niet zo wonderlijk, aangezien de echte waardering voor zijn werk pas vele jaren na zijn dood zou volgen. De briljante Britse wiskundige ontwikkelde een speciale computer (in feite de voorloper van de pc zoals we hem nu kennen) die de geheime Duitse Enigma-code wist te kraken. Door het onderscheppen van de codes eindigde de Tweede Wereldoorlog naar schatting twee jaar eerder dan gepland en werden miljoenen levens gered.

De verfilming door regisseur Morten Tyldum (Headhunters) richt zich op drie belangrijke periodes uit Turings leven: zijn jongensjaren op kostschool, de werkzaamheden op Bletchley tijdens het bouwen van de decodeermachine en de nasleep na de Oorlog. De focus ligt uiteraard op het middendeel, maar door middel van flashbacks wordt regelmatig de relatie tussen Turing en zijn jeugdvriend Christopher Morcom uitgediept. Hoewel deze misschien zo nu en dan de vaart uit het verhaal halen, geven de (overigens sterk geacteerde) uitstapjes naar Turings jeugd wel een goed inzicht in zijn getroebleerde persoonlijkheid en bijzondere aanleg voor puzzels. Treffend is het moment waarop de jonge Turing zich hardop afvraagt hoe het kraken van codes anders is dan het praten met mensen – ze zeggen immers nooit precies wat ze bedoelen.

Dat Benedict Cumberbatch uitermate bedreven is in het spelen van geniale buitenbeetjes met een veelzijdigheid aan autistische kenmerken, mag na zijn optreden in de BBC-serie Sherlock natuurlijk geen verrassing meer zijn. Er zijn dan ook vele overeenkomsten tussen Turing en de beroemde detective te herkennen en het is moeilijk voor te stellen hoe iemand anders dan Cumberbatch deze rol zo voortreffelijk op zich had kunnen nemen. Ook de rest van de Britse cast kent een topbezetting. De aanwezigheid van Charles Dance levert een stel heerlijk onderkoelde dialogen op tussen misschien wel de twee meest prettig in het gehoor liggende stemgeluiden uit de seriewereld, maar ook Keira Knightley is een genot om naar te kijken als het enige vrouwelijke lid van het onderzoeksteam. Daarnaast ontpoppen Mark Strong en de vaak ondergewaardeerde Matthew Goode zich regelmatig als scènestelers.

Ondanks het feit dat we hier met een biografisch drama in een oorlogssetting te maken hebben, biedt Tyldums film de nodige Britse ‘stiff upper lip’-humor. Cumberbatchs herkenbare optreden als lekker arrogante slimmerik die regelmatig zijn ondergeschikten snedig op hun plaatst zet, of juist op sociaal onhandige wijze het weer goed wil maken, levert zo nu en dan wat hilarische taferelen op. Het nadeel daarvan is echter dat de dreiging van de oorlog zelf hiermee iets teveel op de achtergrond komt te staan. Hier en daar probeert Tyldum de kijker hier nog aan te herinneren middels archiefbeelden of enigszins gebrekkig geanimeerde bombardementen. Maar zelfs dan weet Tyldum, die het credo 'Keep calm and carry on' hier wel erg letterlijk neemt, de spanning niet echt voelbaar te maken, zo laconiek als het Britse volk op een bomaanslag reageert.

Na een ietwat luchtige eerste helft bouwt Tyldum naar het einde toe meer ruimte in voor drama, wat resulteert in een aantal geslaagde en minder geslaagde momenten. Sterk zijn de morele dilemma’s waarbij gekozen moet worden tussen het stilhouden van onderschepte informatie, of het waarschuwen voor een nieuwe aanval met het risico dat de tegenpartij ontdekt dat hun code gekraakt is. Daartegenover voelen de gebeurtenissen na de Tweede Wereldoorlog, toen voor Turings persoonlijke leven juist een periode van ellende aanbrak, weer tamelijk geforceerd aan. Hoewel Cumberbatch en Knightley prima werk leveren, lijken veel scènes louter bedoeld te zijn om de Oscarjury te paaien en te beïnvloeden.

Het is echter juist in deze periode van persoonlijke misère na de oorlog waar het het meest wringt. Rondom Turings homoseksualiteit dient zich namelijk een ongemakkelijke tegenstrijdigheid aan. Indertijd lag dat heel gevoelig (getuige Turings arrestatie en chemische castratie), maar Tyldum benadrukt veel te opzichtig dat het heel normaal is om op hetzelfde geslacht te vallen, een opvatting die anno 2015 toch vanzelfsprekend zou moeten zijn. Aan de andere kant durft Tyldum intimiteiten tussen Turing en andere mannen niet in beeld te brengen en worden de romantische ontmoetingen die leidden tot zijn arrestatie opmerkelijk genoeg volledig uit de film gehouden. Het wekt de suggestie dat de makers vreesden dat teveel gayscènes eventuele Oscarkansen zouden schaden of kijkers zouden afstoten, wat ironisch genoeg volledig haaks staat op de belerende boodschap die wordt aangehaald.

Het is dan ook de vraag wat voor complexere of meer uitdagende kijkbeurt het leven van Turing op had kunnen leveren met een meer vooruitstrevend regisseur aan het roer of als Tyldum meer vrijheid van de studio had gehad. Maar uiteindelijk is het verstandiger om The Imitation Game te beoordelen op wat voor film hij wel is, niet wat hij had kunnen zijn. Hoewel er misschien iets te veel op veilig wordt gespeeld om de Oscarkansen niet in het geding te brengen, is dit een uiterst entertainende, vlotte en fantastisch geacteerde biografie die garant staat voor een prima bioscoopbezoek.

14 Reacties

account_circleLog in of registreer om mee te praten.

batmaster

Avatar

Een met de recensie. Goed geschreven. Heb me er erg mee vermaakt en wordt heel goed geacteerd. Maar een topper? Voor mij niet.

tk1989

Avatar

Kan me goed vinden in de recensie. De hype over deze film vind ik erg overdreven, aangezien het op mij voornamelijk als "veilige" film over kwam. Cumberbatch speelt sterk (net als de rest van de cast) maar Charles Dance herhaalt zijn GoT-rol en zijn aanwezigheid is dan ook te veel typecasting. Ook de ene scene waarin een straat na een bombardement wordt getoond had wat mij betreft niet gehoeven, die leek er geforceerd in geplaatst en kwam erg amateuristisch op me over. Wat me echter het meest frustreerde is de (schijnbare) keuzes die de filmmakers gemaakt hebben die niet stroken met de werkelijkheid. Vaak is Turing een onbehouwen, arrogante man in de film, maar hij schijnt in het echt zeer sympathiek en charmant te zijn geweest. Ook wordt een personage wat een cruciale rol speelde in de werkzaamheden volledig weggelaten en is de openheid van Turing over zijn geaardheid aangepast Cumberbatch speelt Turing heel behoudend en timide, maar hij schijnt heel open over zijn homoseksualiteit te zijn geweest. Ik ben geen expert in deze zaken maar het schijnt zo te zijn. Echter, qua film is er niet veel mis met The Imitation Game. Mooi gefilmd, goed script en sterk geacteerd. Er uit springen doet 'ie wat mij betreft echter ook niet.

michaelbay

Avatar

Ik ben echt helemaal niet anti homo ofzo maar ik vind het juist wel beter dat ze die homo scene's eruit hebben gelaten. ik irriteer me vaak dood dat ze erin zitten. zoals bij penny dreadful.
totaal onnodig en niet iedereen zit er op te wachten. als je het gewoon vermeld hoef je het toch niet expliciet in beeld te brengen?

lijkt me iig echt een super film.

Rich Art

Avatar

Ik vraag me ook af of de homo-gerelateerde scenes echt van toegevoegde waarde zouden zijn geweest. Het hoofdthema van de film is immers het kraken van de Enigma code. Dat er ook kort wordt ingezoomd op zijn homoseksualiteit is logisch om het verhaal van Turing mooi, maar helaas veel te tragisch, af te kunnen ronden. Ik heb niet het idee dat de film echt naar een hoger plan was getild als zijn homoseksualiteit meer naar de voorgrond was gebracht.

benjamin

Avatar

michaelbay "ik ben echt helemaal niet anti homo ofzo maar ik vind het juist wel beter dat ze die homo scene's eruit hebben gelaten. ik irriteer me vaak dood dat ze erin zitten. zoals bij penny dreadful.
totaal onnodig en niet iedereen zit er op te wachten. als je het gewoon vermeld hoef je het toch niet expliciet in beeld te brengen? "
Je kunt van elke scène tussen man en vrouw ook zeggen dat als die eenmaal vermeld wordt je die niet expliciet in beeld hoeft te brengen.

Banned

Avatar

michaelbay "ik ben echt helemaal niet anti homo ofzo maar ik vind het juist wel beter dat ze die homo scene's eruit hebben gelaten. ik irriteer me vaak dood dat ze erin zitten. zoals bij penny dreadful.
totaal onnodig en niet iedereen zit er op te wachten. als je het gewoon vermeld hoef je het toch niet expliciet in beeld te brengen?

lijkt me iig echt een super film."


Waar slaat dit nou op ? Je bent niet anti homo maar je kan er niet tegen als er homo gerelateerd scènes in een film/serie zitten. (Wat jij trouwens expliciet noemt haha.) Hoe bekrompen. Soms hebben dit soort scènes een toevoegende waarde op inhoudelijk vlak ivm de personages. (Dit los van de nutteloze seks scènes om het publiek wat op te geilen.)

Spijtig juist dat The Imitation Game op dit vlak op veilig speelt.

michaelbay

Avatar

Airbender "Spreek voor jezelf."


daarom zeg ik erbij "ik vind" een ander mag ook vinden wat hij vind. een ieder is vrij om zijn mening te hebben. ik ben helemaal niet tegen homo's, alleen ik hoef het niet te zien. is toch niks mis mee.

en bij penny dreadful 'vond ik' het erg uit de toon vallen met de rest van de serie.

michaelbay

Avatar

Banned "Waar slaat dit nou op ? Je bent niet anti homo maar je kan er niet tegen als er homo gerelateerd scènes in een film/serie zitten. (Wat jij trouwens expliciet noemt haha.) Hoe bekrompen. Soms hebben dit soort scènes een toevoegende waarde op inhoudelijk vlak ivm de personages. (Dit los van de nutteloze seks scènes om het publiek wat op te geilen.)

Spijtig juist dat The Imitation Game op dit vlak op veilig speelt."


waarom moet iedereen gelijk op zijn tenen getrapt zijn als je zegt dat je daar liever niet naar kijkt. ik heb andere dingen waar ik wel graag naar kijk en een ander weer niet waarschijnlijk. ik begrijp niet op welke manier dat bekrompen is. ik benoem een homo niet als een bepaald type mens of wat dan ook. het zegt alleen iets over zijn seksuele voorkeur en nergens anders over. en ik ben er niet op tegen dat die persoon die seksueel voorkeur heeft, hij is vrij om over zijn eigen lichaam te beschikken zoals hij dat wil. alleen ik hoef het niet te zien en verder is het een extreem getalenteerde man die ik ontzettend bewonder.

JFas

Avatar

Rich Art "Ik vraag me ook af of de homo-gerelateerde scenes echt van toegevoegde waarde zouden zijn geweest. Het hoofdthema van de film is immers het kraken van de Enigma code. Dat er ook kort wordt ingezoomd op zijn homoseksualiteit is logisch om het verhaal van Turing mooi, maar helaas veel te tragisch, af te kunnen ronden. Ik heb niet het idee dat de film echt naar een hoger plan was getild als zijn homoseksualiteit meer naar de voorgrond was gebracht."


Ik wil ook niet beweren dat de film automatisch beter zou worden met meer homo-gerelateerde scènes, maar voor een film die zo duidelijk een statement wil maken over homo-emancipatie is het toch een beetje krom dat de makers het onderwerp zelf vooral uit de weg lijken te gaan. De arrestatie van Turing komt daarmee toch enigszins uit de lucht vallen.

Goov25

Avatar

Maar uiteindelijk is het verstandiger om The Imitation Game te beoordelen op wat voor film hij wel is, niet wat hij had kunnen zijn.

Niet helemaal mee eens. Verstandiger... ehm misschien. Maar in het geval van een biografie en andere (deels) waargebeurde verhalen is het wel degelijk een goed idee om de vergelijking te trekken met de realiteit, zéker als de weergave daarvan botst met de (of één van de) boodschap die gebracht wordt. Daarom noem je het waarschijnlijk ook, maar dan blijft nog de vraag waarom je denkt dat het verstandiger is..
Los daarvan beoordelen we films zo vaak op wat ze 'hadden kunnen zijn': had de regisseur er niet meer van kunnen maken, hadden ze die plotgaten niet weg kunnen laten, die acteur had meer gekunt, enz. enz. enz.

SunChaser

Avatar

Vond t onderhuidse juist beter dan in your face de homoseksualiteit benadrukken

Jack Torrance

Avatar

Knap dat ik deze film heb uitgezeten...
Turing was homoseksueel; En dat had met wat meer drama, toch best wat meer kunnen worden uitgediept. Maar nee, het blijft een vlakke, saaie film. Ja, alles voor de oscars dus... Best teleurstellend.

The Imitation Game

acties