in Recensies
Update:
Hamnet is een verfilming van de gelijknamige roman van Maggie O'Farrell uit 2020, die de vergeten zoon van Shakespeare in herinnering brengt. Omdat er weinig over het leven van Shakespeare leven bekend is, maar diens beroemde Hamlet kort na de dood van zijn zoon Hamnet verscheen, besloot O'Farrell zich de tussenliggende rouwperiode voor te stellen. Haar roman is een fictieve aanvulling op wat zich in die jaren kan hebben voltrokken, mede geïnspireerd door Shakespeares tragedies. Het is zeker aannemelijk dat de dood van zijn zoon grote invloed heeft gehad op zijn latere werk.
Hamnet giet een sprankelende laag fictie over een gezin waarvan de vader met zijn toneelstukken geschiedenis schreef. In dit Shakespeareaanse drama (met Shakespeare zelf in de hoofdrol) zindert, stroomt en ritselt de natuur als een bezielde kracht. Het zestiende-eeuwse Engeland is magisch-realistisch. De wetenschap staat nog in de kinderschoenen, kruidenthee is de beste remedie tegen kwaaltjes, mensen dragen grotendeels dezelfde kleding en reizen gaat te paard.
Centraal in dit decor staat de warmbloedige Agnes. De boerendochter uit Stratford is vooral gevormd door haar moeder, een rondreizende genezeres die haar leerde om de natuur te koesteren. Agnes graaft gretig met haar handen in de aarde en brengt de tijd graag samen door met haar valk. Ze doet denken aan een volwassen versie van Ronja de Roversdochter en staat in het dorp bekend als bosheks. Ze is dan ook een zieneres: als ze mensen bij de handen pakt, lijkt ze hun ziel te lezen en te doorgronden wat diep vanbinnen woelt.
Het oog van een wat excentrieke jongen die Latijn doceert valt op haar. Binnen mum van tijd loopt hij geestdriftig als een dolle hond om haar heen. De stotterende en stoffige Will krijgt iets vulkanisch in zijn blik: hij weet zeker dat hij bij haar hoort. Ze krijgen eerst dochter Susanna, niet veel later gevolgd door een tweeling: Judith en Hamnet.
Hamnet lijkt vooral te draaien om Agnes' moederschap. De film richt zich op de oerkracht die bij een vrouw loskomt tijdens de bevalling en op haar onverwoestbare moederinstinct. Ze wil haar kinderen tegen al het kwaad beschermen.
Wanneer Hamnet op elfjarige leeftijd aan de pest overlijdt, is Agnes, die altijd in samenspraak met de natuur leeft, zowel verbijsterd als verdoofd van verdriet. Er is geen betovering meer. Als Will haar wanhopig vraagt wat ze ziet wanneer ze zijn hand vastpakt, antwoordt ze: niets. Ze ziet letterlijk en figuurlijk niets meer in hem. Haar vooruitziende blik is verdwenen.
De dood van Hamnet is tragisch, maar Agnes' woede over deze existentiële onmacht zoekt een uitweg. Die vindt ze in haar echtgenoot. Waarom hangt hij toch altijd als armetierige tekstschrijver rond bij dat theatergezelschap in Londen? De verbittering staat in de lijnen van haar gezicht.
In haar onvoorstelbare verdriet vergeet Agnes dat ze zelf Will naar Londen stuurde om zijn dromen te verwezenlijken, uit angst dat zijn rusteloosheid hem anders voorgoed bij haar weg zou drijven. Ze kan nog maar één zin herhalen: hun zoon stierf in haar armen en hij was niet thuis.
Hamnet is hartverscheurend, maar zo overduidelijk gecomponeerd en op emotioneel effect gericht, dat hij nooit echt uitgroeit tot een doorleefd en veelbewogen portret. Er blijft weinig over om zelf in te vullen. Dat neemt niet weg dat de shots indrukwekkend zijn: de bezielde buitenwereld is kristalhelder, terwijl de bedompte interieurs stilistisch zo strak zijn dat ze doen denken aan de schilderijen van Vermeer.
Toch voelt de film onevenwichtig. Een groot deel van het plot gaat op aan de voorgeschiedenis van de geliefden en de aanloop naar het verlies van hun zoon. Hierdoor blijft te weinig tijd over om de verschillende stadia van rouw - de marteling van het gemis, de eindeloze heimwee, de verlorenheid van alleen achterblijven - voldoende aandachtig te verkennen. De vraag of de ouders elkaar weer zullen vinden, vormt nauwelijks een spanningsboog.
Het verwerken van het verlies van een kind is bovendien een levenslang proces. Hamnet gaat echter over één nacht ijs en laat in al zijn gretigheid zien dat kunst troost kan bieden en tot ware catharsis kan leiden. Die vereenvoudiging is deels te vergeven dankzij het overweldigende acteerwerk. Niet alleen Paul Mascal en Jessie Buckley zijn meeslepend, ook de kleine Judith en Hamnet zijn hartveroverend.
Wie een klassiek kostuumdrama verwacht dat op veilige afstand is te volgen, zal zich al snel ondergedompeld voelen in deze bosrijke wereld, waarin de natuur nog grotendeels de dienst uitmaakt. Spannend aan Hamnet is de onheilspellende onderstroom die zelfs in de meest wonderschone en vreugdevolle momenten voelbaar blijft. Het immer loerende gevaar wordt uiteindelijk benoemd door Agnes' schoonmoeder: het leven is geen vanzelfsprekendheid, je dierbaren kunnen je ieder moment ontvallen.
Hamnet gaat vooral over de broosheid van het bestaan, maar komt nooit tot een diepgravende verkenning van rouw en de complexe rol die kunst daarin kan spelen.
